Tương sinh với rừng

TS. Trương Văn Vinh | 13/10/2022, 08:52

(TN&MT) - Mưa, lũ, lũ ống, lũ quét, sạt lở… những khái niệm đang trở nên “kinh hoàng” đối với người dân.

Chỉ trong chưa đầy 10 ngày, hoàn lưu bão Noru gây mưa lớn với cường độ mạnh trên diện rộng hầu khắp các tỉnh miền Trung đã khiến thị trấn Mường Xén, Kỳ Sơn tan hoang trước cơn lũ ống, lũ quét cuồn cuộn đổ về; 3 ngày trước, sạt lở núi ập xuống biến một góc thủy điện Kà Tinh (Trà Bồng, Quảng Ngãi) thành đổ nát. Thông tin từ cơ quan dự báo KTTV quốc gia, dự kiến trong các ngày từ 14 - 16/10, một đợt mưa lớn tiếp tục đổ xuống các tỉnh miền Trung. Mưa - một hiện tượng nhẽ ra được xem là bình thường của tự nhiên đang ngày càng trở nên khác thường?.

3.-rung-phong-ho-nhu-nhung-ve-si-bao-ve-ban-lang-nuoc-mu-ben-day-nui-truong-son-dong.jpg

Rừng phòng hộ như những vệ sĩ bảo vệ bản làng Nước Mù bên dãy núi Trường Sơn Đông

Nói là bình thường bởi mưa lớn ở đầu nguồn ít có khả năng gây ra lũ lụt ở vùng hạ lưu nếu những diện tích rừng đầu nguồn được quản lý và sử dụng một cách hiệu quả. Nhưng, việc mất đi những cánh rừng phòng hộ đầu nguồn đã dẫn đến nguy cơ mưa tạo nên những đợt lũ lụt nghiêm trọng, phá hủy đất đai, tài sản và đặc biệt là nguy hiểm đến tính mạng con người.

Một khu rừng mưa nhiệt đới cần đến hàng trăm năm để đạt tới trạng thái ổn định, lúc này cấu trúc của rừng là đa tầng tán với nhiều loài cây đan xen, cùng với lớp thực bì và thảm mục dày. Hệ rễ cũng phát triển thành một mạng lưới chằng chịt, đâm sâu xuống lòng đất, bám chặt lấy đất, giúp cây đứng vững, cố định đất và giữ cho đất không bị rửa trôi, sạt lở.

4.-tan-huong-nhung-giay-phut-tuyet-voi-tu-rung.jpg

Tận hưởng những giây phút tuyệt vời từ rừng

Khi mưa, đối với một khu vực có rừng, lượng mưa được giữ lại phần lớn bởi tán cây, cành, thân, thảm thực bì và thảm mục bên dưới tán rừng. Riêng tán cây giữ lại 27,3% tổng lượng mưa và lượng nước này sẽ bốc hơi trở lại khí quyển. Lượng nước mưa còn lại sau khi xuyên qua tán rừng được lớp thực bì, thảm mục giữ lại và thấm sâu vào lòng đất tạo nên nguồn nước dự trữ cho cây. Đặc biệt, nguồn nước này sẽ tạo nên các mạch và mực nước ngầm dự trữ vào mùa khô, một phần nước sẽ được cây hút lại, rồi thoát vào khí quyển thông qua quá trình quang hợp và thoát hơi nước từ lá; phần còn lại sẽ chảy ra các khe suối rồi đổ về các sông lớn. Do đó, khi diện tích rừng tại một lưu vực nào bị mất đi đồng nghĩa với việc chúng ta đánh mất đi vai trò trữ nước to lớn của rừng, đồng nghĩa với việc chúng ta đang tự đánh mất nguồn nước ngọt vô giá vào mùa khô.

Thế nhưng, rừng vẫn đang ngày một mất đi, được phù phép dưới bàn tay của con người.

Việc mất đi diện tích rừng tự nhiên hoặc thay thế bằng những diện tích rừng trồng đơn loài có chu kỳ kinh doanh ngắn như cây keo ở những khu vực có địa hình dốc, khu vực phòng hộ xung yếu đầu nguồn đã làm cho tình trạng sạt lở, lũ lụt xảy ra ngày một nghiêm trọng dưới ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ngày một cực đoan. Theo một số kết quả nghiên cứu từ các nhà khoa học, lượng nước mưa sẽ chảy trôi từ 3% đến 34% tùy thuộc vào địa hình khu vực hoặc các kiểu rừng. Với 400mm lượng mưa tại một thời điểm cụ thể, nếu có rừng, lượng nước ra khỏi rừng sẽ chỉ từ 120m3 đến 1.360m3/ha, thay vì khoảng 4.000m3/ha nếu không có rừng.

Vì vậy, để bảo vệ nguồn nước, tài sản và tính mạng con người trước những hiểm họa của thiên nhiên, không thể khác, con người cần phải thúc đẩy việc quản lý, duy trì, bảo vệ và trồng mới những loài cây bản địa nhằm từng bước nâng cao năng lực phòng hộ, bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.

1.-nuoc-song-dang-cao-khien-nhieu-khu-dan-cu-o-xa-tien-ha-huyen-tien-phuoc-quang-nam-bi-chia-cat.-anh.-doan-huu-trung.jpg

Nước sông dâng cao, khiến nhiều khu dân cư ở xã Tiên Hà, huyện Tiên Phước, Quảng Nam bị chia cắt. Ảnh. Đoàn Hữu Trung

Bất luận thời kỳ nào, phát triển bền vững phải là phát triển hòa hợp với thiên nhiên, nương tựa vào thiên nhiên. Thiên nhiên nói chung, rừng nói riêng, không phải là tài nguyên vô tận để khai thác tận thu. Chỉ khi con người đối đãi với rừng bằng tâm thế tương sinh thì mối quan hệ tương sinh mới phát huy hiệu quả. Khi đó, con người mới thực sự được rừng che chắn trước thiên tai.

Bài liên quan
  • Bảo vệ hệ sinh thái cỏ biển miền Trung để phát triển bền vững tài nguyên biển
    Cỏ biển là một trong những hệ sinh thái quan trọng của vùng đất ngập nước ven biển. Ở Việt Nam, cỏ biển phân bố nhiều tại khu vực miền Trung và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, góp phần phát triển sinh kế cho người dân ven biển. Trước những thách thức về tự nhiên - xã hội lên hệ sinh thái này, Báo TN&MT đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Hoàng Công Tín – Trưởng Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, người đã có hơn 15 năm nghiên cứu về hệ sinh thái cỏ biển.

(0) Bình luận
Nổi bật
ĐBQH Lý Thị Lan đề nghị sớm triển khai chính sách đối với vùng đồng bào DTTS và miền núi
(TN&MT) - Theo Đại biểu Lý Thị Lan - Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Giang, việc chậm, chưa ban hành các quy định pháp luật tất yếu dẫn tới lãng phí cơ hội thụ hưởng, tiếp cận chính sách của người dân vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đừng bỏ lỡ
  • Sông Đà mùa nước cạn
    (TN&MT) - Sông Đà được mệnh danh là con sống lớn nhất Khu vực Tây Bắc… và hung dữ nhất trong các hệ thống sông ngòi của Việt Nam với diện tích lưu vực 52,500km2, cung cấp 55% lượng nước và là chi lưu lớn nhất của hệ thống sông Hồng là một trong những yếu tố làm nên 50% trận lũ lụt sông Hồng hàng năm. Nhưng đến nay, con sông này đã đổi thay, nước đang cạn trơ đáy…
  • Quảng Trị: Cứu hộ thành công một cá thể vích quý hiếm
    Ngày 30/5, theo thông tin từ Ban quản lý Khu bảo tồn biển (BQL KBTB) đảo Cồn Cỏ (Quảng Trị), đơn vị vừa cứu hộ và thả trở lại về biển một cá thể vích có trọng lượng khoảng 15 kg.
  • Phù Yên (Sơn La): Chủ động phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm môi trường
    (TN&MT) - Là địa phương đang trên đà phát triển, những năm qua, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La đã triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường; đặc biệt, ưu tiên công tác phòng ngừa, ứng phó, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
  • Sơn La: Phát động mỗi địa phương có 1 mô hình Chống ô nhiễm nhựa
    (TN&MT) - Đây là một trong những hoạt động nhằm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6, Tháng hành động vì môi trường 2023, theo nội dung Công văn số 1755/STNMT- QLMT của Sở TN&MT tỉnh Sơn La.
  • Thích ứng BĐKH ở Bến Tre: Phát triển du lịch sinh thái, nâng cao đời sống người dân
    (TN&MT) - Trong thời gian qua, là một tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề do biến đổi khí hậu (BĐKH) gây ra, nhưng với địa hình và vị trí tự nhiên có nhiều tiềm năng, tỉnh Bến Tre đã tập trung đầu tư, phát triển du lịch, nhất là du dịch sinh thái theo hướng xanh, bền vững, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống, vật chất và tinh thần của người dân địa phương.
  • Du lịch sinh thái gắn với bảo vệ đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Ba Bể
    (TN&MT) - Những năm gần đây, Vườn quốc gia (VQG) Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn) tập trung phát triển du lịch sinh thái và ngày càng thu hút đông du khách đến tham quan. Báo Tài nguyên và Môi trường đã phỏng vấn ông Phạm Văn Nam - Phó Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể để hiểu rõ hơn về kinh nghiệm lồng ghép công tác bảo tồn đa dạng sinh học với phát triển du lịch, vừa tăng thu nhập cho người dân vừa tạo điểm nhấn cho du lịch địa phương.
  • Lào Cai: Triển khai đồng bộ giải pháp bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Nhằm hưởng ứng tháng hành động về môi trường và truyền thông tới người dân chung tay bảo vệ môi trường và bảo tồn, phục hồi đa dạng sinh học. Vừa qua UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành công văn triển khai đồng bộ giải pháp bảo vệ môi trường.
  • Giảm thiểu chất thải nhựa trong ngành nông nghiệp
    (TN&MT) - Với thực trạng phát thải khoảng 1 triệu tấn chất thải nhựa/năm, ngành nông nghiệp đang thúc đẩy các giải pháp giảm thiểu chất thải nhựa một cách có hệ thống, hướng tới nền kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
  • Vinh danh các thương hiệu kinh doanh xanh toàn cầu
    (TN&MT) - Dự kiến vào tháng 7/2023, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức Diễn đàn Kinh tế toàn cầu và Lễ công bố Thương hiệu xuất sắc toàn cầu 2023. Một trong các hạng mục chính là Nhãn xanh toàn cầu 2023.
  • Điểm sáng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã ở Thừa Thiên Huế
    (TN&MT) – Những năm gần đây tại Thừa Thiên Huế, nhiều loài động vật quý hiếm đã được người dân tự nguyện giao nộp để thả về môi trường tự nhiên, qua đó cho thấy sự quan tâm của cộng đồng trong công tác bảo vệ, bảo tồn động vật hoang dã (ĐVHD), góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, nhân văn.
  • Lợi ích từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng
    (TN&MT) - Hưởng lợi từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) người dân huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu ngày càng nêu cao ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh rừng. Những cánh rừng trên địa bàn huyện nhờ đó ngày càng phát triển xanh tốt, tỷ lệ che phủ rừng tăng qua từng năm.
  • Dự báo thời tiết ngày 31/5, khu vực Bắc Bộ nắng nóng gay gắt
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTVQG, ngày 31/5, Hà Nội và khu vực Bắc Bộ ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Khu vực từ Tây Nguyên đến Nam Bộ có mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều và tối có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có mưa to đến rất to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
  • Phù Yên (Sơn La): Đẩy mạnh thu gom, phân loại chất thải rắn sinh hoạt
    (TN&MT) - Năm 2023, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La đang triển khai thực phân loại chất thải rắn tại nguồn trên địa bàn thị trấn và 3 xã Quang Huy, Huy Bắc, Huy Hạ. Phấn đấu đến hết năm, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý tại đô thị đạt 93%; tại nông thôn đạt 88%. Góp phần thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu về môi trường theo kế hoạch phát triển KT-XH của tỉnh, huyện.
  • Bộ TN&MT ban hành Kế hoạch phòng, chống thiên tai
    (TN&MT) - Nhằm chủ động trong công tác phòng, chống, ứng phó kịp thời, hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn Bộ TN&MT vừa ban hành Kế hoạch công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của Bộ năm 2023.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO