Tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam - góp phần phát triển sinh kế cho người dân vùng cao Sa Pa

Linh Chi | 02/09/2021, 15:26

(TN&MT) - Trong những năm gần đây, đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai đã được thụ hưởng nhiều lợi ích từ các chính sách, dự án về phát triển sinh kế nâng cao thu nhập. Từ đó đời sống của người dân đã có nhiều thay đổi.

Mô hình hợp tác công tư về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích

Thôn Tả Chải – xã Tả Phìn là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc thiểu số người Dao và Mông. Kinh tế của người dân phụ thuộc chủ yếu vào các hoạt động canh tác nông lâm nghiệp, đặc biệt là khai thác các loài thảo dược để chữa bệnh. Trước đây, bà con chỉ khai thác cây thuốc với mục đích sử dụng trong gia đình. Từ khi Sa Pa trở thành điểm du lịch hấp dẫn nhiều cửa hàng thuốc, dịch vụ thuốc tắm mọc lên khắp nơi để phục vụ du khách. Chính vì vậy, nhiều loài dược liệu quý trước đây rất sẵn ở khu vực Hoàng Liên thì trong những năm gần đây đã không còn. Khi các loài cây thuốc bị thương mại hóa và khai thác tận diệt, những tri thức truyền thống về sử dụng cây cỏ thiên nhiên để chăm sóc sức khỏe từ ngàn đời của người dân địa phương cũng có nguy cơ bị thất truyền.

Bảo tồn và phát triển tại chỗ nguồn gen cây thuốc quý hiếm, góp phần bảo tồn hệ sinh thái và tạo nguồn sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Trong khuôn khổ Dự án “Xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam” (gọi tắt là Dự án ABS), Bộ TNMT cũng với Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) đã chọn khu vực xã Tả Phìn, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai để thí điểm mô hình hợp tác công tư về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích. Dự án đã tiến hành điều tra, khảo sát đánh giá nguồn gen cây thuốc, từ đó khoanh vùng để thực hiện mô hình thí điểm công tư về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích.

Để thực hiện mô hình thí điểm, 65 ha khu vực rừng tại thôn Tả Chải, xã Tả Phìn đã được giao khoán cho cộng đồng thôn Tả Chải, xã Tả Phìn bảo vệ và sử dụng. Lần đầu tiên Hợp đồng nguyên tắc được ký giữa chủ rừng và cộng đồng trong thời gian 20 năm, nhằm nâng cao trách nhiệm của cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ rừng và cũng để cộng đồng an tâm thực hiện các hoạt động về bảo tồn và thu hái bền vững các lâm sản ngoài gỗ trong khu vực được giao khoán.

Cùng với đó, Dự án cũng phối hợp với UBND xã Tả Phìn, cộng đồng địa phương xây dựng Quy ước về bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen tại khu vực rừng thí điểm nhằm bảo tồn và phát triển tại chỗ nguồn gen cây thuốc quý hiếm, góp phần bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên và tạo nguồn sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương. Dự án đã hỗ trợ cộng đồng xây dựng 01 vườn ươm các loài cây thuốc, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, chăm sóc, bảo tồn, thu hái và sử dụng bền vững cây thuốc. Bên cạnh đó, Dự án cũng hỗ trợ các hộ dân trồng các loại cây thuốc dưới tán rừng và chuyển đổi đất trồng ngô, hoa màu sang trồng cây thuốc quý, có giá trị kinh tế cao như: Đìa giản, Puồng đìa pua, Puồng đìa nhau, Dàng nải, Tùng dè, Phìu hỏa…

Để đảm bảo việc sử dụng bền vững nguồn gen cây thuốc, Dự án đã phối hợp với đơn vị tư vấn hỗ trợ doanh nghiệp cộng đồng tại xã Tả Phìn nghiên cứu và phát triển sản phẩm xoa bóp dựa trên tri thức truyền thống về sử dụng cây thuốc giảm đau của người Dao và người Mông. Các lợi ích thu được từ việc thương mại hóa sản phẩm xoa bóp này sẽ được doanh nghiệp cam kết chia sẻ cho Bên cung cấp nguồn gen cây thuốc, người dân cộng đồng địa phương và các bên liên quan.

Một buổi tập huấn với đồng bào của dự án IDEAS.

Triển khai hiệu quả mô hình hợp tác công tư về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích đem lại nhiều cơ hội phát triển cho người dân địa phương dựa trên chính tri thức truyền thống do họ nắm giữ và nguồn tài nguyên di truyền tại địa phương. Đây chính là giải pháp giúp cho con người sống hài hòa với thiên nhiên, tạo nguồn sinh kế bền vững, góp phần cho công tác bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học.

Nâng cao thu nhập bằng sản xuất và đưa ra thị trường nông sản sạch

Mới đây, để tạo sinh kế bền vững cho nhiều hộ dân người dân tộc thiểu số ở huyện Sa Pa, được sự hỗ trợ của Cộng hòa Pháp, Dự án IDEAS - Nâng cao thu nhập cho người dân tộc thiểu số dựa trên Nông nghiệp bền vững giai đoạn II  đã chính thức  khởi động.

Trong giai đoạn I, dự án IDEAS đã giúp nâng cao thu nhập cho hơn 400 hộ nông dân người dân tộc thiểu số sống trong vùng lõi và vùng đệm của Vườn quốc gia Hoàng Liên thông qua việc xây dựng, củng cố và phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái.  Giai đoạn II của dự án (2021-2023) sẽ tiếp tục kế thừa những kết quả nền móng của giai đoạn I bao gồm việc tiếp tục cải thiện kỹ thuật canh tác sinh thái nông nghiệp đối với các mô hình truyền thông, đồng thời bổ sung 4 mô hình sản xuất vào trang trại nhằm đa dạng hóa liên tục các hệ thống sản xuất của địa phương nói chung và các hộ hưởng lợi nói riêng, tận dụng tối đa thế mạnh của vùng trong quá trình phát triển nông sản bản địa.

Đoàn công tác dự án ABS kiểm tra khu rừng cộng đồng.

Bên cạnh đó, dự án sẽ triển khai thực hiện các mục tiêu cụ thể của giai đoạn 2. Đó là tiếp tục củng cố năng lực kỹ thuật và quản lý tư vấn trang trại cho cán bộ và đối tác dự án, song song với việc chuyên môn hóa các hoạt động nông nghiệp cho các hộ nông dân, đẩy mạnh nâng cao chuyên môn và nhân rộng các thực hành nông nghiệp sinh thái.

Để hoàn thiện mục tiêu sản xuất nông nghiệp bền vững, dự án cũng sẽ thực hiện các chương trình nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, bình đẳng giới và hòa nhập xã hội cho đồng bào dân tộc thiểu số thông qua việc phổ cập tiếng Việt, phổ cập văn hóa đến với các thôn, xã còn gặp nhiều khó khăn.

Ông Lê Huy Công, điều phối viên dự án IDEAS cho biết: Chúng tôi hy vọng có thể tạo ra sự kết nối sâu rộng giữa bà con nông dân với các nhân tố về thể chế, xã hội, kinh tế, kỹ thuật tại địa phương, nhằm phát triển một hệ thống sản xuất nông nghiệp bền vững hơn, mang lại thu nhập ổn định cho bà con nông dân.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng chúc mừng Giáng sinh sớm Tòa Giám mục Thái Bình và Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Đệ
(TN&MT) - Nhân dịp mùa Giáng sinh 2021, để đảm bảo an toàn phòng, chống dịch Covid-19, ngày 30/11, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đã đến thăm và chúc mừng Giáng sinh sớm tại Tòa Giám mục Thái Bình và Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Đệ.
Đừng bỏ lỡ
  • Thanh Hóa: Đồng bào DTTS tích cực trong công tác bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Sau hơn 5 năm thực hiện chính sách dân tộc, tình hình kinh tế - xã hội của bà con dân tộc thiểu số (DTTS) vùng miền núi Thanh Hóa đã có những bước chuyển mình rõ rệt. Công tác bảo vệ môi trường được nhân dân và chính quyền địa phương chú trọng và quan tâm.
  • Thanh Hóa: Hiệu quả từ mô hình “Nhà sạch, vườn đẹp” của đồng bào DTTS Ngọc Lặc
    (TN&MT) - Đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại huyện miền núi Ngọc Lặc đã có cách làm sáng tạo trong công tác triển khai thực hiện về bảo vệ môi trường, góp phần trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, khu dân cư kiểu mẫu.
  • Đồng bào tôn giáo Cao Bằng bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới
    (TN&MT) - Những năm qua, đồng bào tôn giáo tỉnh Cao Bằng luôn chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, phát huy tinh thần đoàn kết, tích cực lao động, sản xuất, tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Qua đó, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, giữ vững an ninh chính trị của địa phương.
  • Vân Canh (Bình Định): Truyền thông bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Ngày 14/11, Tỉnh đoàn Bình Định phối hợp Huyện đoàn Vân Canh tổ chức diễn đàn truyền thông bảo vệ môi trường tại xã miền núi Canh Hòa.
  • Gia Lai: Đồng bào Ba Na sử dụng hiệu quả bể thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật
    (TN&MT) - Nhờ công tác tuyên truyền, vận động của chính quyền địa phương, đồng bào dân tộc Ba Na ở xã Glar (huyện Đăk Đoa, Gia Lai) đã sử dụng rất hiệu quả các bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), góp phần bảo vệ môi trường.
  • Yên Minh (Hà Giang) phát triển du dịch địa chất gắn với bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Để khai thác tiềm năng du lịch sẵn có, huyện Yên Minh (tỉnh Hà Giang) đang thúc đẩy phát triển du lịch địa chất, đem lại lợi ích phát triển kinh tế bền vững cho người dân bản địa; bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái, đồng thời bảo tồn và phát huy những nét văn hoá truyền thống độc đáo các dân tộc mà không gây tác động xấu đến thế hệ tương lai và cộng đồng.
  • Nhiều địa phương đã đẩy mạnh việc thu gom, xử lý chất thải rắn khu vực nông thôn
    (TN&MT) - Bộ TN&MT vừa công bố Báo cáo Hiện trạng môi trường Quốc gia giai đoạn năm 2016-2020. Trong đó nêu rõ, tại khu vực nông thôn, thực hiện tiêu chí số 17 của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
  • Vĩnh Thạnh (Bình Định): Thêm mô hình điểm Khu dân cư bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
    (TN&MT) - Mới đây, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện miền núi Vĩnh Thạnh phối hợp Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vĩnh Hòa tổ chức Lễ ra mắt mô hình điểm Khu dân cư bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu tại thôn M7.
  • An Lão (Bình Định): Hầu hết các xã đều có tuyến đường hoa
    (TN&MT) - Thời gian qua, huyện vùng cao An Lão, tỉnh Bình Định triển khai mô hình tuyến đường hoa không chỉ góp phần tạo không gian sống xanh - sạch - đẹp mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân.
  • Quảng Ngãi: Tăng tính bền vững cho công trình cấp nước vùng DTTS
    (TN&MT) - Thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều nỗ lực trong việc đầu tư xây dựng công trình cấp nước, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) về nước sạch. Tuy nhiên, công tác duy tu, bảo dưỡng không được thực hiện, người dân còn thiếu ý thức trong việc bảo vệ nên nhiều công trình cấp nước sinh hoạt bị hư hỏng, xuống cấp.
  • Hạnh phúc ở Bản Lùng

    Hạnh phúc ở Bản Lùng

    14:56 11/11/2021
    (TN&MT) - Yên Bái là tỉnh miền núi thường xuyên chịu thiệt hại nặng nề do thiên tai gây ra. Trong trận lũ quét lịch sử năm 2018 đã khiến thôn Bản Lùng, xã Phong Dụ Thượng, huyện Văn Yên (Yên Bái) gần như bị xóa xổ. Vượt lên mất mát, đau thương, với quyết tâm của người dân cùng sự giúp đỡ, tạo điều kiện của chính quyền các cấp, đến nay, thôn Bản Lùng đã hồi sinh mạnh mẽ.
  • Huyện vùng cao Đầm Hà nỗ lực bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Những năm gần đây, công tác quản lý, bảo vệ môi trường của huyện Đầm Hà đã có những chuyển biến tích cực, từ nhận thức đến hành động của người dân, nhất là đối với bà con vùng DTTS ở các xã vùng cao. Qua đó, các têu chí về môi trường đều đạt, góp phần quan trọng vào mục tiêu đưa Đầm Hà trở thành huyện NTM.
  • Lào Cai: Hiệu quả chính sách dân tộc tại huyện vùng cao Si Ma Cai
    (TN&MT) - Năm 2021, UBND huyện Si Ma Cai( Lào Cai) đã tâm tập chung chỉ đạo thực hiện hiện tốt công tác dân tộc, các chính sách dân tộc được triển khai đầy đủ, kịp thời. Nhân dân các dân tộc trên địa bàn huyện chấp hành tốt đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đoàn kết, khắc phục vượt qua mọi khó khăn, yên tâm sản xuất, phát triển kinh tế. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo, an ninh biên giới được giữ vững.
  • Hoài Ân (Bình Định): Con đường hướng về phía bầu trời xanh
    (TN&MT) - Bà con đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại xã Đak Mang, huyện Hoài Ân vui mừng phấn khởi, vì từ bao đời nay họ mới được đi trên con đường bê tông kiên cố. Người dân đã không ngần ngại tự nguyện hiến đất làm đường và cùng nhau bảo vệ môi trường xanh trên vùng đất đỏ quê hương.
  • Mang Yang – Gia Lai: Tuyên truyền bảo vệ môi trường cho đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Phòng TN&MT huyện Mang Yang (Gia Lai) vừa phối hợp với Hội liên hiệp phụ nữ huyện Mang Yang tổ chức buổi truyền thông phát động phong trào “Chống rác thải nhựa” tại 04 thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn huyện.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO