Cần bổ sung các quy định việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện

Trường Giang | 08/10/2021, 07:50

(TN&MT) - Mặc dù thủy điện mang lại nhiều hiệu quả to lớn, tuy nhiên việc xây dựng các công trình thủy điện, việc sử dụng đất cho thủy điện cũng có tác động bất lợi đến kinh tế, xã hội, môi trường.

Viện Nghiên cứu quản lý đất đai, Tổng cục Quản lý đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa thực hiện xong đề tài nghiên cứu cấp Bộ về “Nghiên cứu, đánh giá tác động của việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện đến kinh tế, xã hội, môi trường và đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý, sử dụng đất đối với công trình thủy điện”.

Theo kết quả nghiên cứu, thủy điện mang lại nhiều hiệu quả to lớn, nhất là về kinh tế, thể hiện qua các ưu thế: cung cấp nguồn điện năng đến 40% nhu cầu điện năng của toàn quốc hiện nay; là dạng năng lượng có giá thành rẻ nên có khả năng thúc đẩy phát triển kinh tế; việc sử dụng đất thủy điện tạo nên các hồ chứa nước ngoài vai trò sản xuất điện còn có chức năng góp phần điều tiết ngăn lũ, giảm lũ, cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt và đời sống của dân cư vùng hạ du…

Thủy điện cung cấp nguồn điện năng đến 40% nhu cầu điện năng của toàn quốc.

Tuy nhiên, việc xây dựng các công trình thủy điện, việc sử dụng đất cho thủy điện cũng có tác động bất lợi đến kinh tế, xã hội, môi trường: Do phải thu hồi đất và chuyển mục đích sang thủy điện đã làm mất đất sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến kinh tế và đời sống của dân cư trong vùng; làm giảm diện tích rừng đầu nguồn, làm giảm các chức năng sinh thái quan trọng nhất của rừng là điều hoà khí hậu, giữ và điều tiết nguồn nước, bảo vệ đất, bảo vệ và cải thiện môi trường sống; làm thay đổi dòng chảy và làm cho dòng chảy phía hạ lưu bị cạn kiệt, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và đời sống; làm gia tăng lũ lụt nếu quản lý, vận hành các hồ thủy điện tùy tiện, không đúng quy trình…

Tác động tích cực và tiêu cực của việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện đến kinh tế, xã hội, môi trường là hai mặt của một vấn đề, luôn luôn song hành và mang tính tất yếu. Kết quả nghiên cứu đề tài đã chỉ ra những vấn đề cần giải quyết để góp phần bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển thủy điện với tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường; phát huy các tác động tích cực, giảm thiểu các tác động tiêu cực, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất thủy điện và phát triển bền vững.

Theo đó, Đề tài đề xuất được một số nội dung về chính sách, pháp luật đất đai có liên quan đến quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện, gồm: Xác định, thẩm định nhu cầu sử dụng đất thủy điện trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án thủy điện, giao đất, cho thuê đất sau khi thủy điện đi vào vận hành; bổ sung một số yêu cầu về việc lập và thực hiện dự án tái định cư cho dự án thủy điện; bổ sung một số quy định về cho thuê, chế độ sử dụng đối với đất có mặt nước chuyên dùng là hồ thủy điện; bổ sung quy định về việc sử dụng đất bán ngập lòng hồ thủy điện, đất hành lang bảo vệ công trình thủy điện.

Về cơ chế quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện, cơ chế vận hành, điều tiết nguồn nước lòng hồ thủy điện mang tính đặc thù cho các vùng kinh tế - xã hội: vùng Trung Du và Miền núi Bắc bộ, vùng Bắc Trung bộ và Duyên hải Miền Trung, vùng Tây Nguyên.

Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu các tác động tiêu cực của việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện đến kinh tế, xã hội, môi trường: Giải pháp về tổ chức thực hiện một số nội dung về quản lý nhà nước đối với đất các công trình thủy điện; Xây dựng và thực hiện cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp trong quản lý, sử dụng đất và vận hành hồ chứa các công trình thủy điện; Giải pháp về tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện...

Để thực hiện tốt hơn, có hiệu quả hơn việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện, qua các kết quả nghiên cứu Đề tài, nhóm nghiên cứu đề nghị Tổng cục Quản lý đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường tham khảo, sử dụng Bộ tiêu chí đánh giá tác động của việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện đến kinh tế, xã hội, môi trường để tiếp tục thử nghiệm, hoàn thiện và ban hành bộ tiêu chí chung áp dụng cho việc đánh giá tác động của chính sách, pháp luật đất đai.

Cần điều tra tổng thể về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư đối với các dự án thủy điện trên phạm vi toàn quốc nhằm khắc phục những mặt hạn chế, yếu kém.

Sử dụng các đề xuất của đề tài để xây dựng, bổ sung các quy định pháp luật đất đai có liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất các công trình thủy điện; tiếp tục triển khai nghiên cứu bổ sung một số nội dung có liên quan như trình tự và nội dung cho thuê đất có mặt nước chuyên dùng là hồ thủy điện để sử dụng kết hợp vào các mục đích khác.

Về phương diện quản lý, sử dụng đất đai, đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổng cục Quản lý đất đai: Xây dựng và triển khai thực hiện chương trình kiểm kê chuyên đề về quản lý, sử dụng đất thủy điện; qua đó đánh giá được đầy đủ về thực trạng quản lý, sử dụng đất thủy điện trên phạm vi cả nước và ở từng địa phương, nhất là thực trạng sử dụng đất có mặt nước chuyên dùng là hồ thủy điện vào các mục đích; xây dựng cơ sở dữ liệu về đất thủy điện… làm cơ sở cho việc quản lý đất thủy điện lâu dài; có kế hoạch khai thác sử dụng có hiệu quả đất có mặt nước chuyên dùng hồ thủy điện.

Triển khai thực hiện việc điều tra tổng thể về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư đối với các dự án thủy điện trên phạm vi toàn quốc nhằm có được các tài liệu, số liệu đánh giá đầy đủ tình hình, kết quả, thực trạng công tác tái định cư cho các công trình thủy điện; làm cơ sở cho việc phát huy những kết quả đã đạt được, khắc phục những mặt hạn chế, yếu kém trong hoạt động tái định cư; bảo đảm ổn định và cải thiện đời sống cho người dân tái định cư; xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai cũng như chính sách, pháp luật khác về di dân, tái định cư.

Xây dựng và ban hành định mức sử dụng đất để áp dụng cho quy hoạch sử dụng đất đối với đất phát triển thủy điện; quản lý sử dụng đất đối với các công trình thủy điện.

Đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền về quản lý, sử dụng tài nguyên nước, cấp phép sử dụng nguồn nước và quản lý thủy điện thực hiện việc rà soát lại quy trình vận hành các hồ chứa thủy điện. Đối với các hồ chứa có quy trình chưa phù hợp, còn nhiều ảnh hưởng không tốt đến kinh tế, xã hội, môi trường thì cần xem xét, điều chỉnh quy trình vận hành cho phù hợp, không chỉ vì mục tiêu chính là phát điện mà cần phải đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững.

Bài liên quan
  • Bà con vùng đồng bào DTTS huyện Ba Chẽ sử dụng hiệu quả tài nguyên đất
    (TN&MT) - Huyện miền núi vùng cao Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh đang từng bước nhân rộng diện tích trồng rừng gỗ lớn. Qua đó tạo nền tảng phát triển lâm nghiệp bền vững, mang lại lợi ích kinh tế cao cho người dân, nhất là đối với vùng đồng bào DTTS, góp phần bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu trên địa bàn.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đắk Lắk: Nâng cao tỷ lệ người dân tiếp cận với nước sạch
(TN&MT) - Nhằm mục tiêu giúp người dân ở vùng sâu vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn tiếp cận được nguồn nước sinh hoạt đạt tiêu chuẩn vệ sinh môi trường. Những năm gần đây, tỉnh Đắk Lắk đã và đang nỗ lực triển khai thực hiện Chương trình Mở rộng quy mô vệ sinh và nước sạch nông thôn dựa trên kết quả vay vốn Ngân hàng Thế giới.
Đừng bỏ lỡ
  • Thanh Hóa: Hiệu quả từ mô hình “Nhà sạch, vườn đẹp” của đồng bào DTTS Ngọc Lặc
    (TN&MT) - Đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại huyện miền núi Ngọc Lặc đã có cách làm sáng tạo trong công tác triển khai thực hiện về bảo vệ môi trường, góp phần trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, khu dân cư kiểu mẫu.
  • Đồng bào tôn giáo Cao Bằng bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới
    (TN&MT) - Những năm qua, đồng bào tôn giáo tỉnh Cao Bằng luôn chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, phát huy tinh thần đoàn kết, tích cực lao động, sản xuất, tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Qua đó, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, giữ vững an ninh chính trị của địa phương.
  • Vân Canh (Bình Định): Truyền thông bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Ngày 14/11, Tỉnh đoàn Bình Định phối hợp Huyện đoàn Vân Canh tổ chức diễn đàn truyền thông bảo vệ môi trường tại xã miền núi Canh Hòa.
  • Gia Lai: Đồng bào Ba Na sử dụng hiệu quả bể thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật
    (TN&MT) - Nhờ công tác tuyên truyền, vận động của chính quyền địa phương, đồng bào dân tộc Ba Na ở xã Glar (huyện Đăk Đoa, Gia Lai) đã sử dụng rất hiệu quả các bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), góp phần bảo vệ môi trường.
  • Yên Minh (Hà Giang) phát triển du dịch địa chất gắn với bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Để khai thác tiềm năng du lịch sẵn có, huyện Yên Minh (tỉnh Hà Giang) đang thúc đẩy phát triển du lịch địa chất, đem lại lợi ích phát triển kinh tế bền vững cho người dân bản địa; bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái, đồng thời bảo tồn và phát huy những nét văn hoá truyền thống độc đáo các dân tộc mà không gây tác động xấu đến thế hệ tương lai và cộng đồng.
  • Nhiều địa phương đã đẩy mạnh việc thu gom, xử lý chất thải rắn khu vực nông thôn
    (TN&MT) - Bộ TN&MT vừa công bố Báo cáo Hiện trạng môi trường Quốc gia giai đoạn năm 2016-2020. Trong đó nêu rõ, tại khu vực nông thôn, thực hiện tiêu chí số 17 của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
  • Vĩnh Thạnh (Bình Định): Thêm mô hình điểm Khu dân cư bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
    (TN&MT) - Mới đây, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện miền núi Vĩnh Thạnh phối hợp Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vĩnh Hòa tổ chức Lễ ra mắt mô hình điểm Khu dân cư bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu tại thôn M7.
  • An Lão (Bình Định): Hầu hết các xã đều có tuyến đường hoa
    (TN&MT) - Thời gian qua, huyện vùng cao An Lão, tỉnh Bình Định triển khai mô hình tuyến đường hoa không chỉ góp phần tạo không gian sống xanh - sạch - đẹp mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân.
  • Quảng Ngãi: Tăng tính bền vững cho công trình cấp nước vùng DTTS
    (TN&MT) - Thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều nỗ lực trong việc đầu tư xây dựng công trình cấp nước, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) về nước sạch. Tuy nhiên, công tác duy tu, bảo dưỡng không được thực hiện, người dân còn thiếu ý thức trong việc bảo vệ nên nhiều công trình cấp nước sinh hoạt bị hư hỏng, xuống cấp.
  • Hạnh phúc ở Bản Lùng

    Hạnh phúc ở Bản Lùng

    14:56 11/11/2021
    (TN&MT) - Yên Bái là tỉnh miền núi thường xuyên chịu thiệt hại nặng nề do thiên tai gây ra. Trong trận lũ quét lịch sử năm 2018 đã khiến thôn Bản Lùng, xã Phong Dụ Thượng, huyện Văn Yên (Yên Bái) gần như bị xóa xổ. Vượt lên mất mát, đau thương, với quyết tâm của người dân cùng sự giúp đỡ, tạo điều kiện của chính quyền các cấp, đến nay, thôn Bản Lùng đã hồi sinh mạnh mẽ.
  • Huyện vùng cao Đầm Hà nỗ lực bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Những năm gần đây, công tác quản lý, bảo vệ môi trường của huyện Đầm Hà đã có những chuyển biến tích cực, từ nhận thức đến hành động của người dân, nhất là đối với bà con vùng DTTS ở các xã vùng cao. Qua đó, các têu chí về môi trường đều đạt, góp phần quan trọng vào mục tiêu đưa Đầm Hà trở thành huyện NTM.
  • Lào Cai: Hiệu quả chính sách dân tộc tại huyện vùng cao Si Ma Cai
    (TN&MT) - Năm 2021, UBND huyện Si Ma Cai( Lào Cai) đã tâm tập chung chỉ đạo thực hiện hiện tốt công tác dân tộc, các chính sách dân tộc được triển khai đầy đủ, kịp thời. Nhân dân các dân tộc trên địa bàn huyện chấp hành tốt đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đoàn kết, khắc phục vượt qua mọi khó khăn, yên tâm sản xuất, phát triển kinh tế. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo, an ninh biên giới được giữ vững.
  • Hoài Ân (Bình Định): Con đường hướng về phía bầu trời xanh
    (TN&MT) - Bà con đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại xã Đak Mang, huyện Hoài Ân vui mừng phấn khởi, vì từ bao đời nay họ mới được đi trên con đường bê tông kiên cố. Người dân đã không ngần ngại tự nguyện hiến đất làm đường và cùng nhau bảo vệ môi trường xanh trên vùng đất đỏ quê hương.
  • Mang Yang – Gia Lai: Tuyên truyền bảo vệ môi trường cho đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Phòng TN&MT huyện Mang Yang (Gia Lai) vừa phối hợp với Hội liên hiệp phụ nữ huyện Mang Yang tổ chức buổi truyền thông phát động phong trào “Chống rác thải nhựa” tại 04 thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn huyện.
  • Đẩy mạnh cấp GCNQSDĐ cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi: Tạo điều kiện tối đa để đồng bào có đất ở, đất sản xuất
    (TN&MT) - Liên quan tới vấn đề này, Hội đồng Dân tộc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam vừa tổ chức Hội thảo “Chính sách đất đai cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Việt Nam - Một số tồn tại, hạn chế và những khuyến nghị”.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO