Tái định cư cho người dân khỏi nguy cơ lũ quét, sạt lở đất khu vực miền núi

Thanh Tùng | 08/10/2021, 07:51

(TN&MT) - Khu vực miền núi, địa bàn sinh sống chủ yếu của đồng bào các dân tộc thiểu số nước ta thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ lũ quét, sạt lở đất. Giải pháp căn cơ nhất để giải quyết thực trạng này là tiến hành di dân, tái định cư cho người dân khỏi các khu vực có nguy cơ sạt lở cao.

Giải pháp an toàn

Sau đợt mưa lũ lịch sử hồi tháng 10/2020, núi Tà Bang thuộc thôn Ra Ly - Rào, xã Hướng Sơn, huyện miền núi Hướng Hóa xuất hiện vết nứt dài khoảng 200m, rộng từ 20 - 50cm nên nguy cơ sạt lở xảy ra bất cứ lúc nào. Ngay sau đó, chính quyền địa phương đã di dời người dân sinh sống dưới núi Tà Bang đến nơi ở tạm để đảm bảo an toàn. Để người dân có cuộc sống ổn định lâu dài và an toàn, tỉnh Quảng Trị đã đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng khu tái định cư. Tháng 9/2021, 45 hộ với 171 nhân khẩu sinh sống dưới núi Tà Bang đã được di dời đến khu tái định cư mới hoàn thành.

Mưa lũ và sạt lở làm xã Hướng Việt (H.Hướng Hóa, Quảng Trị) tan hoang. Ảnh: Thanh Lộc

Ở vùng miền núi tỉnh Quảng Trị, nhất là tại huyện miền núi Hướng Hóa có nguy cơ sạt lở đất rất cao khi vào mùa mưa lũ. Đợt mưa lũ lịch sử hồi tháng 10/2020 trên địa bàn tỉnh đã khiến 56 người chết, trong đó trên 30 người chết do sạt lở đất. Do vậy, ngoài xã Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa còn tổ chức di dời tái định cư cho hàng chục hộ dân sinh sống trong vùng nguy cơ sạt lở đất rất cao như: 56 hộ dân với 271 khẩu ở các thôn Cuôi, Cha Lỳ và bản Cooc Long, xã Hướng Lập; 18 hộ dân ở các thôn Tà Rùng, Cu Dong, Ta Núp, xã Húc.

Ban Chỉ huy PCTT&TKCN Quảng Trị cho biết đã lên kịch bản sơ tán, di dời người dân ở vùng nguy cơ xảy ra sạt lở đất khi có mưa lũ để đảm bảo an toàn. Theo đó, tổng số hộ dân cần sơ tán, di dời là trên 1.440 hộ với hơn 6.800 nhân khẩu ở 27 xã thuộc 4 huyện; trong đó tập trung chủ yếu ở hai huyện miền núi là Hướng Hóa (746 hộ với hơn 3.500 nhân khẩu), Đakrông (675 hộ với trên 3.200 nhân khẩu).

Cùng với tỉnh Quảng Trị, nhiều khu vực miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế cũng có nguy cơ rất cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất mỗi mùa mưa lũ về. Điển hình như nhiều năm nay, 14 hộ dân sống ở khu vực chân đèo Phú Gia (xã Lộc Tiến, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên-Huế) luôn thấp thỏm, lo lắng vì sống dưới chân núi đang bị nứt gãy. Từ tuyến quốc lộ 1A dễ dàng nhận rõ vết nứt gãy kéo dài, với khối lượng đất đá khá lớn, nguy cơ sạt trượt trên lưng chừng núi khi có mưa lớn luôn rình rập.

Các hộ dân sống ở khu vực chân đèo Phú Gia (xã Lộc Tiến, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên-Huế) có nguy cơ sạt lở cao. Ảnh: Văn Dinh.

Ban chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, địa phương đang giao cho huyện Phú Lộc phối hợp với các cơ quan liên quan tiến hành rà soát và lập kế hoạch di dân tái định cư để người dân ổn định cuộc sống. Trước mắt, tỉnh sẽ ưu tiên di dời 123 hộ dân với tổng mức đầu tư 52,4 tỉ đồng đối với 34 hộ dân tại xã Lộc Vĩnh, 89 hộ dân tại xã Thượng Nhật đến nơi an toàn. Còn nhiều nơi chưa được di dời tái định cư nhưng có nguy cơ sạt lở, tỉnh đã chỉ đạo các địa phương có phương án di dời tạm thời các hộ dân ở gần khu vực có nguy cơ đến nơi an toàn trong mùa mưa bão.

Hiệu quả lâu dài

Di dời, tái định cư được cho là giải pháp bền vững, có tác dụng lâu dài để giải quyết nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực miền núi. Tuy nhiên, đây cũng là giải pháp cần nhiều nguồn lực từ về đất đai, tài chính nên việc thực hiện cần có lộ trình, thực hiện từng bước kết hợp với các giải pháp ngắn hạn khác.

Một trong những địa phương chịu thiệt hại nặng nề nhất do lũ quét, sạt lở đất và cũng là một trong những địa phương làm tốt nhất công tác di dời, tái định cư cho người dân bị sạt lở trong những năm qua là tỉnh Quảng Nam. Cụ thể, để khắc phục thiệt hại do thiên tai, tỉnh đã tiến hành bố trí dân cư trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2013-2020 theo Quyết định 1776/QĐ-TTg với tổng số 1.197 hộ. Thực hiện hỗ trợ di dời nhà trực tiếp cho hộ gia đình thực hiện di dời, tái định cư trong nội vùng dự án với mức hỗ trợ 20 triệu đồng/hộ. Tổng số kinh phí đã thực hiện hơn 23 tỷ đồng. Riêng 9 huyện miền núi, từ năm 2013 đến 2016, đã tổ chức thực hiện di dời 772 hộ dân vùng thiên tai; trong đó bố trí tập trung là 444 hộ, bố trí xen ghép là 328 hộ; tổng kinh phí hỗ trợ di chuyển nhà cấp phát trực tiếp đến hộ là hơn 12 tỷ đồng.

Khu tái định cư cho các hộ dân vùng sạt lở Trà Leng, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam. Ảnh: Trần Tĩnh

Tiếp đó, tỉnh Quảng Nam tiến hành sắp xếp, ổn định dân cư trên địa bàn 9 huyện miền núi giai đoạn 2017-2020 theo Nghị quyết số 12/2017/NQ-HĐND của HĐND tỉnh. Trong đó, tổng kinh phí UBND tỉnh đã bố trí trong 4 năm (2017-2020) cho 9 huyện miền núi thực hiện cơ chế sắp xếp, ổn định dân cư là 385 tỷ đồng. Đến 30/9/2020, có tổng số 6.462 hộ tham gia sắp xếp di dời chỗ ở, bao gồm: 2.836 hộ dân vùng thiên tai; 1.488 hộ dân tộc thiểu số; 2.115 hộ nghèo vùng đặc biệt khó khăn; 10 hộ ra khỏi khu vực bảo vệ của rừng phòng hộ, đặc dụng; 13 hộ dân khác cần thiết phải sắp xếp.

Phát biểu tại hội thảo bàn về giải pháp giảm thiểu rủi ro, thiệt hại do thiên tai, lũ quét, sạt lở đất gây ra tại miền Trung vào đầu năm 2021, ông Nguyễn Văn Quang, Phó Chánh văn phòng Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống thiên tai, Cục trưởng Cục Ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai thừa nhận, trong năm vừa qua chúng ta đã chứng kiến những trận lũ quét, sạt lở đất rất khốc liệt tại miền Trung, ảnh hưởng nặng nề đến tính mạng và nhà cửa của đồng bào. Tuy nhiên, phòng chống loại hình thiên tai này là một vấn đề nan giải đối với Việt Nam và các nước tiên tiến trên thế giới. Khó khăn ở cả 3 giai đoạn: Cảnh báo, ứng phó và khắc phục.

Đại diện nhiều địa phương miền Trung cho rằng lũ quét, sạt lở đất là loại hình thiên tai xảy ra đột ngột thì giải pháp cơ bản và quan trọng là xây dựng bản đồ cảnh báo thiên tai phù hợp với đặc điểm thiên tai, điều kiện từng vùng, miền; xây dựng, lập bản đồ cảnh báo nguy cơ sạt lở đất, lũ quét, lũ ống với tỉ lệ phù hợp là cơ sở quy hoạch, bố trí dân cư, chủ động di dời, tái định cư.

Để giảm thiểu lũ quét, sạt lở đất, về lâu dài, các địa phương cần có giải pháp hạn chế tối đa các tác động làm thay đổi trạng thái cân bằng tự nhiên của đồi, núi, sông, suối; hạn chế tự do nương rẫy, chặt phá cây và duy trì thảm thực vật, tán rừng. Vừa rồi Thủ tướng đưa ra giải pháp trồng 1 tỷ cây xanh trong 5 năm, cho thấy Thủ tướng rất quan tâm đến vấn đề thảm thực vật. Một tỷ cây xanh ở đây không chỉ khu vực đô thị mà phải tập trung trồng cây gây rừng ở vùng núi. Bên cạnh đó, khi triển khai các công trình như thủy điện, khu du lịch ở miền núi thì phải nghĩ đến lợi ích đồng bào và bảo đảm được sự toàn vẹn về vấn đề biến đổi khí hậu để giảm thiểu rủi ro, nếu không làm như thế thì chúng ta sẽ làm tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất”, Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính.

Cùng với di dời, tái định cư, chú trọng công tác quy hoạch cũng là giải pháp để phòng tránh lũ quét, sạt lở đất. Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, biến đổi khí hậu, lũ quét, sạt lở đất không thể lường trước được, vì vậy công tác quy hoạch là rất quan trọng. Chúng ta cần thận trọng lựa chọn địa điểm xây dựng khu dân từ đô thị đến nông thôn và miền núi, phải bảo đảm người dân từ vùng núi đến đồng bằng có nơi ở an toàn, yên ổn, cuộc sống và tài sản của mình được bảo đảm. Trước mắt, các cơ quan Trung ương và địa phương cần chỉ đạo, rà soát tất cả các khu dân cư ở miền núi hẻo lánh để có thể đưa ra những cảnh báo về những khu vực có thể xảy ra biến động về địa chất, thủy văn, lũ quét, lũ ống, sạt lở đất…

Bài liên quan
  • Quan Hóa (Thanh Hóa): Ổn định đời sống, tái định cư cho người dân sau thiên tai
    (TN&MT) - Tháng 8 năm 2018 cơn lũ lịch sử đã cuốn trôi toàn bộ nhà cửa và tài sản của 15 hộ dân ở bản Ken, xã Nam Tiến, huyện Quan Hóa. Vào thời điểm đó người dân hoang mang khi chỉ trong tích tắc đã không còn chỗ ở. Rất nhanh chóng các ngành chức năng đã sớm triển khai xây dựng khu tái định cư, hỗ trợ tiền để các hộ di dời tới nơi ở mới an toàn. Cũng từ đó các hộ dân yên tâm sinh sống, phát triển sản xuất và đã thoát nghèo.

(0) Bình luận
Nổi bật
Trồng mới 1 triệu cây xanh khôi phục rừng đầu nguồn Mèo Vạc, Hà Giang
(TN&MT) - Hưởng ứng Chương trình trồng mới 1 tỷ cây xanh - Vì một Việt Nam xanh, vừa qua, Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Ủy ban Nhân dân huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang đã phát động chiến dịch trồng mới 1 triệu cây xanh khôi phục rừng đầu nguồn Mèo Vạc.
Đừng bỏ lỡ
  • Sơn La: Hiệu quả từ mô hình xử lý nước thải sơ chế cà phê hộ gia đình cho đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Để xử lý nước thải trong hoạt động sơ chế cà phê quả tươi đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, từ niên vụ 2020 - 2021, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La đã thực hiện thí điểm mô hình xử lý nước thải tại hộ gia đình ông Lò Văn Nghĩa, bản Phiêng Quài, xã Chiềng Ban.
  • ­Thanh Hóa: Quy hoạch xây dựng huyện miền núi Bá Thước đến năm 2045
    (TN&MT) - UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 4027/QĐ-UBND về việc phê duyệt đồ án Quy hoạch xây dựng vùng huyện Bá Thước đến năm 2045.
  • Bình Thuận: Chủ động phòng chống thiên tai, ứng phó sự cố môi trường
    (TN&MT) - Những năm gần đây, do tác động của tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH), trên địa bàn tỉnh Bình Thuận thời tiết thay đổi bất thường, nắng nhiều, mưa cực đoan khiến nhiều khu vực bị sạt lở, gây nhiều thiệt hại về đời sống, kinh tế của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) khu vực miền núi.
  • Đắk Lắk: Gieo mầm xanh cho những vùng đất trống, đồi trọc
    (TN&MT) - Từ đầu năm 2021 đến nay, các bạn trẻ tổ chức thành các nhóm gói nhiều hạt giống vào trong những túi đất rồi gieo xuống những vùng đất trống, đồi trọc ven quốc lộ 27 đoạn đi qua tỉnh Lâm Đồng góp phần phủ xanh những vùng đất hoang hoá hoặc cây cối bị phá từ trước.
  • Lào Cai: Bí thư Chi bộ thôn gương mẫu hiến đất xây dựng NTM
    (TN&MT) - Tham gia xây dựng nông thôn mới (NTM), nhân dân xã A Mú Sung, huyện Bát Xát đã nêu cao tinh thần, trách nhiệm, đóng góp nhiều công sức, tài sản. Một trong những điển hình chung tay xây dựng NTM là gia đình Bí thư Chi bộ Ma Seo Lằng ở thôn Lũng Pô đã tự nguyện hiến 2650m2 đất xây dựng đường giao thông nông thôn.
  • Quảng Ngãi: Người dân Minh Long tình nguyện hiến đất xây dựng nông thôn mới
    (TN&MT) - Đến nay, huyện miền núi Minh Long (Quảng Ngãi) đã có 2 xã Long Sơn và Thanh An cán đích nông thôn mới. Góp vào thành quả này là nhờ sự chung sức, chung lòng tình nguyện hiến đất của bà con để mở rộng đường làng, xây dựng nhà văn hoá thôn… thay đổi diện mạo vùng quê.
  • Phụ nữ Lai Châu chung tay bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp
    (TN&MT) - Những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lai Châu đã đẩy mạnh tuyên truyền, huy động sự tham gia tích cực của các hội viên và cộng đồng dân cư giữ gìn nhà cửa ngăn nắp, sử dụng nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh; không thả rông gia súc, tích cực tham gia quét dọn, vệ sinh, thu gom rác thải, khơi thông cống rãnh và trồng cây xanh ven đường.
  • Quảng Ninh: Trưởng thôn tận tụy với công tác vận động hiến đất mở đường
    (TN&MT) - Đến thôn 2, xã Bằng Cả, huyện Hoành Bồ cũ (nay sáp nhập vào TP.Hạ Long) đều được người dân trong thôn nhắc đến Bí thư, Trưởng thôn Đặng Đức Tiến- một người uy tín, nhiệt tình trong việc vận động bà con tự nguyện hiến đất mở đường, bảo vệ môi trường, gương mẫu đoàn kết xây dựng NTM.
  • Tây Giang (Quảng Nam): Điểm sáng quy hoạch dân cư vùng sạt lở núi
    (TN&MT) - Từ năm 2004, huyện miền núi Tây Giang đã triển khai Đề án di dời dân ra khỏi rừng và sườn núi về sống ở vùng bảo đảm an toàn và được dân đồng thuận. Nhờ đó, qua mỗi đợt thiên tai địa phương đều không có thiệt hại về người. Với thành quả này, Tây Giang đã được Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh tặng Bằng khen về công tác phòng, chống lụt bão năm 2020.
  • Lạng Sơn: Ứng dụng GIS trong quản lý, bảo vệ rừng
    (TN&MT) - Từ năm 2016 đến nay, tỉnh Lạng Sơn đã sử dụng các ứng dụng hoạt động dựa trên cơ sở dữ liệu từ hệ thống thông tin địa lý (GIS) vào trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Qua đó, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng.
  • Đắk Lắk: Người dân phấn khởi vì nước sạch về tới vùng sâu vùng xa
    (TN&MT) - Những năm qua, với quyết tâm của các cấp, các ngành ngành trong tỉnh cùng với sự hỗ trợ từ nguồn vốn Chương trình Mở rộng quy mô nước sạch và vệ sinh môi trường, công trình cấp nước sinh hoạt tập trung ở một số địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã được triển khai xây dựng và đưa vào hoạt động, giúp người dân tiếp cận được nguồn nước sạch, sử dụng đảm bảo vệ sinh.
  • Thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới ở Bắc Kạn
    (TN&MT) - Xác định trong các tiêu chí xây dựng nông thôn mới (NTM), tiêu chí về môi trường giữ vai trò quan trọng, những năm qua, tỉnh Bắc Kạn luôn chú trọng công tác tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ môi trường, xử lý rác thải trên địa bàn.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO