Tìm đất hiếm cho tương lai bền vững

Ghi chép của Mai Đan | 08/11/2022, 17:27

(TN&MT) - Gần 20 năm qua, chúng tôi miệt mài đi tìm đất hiếm. Hành trình tìm kiếm nguồn tài nguyên khoáng sản quý giá này tuy nhiều gian lao, vất vả nhưng đã góp phần làm cho đất nước trở nên giàu mạnh hơn từ nguồn khoáng sản quý giống như tên của nó “đất hiếm”…

Sẵn sàng lao vào địa hình mạo hiểm

Vào cuối một buổi chiều đầu tháng 11, tôi nhận được cuộc gọi hỏi thăm sức khỏe và công việc từ một người anh, cũng là người đồng nghiệp đã nghỉ hưu. Anh và tôi đã có hàng chục năm cùng công tác tại Liên đoàn Địa chất Xạ - Hiếm (Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam), lúc đó tôi làm việc tại Tổ đề án của Liên đoàn.

Lần nào cũng vậy, mỗi lần nhận được cuộc gọi từ anh, bao ký ức về nghề lại ùa về trong tôi. Anh hài hước hỏi tôi: “Làm người đứng đầu Liên đoàn có mệt không Huấn?”. Tôi cũng dí dỏm trả lời: “Vừa mệt vừa vui anh ạ. Mệt vì công việc quá nhiều so với hồi còn làm lính, trách nhiệm cũng nặng nề hơn. Nhưng vui vì được gắn bó và phát triển tại Liên đoàn trong một thời gian dài, được chứng kiến sự “thay da đổi thịt”, trải qua nhiều thăng trầm của từng giai đoạn lịch sử của đơn vị”.

Và như mọi lần, tôi và anh lại cùng nhau ôn lại câu chuyện về hành trình đi tìm đất hiếm của chúng tôi và tập thể người lao động Liên đoàn Địa chất Xạ - Hiếm, cũng như những trăn trở của chúng tôi về giá trị của đất hiếm chưa được đánh giá xứng tầm với tiềm năng của chúng.

anh-1-dat-hiem-1-.jpg

Theo nhiều nghiên cứu, nước ta có tiềm năng về quặng đất hiếm

Trong hành trình đó, tôi không bao giờ quên chuyến thăm dò mỏ đất hiếm ở Nam Nậm Xe (Phong Thổ - Lai Châu) vào năm 2009. Hồi đó, chưa có cầu, nên tôi cùng đoàn phải thường xuyên lội qua suối. Khi qua suối Nậm xe, tôi bị cuốn trôi một đoạn chừng 20m khi đang vác trên vai túi ba lô khá nặng, với búa, bản đồ, thước dây và máy ảnh bên trong. Đó là tai nạn nghề nghiệp nhưng cũng là kỷ niệm tôi không thể nào quên. Sau chuyến đi đó, tôi nhận ra nghề địa chất có quá nhiều nguy hiểm, nhưng vì lòng yêu nghề, từng nghĩ suy, bữa ăn, giấc ngủ đều len lỏi câu chuyện về đất hiếm, nên tôi đã gắn bó với nghề cho đến tận bây giờ.

Sự dũng cảm vượt qua hiểm nguy, sẵn sàng chấp nhận với tình huống tính mạng bị đe dọa của tôi đã góp phần không nhỏ vào sự thành công của Đề án thăm dò mỏ đất hiếm Nam Nậm Xe. Sau chuyến đi, với vai trò là Chủ nhiệm đề án, tôi đã lập Báo cáo đề án với tính thuyết phục, khả thi rất cao và khẳng định diện tích khu vực thăm dò có triển vọng về đất hiếm.

Đất hiếm còn chưa được đánh giá, chúng tôi còn đi…

Trong cuộc nói chuyện, tôi và anh cũng trầm ngâm khi thừa nhận, đã có nhiều nghiên cứu khẳng định, nước ta có tiềm năng về quặng đất hiếm. Chúng phân bố chủ yếu ở khu vực Tây Bắc, gồm các tỉnh Lai Châu, Lào Cai và Yên Bái; ở các tỉnh khác của Việt Nam, quặng đất hiếm đã được phát hiện có các tiền đề và dấu hiệu, song ít được đầu tư nghiên cứu một cách bài bản.

So với các quốc gia trên thế giới, Việt Nam là nước có tiềm năng quặng đất hiếm và là một trong những quốc gia có tài nguyên, trữ lượng lớn trên thế giới. Hiệp hội Thăm dò địa chất Mỹ ước tính, trữ lượng đất hiếm của toàn thế giới là 120 triệu tấn, trong đó 44 triệu tấn ở Trung Quốc, 22 triệu tấn ở Brazil và 18 triệu tấn ở Nga. Tại Việt Nam, trữ lượng đất hiếm đã được ghi nhận khoảng 20 triệu tấn, phân bố chủ yếu ở vùng Tây Bắc, được giới khoa học đánh giá có thể đứng thứ 3 trên thế giới về tiềm năng đất hiếm.

anh-2-dat-hiem-1-.jpg

Việc tìm kiếm, thăm dò và khai thác đất hiếm đã trực tiếp hoặc gián tiếp giúp người dân ở địa phương có đất hiếm chủ động vươn lên xoá đói, giảm nghèo

Đất hiếm ở nước ta phân bố chủ yếu ở miền Tây Bắc. Khu vực này có những mỏ đất hiếm như Đông Pao, Nam Nậm Xe, Bắc Nậm Xe, Yên Phú đã được thăm dò và xác định giá trị kinh tế của chúng. Mặt khác, khu vực này tồn tại phong phú các đá magma kiềm, á kiềm giàu các nguyên tố đất hiếm, cùng với điều kiện khí hậu, địa hình và địa mạo để hình thành các vỏ phong hóa chứa đất hiếm. Đây là các điều kiện thuận lợi để hình thành các mỏ đất hiếm dạng hấp phụ ion. Đất hiếm dạng hấp phụ ion tuy có hàm lượng thấp nhưng khai thác khá đơn giản, ít ảnh hưởng đến môi trường và mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Tôi và anh hồi tưởng lại hành trình kiếm tìm đất hiếm của chúng tôi bắt đầu từ năm 2010. Khi đó, chúng tôi đã cùng với Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam phối hợp với các chuyên gia của Tập đoàn JOMEC, Nhật Bản tiến hành tìm kiếm, đánh giá quặng đất hiếm dạng hấp phụ ion ở khu vực Bến Đền (tỉnh Lào Cai). Kết quả nghiên cứu cho thấy đây là khu vực có nhiều đặc điểm tương đồng về địa chất, địa mạo, khí hậu so với mỏ đất hiếm Longnan khu vực miền Nam của Trung Quốc. Do đó, có thể khẳng định khu vực Bến Đền rất có triển vọng quặng đất hiếm dạng hấp phụ ion và có thể phát triển thành mỏ.

Khai thác đất hiếm sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế vùng cao

Đến thời điểm hiện nay, mỏ đất hiếm Bến Đền đã hoàn thành công tác thăm dò, phê duyệt trữ lượng để tiến hành làm các thủ tục xin cấp phép khai thác phục vụ phát triển kinh tế. Mỏ đất hiếm Bến Đền nếu được khai thác sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế của nước ta nói chung cũng như kinh tế của Lào Cai nói riêng, từ đó góp phần không nhỏ vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội địa phương và cả nước.

Lời khẳng định của anh khiến tôi nhớ đến câu nói của đại diện lãnh đạo Hạt Kiểm lâm Phong Thổ (huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) trong chuyến thực địa của mình tại huyện này chừng 6 năm trước: “Bên cạnh diện tích đất có rừng lớn, Phong Thổ cũng là huyện có nhiều tài nguyên khoáng sản, trữ lượng khá lớn như đất hiếm, đồng, vàng… là điều kiện quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản, tạo công ăn việc làm cho bà con, giúp họ nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần, ổn định cuộc sống”.

Vào thời điểm đó, đời sống kinh tế - xã hội của các dân tộc trong huyện Phong Thổ đã có nhiều chuyển biến rõ rệt, thể hiện ở tốc độ tăng trưởng kinh tế tăng hàng năm, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, thu ngân sách trên địa bàn đều đạt và vượt kế hoạch; tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 11,4%; thu nhập bình quân đầu người trên 10,5 triệu đồng; lương thực bình quân đầu người trên 460kg; 18/18 xã, thị trấn hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập giáo dục trung học cơ sở; 100% xã, thị trấn có đường ô tô đến trung tâm xã, được phủ sóng điện thoại.

0c9dat-hiem-a1-1-.jpg
Lấy mẫu ở mỏ Nậm Xe

Lắng nghe những chia sẻ từ tôi, anh cho rằng, việc tìm kiếm, thăm dò và khai thác đất hiếm đã trực tiếp hoặc gián tiếp giúp người dân, đồng bào ở địa phương có đất hiếm có thể chủ động tự vươn lên xoá đói, giảm nghèo; thúc đẩy công tác xoá đói, giảm nghèo hiệu quả hơn.

Tuy vậy, Bến Đền mới chỉ là 1 trong số rất nhiều mỏ được nghiên cứu thăm dò để phục vụ khai thác. Để có bức tranh tổng thể về tiềm năng quặng đất hiếm trên toàn lãnh thổ Việt Nam, theo anh, cần phải tiếp tục đầu tư nghiên cứu một cách có hệ thống, bài bản để khẳng định tiềm năng to lớn này.

Trăn trở về điều này, chúng tôi mong mỏi về một ngành nghề đất hiếm đặc thù, với những khu công nghiệp khai thác, chế biến công nghệ cao và đạt quy chuẩn môi trường giống như thành phố công nghiệp đất hiếm Việt Nam. Trong tương lai gần, chúng tôi mong muốn Nhà nước tiếp tục đầu tư cho công tác điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản đất hiếm trên toàn lãnh thổ Việt Nam để có quy hoạch và định hướng phát triển kinh tế địa phương, góp phần phát triển bền vững kinh tế đất nước, từ đó đạt được những thành tựu vượt bậc về xoá đói, giảm nghèo.

Bài liên quan
  • Điều tra, đánh giá tiềm năng quặng đất hiếm và khoáng sản đi kèm khu vực Tây Bắc
    (TN&MT) - Liên đoàn Địa chất Xạ - Hiếm (Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam) đang thực hiện đề án “Điều tra, đánh giá tiềm năng quặng đất hiếm và khoáng sản đi kèm (U, Th) khu vực Tây Bắc”. Đây là đề án thành phần thuộc đề án “Điều tra tổng thể về khoáng sản và hoàn thiện nền bản đồ địa chất tỷ lệ 1:50.000 vùng Tây Bắc phục vụ quy hoạch phát triển bền vững kinh tế xã hội”.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đại biểu Vương Thị Hương: Tháo gỡ vướng mắc chính sách để hỗ trợ đồng bào DTTS và miền núi
(TN&MT) - Phát biểu thảo luận tổ sáng 24/5, đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn ĐBQH Hà Giang) cho rằng bên cạnh những chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thì vẫn còn một số bất cập, vướng mắc đề nghị Chính phủ tiếp tục tháo gỡ để đạt được các mục tiêu đặt ra.
Đừng bỏ lỡ
  • Quốc hội tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Tài nguyên nước (sửa đổi)
    (TN&MT) - Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT của Quốc hội Lê Quang Huy cho biết, Hồ sơ dự án Luật Tài nguyên nước (sửa đổi) đã đáp ứng các yêu cầu theo quy định. Ủy ban KH,CN&MT tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Tài nguyên nước (sửa đổi)
  • Quảng Bình sau hơn 10 năm thi hành Luật Khoáng sản: Hiến kế khai thác khoáng sản hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả
    (TN&MT) - Quá trình tìm hiểu về công tác triển khai thi hành Luật Khoáng sản 2010 tại Quảng Bình, phóng viên đã ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết, thực tế từ các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp hoạt động khoáng sản trên địa bàn. Đa số các ý kiến cho rằng, Luật đã có những đóng góp quan trọng, giúp phát huy tiềm năng tài nguyên khoáng sản trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đồng thời cũng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần sớm được sửa đổi.
  • ĐBQH Hoàng Đức Chính: Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã có bước tiến rất quan trọng về chất
    (TN&MT) - Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) sẽ tiếp tục được trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 5 tới đây sau khi tiếp thu ý kiến của Đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4 và ý kiến nhân dân.
  • Quảng Ninh đề xuất gỡ vướng khi thi hành Luật Khoáng sản: Sửa đổi quy định trong Nghị định
    (TN&MT) - Với tiềm năng, lợi thế được thiên nhiên ưu đãi, những năm qua, tỉnh Quảng Ninh đã có những bước phát triển vượt bậc trong ngành công nghiệp khai khoáng. Tuy nhiên, tỉnh còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc khi thi hành các Nghị định quy định chi tiết Luật Khoáng sản.
  • Quảng Bình: Thúc đẩy phát triển bền vững tài nguyên khoáng sản
    (TN&MT) - Quảng Bình hiện có 127 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực. Từ năm 2012 đến nay, hoạt động khoáng sản đã nộp cho ngân sách Nhà nước hơn 433 tỷ đồng. Đây là nguồn tài chính quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, hiện nay nhiều quy định của pháp luật đang gây cản trở quá trình phát triển của ngành kinh tế quan trọng này. Trước thực trạng đó, ngành TN&MT Quảng Bình đã đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ.
  • Sửa đổi bổ sung một số quy định về cấp "sổ đỏ" và hồ sơ địa chính
    (TN&MT) - Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa ban hành Thông tư 02/2023/TT-BTNMT sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư 23/2014/TT-BTNMT quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư 24/2014/TT-BTNMT quy định về hồ sơ địa chính.
  • Nghệ An: Xin ý kiến về việc bồi thường đất trên cốt ngập thủy điện Bản Vẽ
    Trước những vướng mắc kéo dài, mới đây, UBND tỉnh Nghệ An đã có văn bản về việc giải quyết tồn tại, vướng mắc liên quan đến bồi thường, hỗ trợ đất trên cốt ngập đối với Dự án Thủy điện Bản Vẽ gửi Bộ Công Thương.
  • Yên Bái: Người dân cần sử dụng tiết kiệm, hợp lý nguồn nước
    (TN&MT) – Trước tình trạng hạn hán, nắng nóng gay gắt kéo dài, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái Nguyễn Thế Phước đã ký văn bản 1500/UBND-NLN yêu cầu các đơn vị, địa phương phải chủ động triển khai các biện pháp cấp bách ứng phó với nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước.
  • Rà soát nhiều nội dung trong dự thảo Luật Địa chất và Khoáng sản
    (TN&MT) - Sáng 24/5, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ TN&MT Trần Quý Kiên chủ trì cuộc họp Ban soạn thảo xây dựng Luật Địa chất và Khoáng sản trong đó tập trung rà soát nhiều nội dung liên quan đến các bộ luật khác.
  • Mường Tè (Lai Châu): Giải pháp đưa nước sạch về với đồng bào dân tộc thiểu số
    (TN&MT) - Mường Tè là một trong những huyện vùng cao có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống ở Lai Châu. Trước đây, người dân luôn phải sống trong cảnh thiếu nước sinh hoạt. Từ khi có các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình 30a, 135, nông thôn mới… của Nhà nước, đồng bào DTTS đã có nước sạch, hợp vệ sinh sử dụng trong sinh hoạt mỗi ngày. An ninh nguồn nước được đảm bảo.
  • Đảm bảo tính khả thi, thống nhất và đồng bộ giữa Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Đấu thầu (sửa đổi)
    Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo Cơ quan thẩm tra dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn thiện quy định của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) về các trường hợp, điều kiện tổ chức đấu thầu, đấu giá quyền sử dụng đất cũng như cơ chế bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư… để bảo đảm tính khả thi, thống nhất và đồng bộ trong hệ thống pháp luật.
  • Cần Thơ: Quản lý hiệu quả đất đai phục vụ giảm nghèo bền vững
    (TN&MT) - Thời gian qua, TP. Cần Thơ đã triển khai thực hiện đồng bộ giải pháp nhằm từng bước đưa công tác quản lý, khai thác, sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố đi vào nề nếp, tạo nguồn lực giúp TP. Cần Thơ thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, hướng đến phát triển bền vững.
  • Bình Dương: Gắn khai thác đá VLXD với phát triển bền vững
    (TN&MT) - Theo đánh giá của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong nhiều năm qua, Bình Dương là địa phương có hạ tầng giao thông tốt nhất cả nước. Hoạt động khai thác đá vật liệu xây dựng (VLXD) trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã góp phần quan trọng vào sự phát triển hạ tầng giao thông, công nghiệp và dân dụng của tỉnh.
  • Mở rộng mạng lưới nước sạch cho người dân vùng nông thôn Yên Bái
    (TN&MT) - Trong thời gian qua, thông qua các chương trình và lồng ghép nhiều nguồn vốn khác nhau, tỉnh Yên Bái đã và đang tích cực đưa nước sạch tới người dân vùng nông thôn, trong đó có sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ Ngân hàng chính sách xã hội.
  • Thái Bình ra Chỉ thị chấn chỉnh xử lý tổ chức chậm đưa đất vào sử dụng
    (TN&MT) - UBND tỉnh Thái Bình vừa ban hành Chỉ thị về việc chấn chỉnh công tác quản lý, xử lý vi phạm đối với các tổ chức chậm đưa đất vào sử dụng.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO