Tích tụ đất lúa và nỗi lo vượt hạn điền – Bài 2: Ôm đất, những nỗi lo

03/10/2016, 00:00

(TN&MT) - Ông Tư Hiện đang rao bán 150 hecta ruộng ba vụ ở huyện Tri Tôn, trong vùng tứ giác Long Xuyên, tỉnh An Giang sau 14 năm "bán lưng cho trời, bán mặt...

 

(TN&MT) - Ông Đặng Văn Hiện (Tư Hiện) đang rao bán 150 hecta ruộng ba vụ ở huyện Tri Tôn, trong vùng tứ giác Long Xuyên, tỉnh An Giang sau 14 năm “bán lưng cho trời, bán mặt cho đất” và bán luôn mấy chiếc xe hơi của vợ.

Ông Tư Hiện đang rao bán 150 hecta ruộng ba vụ ở huyện Tri Tôn, trong vùng tứ giác Long Xuyên, tỉnh An Giang
Ông Tư Hiện đang rao bán 150 hecta ruộng ba vụ ở huyện Tri Tôn, trong vùng tứ giác Long Xuyên, tỉnh An Giang

Điều làm ông Tư Hiện lo lắng sẽ bị đánh thuế trên phần đất vượt hạn điền. Những nỗi bất an, thắc thỏm của một người đang ôm 150 hecta đất thuộc ba vụ lúa đã thắng thế so với tình yêu đám ruộng hột lúa, dù ông đã bỏ đi nhiều thứ, kể cả hơn chục cái tuổi xanh vào đám ruộng, hột lúa kia. Tuy là trai Sài Gòn xuống làm rể An Giang, nhưng đến nay, sau hơn chục năm vật lộn với gốc tràm, lung gò, phèn mặn của khai hoang, ông Tư Hiện thành thục nghề nông như một nông dân thứ thiệt: nhìn rầy đọc được mật độ bao nhiêu con/m2, trông màu lúa biết đang đủ thiếu gì...

Ngược với ông Ba Hạo nói ở bài trước, ông Tư Hiện là mẫu người mạnh dạn nên ông chọn con đường tích tụ đất bằng việc mua, dù mất nhiều năm. Tất cả sổ đỏ đều đứng tên ông, so với mức chuẩn của hạn điền theo Luật Đất đai cũ, tính sơ sơ ông đã vượt đến 25 lần. Còn theo Luật Đất đai mới có hiệu lực từ ngày 1-7-2014, ông vượt 5 lần.

Trong khi làm ăn lớn vẫn phải trông chờ, hồi hộp với nhiều thứ, không chắc phần thắng – bại thì nỗi lo đóng thuế phần đất vượt khiến ông quyết định bỏ cuộc. Tuy nhiên, ở thời điểm này, khi mọi thứ liên quan đến “thuế vượt hạn mức đất” vẫn chưa rõ ràng, việc “gom vốn xoay sang làm cái khác” của ông cũng không hề dễ dàng, cho dù ông quyết “bán rẻ hơn” thị trường.

Có một cách được nhiều người tích tụ ruộng đất chọn, đó là chia đất nhỏ cho con cháu, người thân… đứng tên giùm. So với cách của ông Tư Hiện, đây là cách “lách” an toàn hơn, nếu tính từ góc độ quản lý nhà nước.

Ông Ba Tráng
Ông Ba Tráng

Nhìn ông Trần Hùng Tráng (Ba Tráng - xã Hưng Điền B, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An) tính toán chi phí cho một hecta ruộng, từ khi làm đất đến lúc vác lúa lên bờ, cảm tưởng như mọi chuyện quanh cây lúa đã thấm tận máu thịt của ông. Có được 70 hecta đất, ông Ba Tráng chia cho năm người con, mỗi đứa 10 hecta, phần còn lại 20 hecta, vợ chồng ông đứng tên. Trên thực tế, ông vẫn chủ trì canh tác toàn bộ đất, vợ và những người con sẽ tham gia sản xuất cùng. Chia đều cho con cái, những lo lắng khi là người nắm giữ đất vượt hạn điền của ông cũng giảm đi “vì tính bình quân, theo luật cũ mỗi đứa không vượt mấy”, còn theo luật mới thì dưới mức.

Ông Sáu Đức (An Giang) cũng dùng cách này vì theo ông “hi vọng an toàn vì tránh được thuế vượt hạn điền (nếu có) hoặc bị chuyển sang thuê. Nhưng một mối lo khác khi “chia nhau ra đứng tên”, về mặt pháp lý, đất lúc đó không còn là của mình nữa. Trường hợp xấu, nếu người đứng tên có ý đồ như bán chác, cầm cố, cho tặng… khi đó việc đòi lại cái của mình chẳng dễ gì, nhất là khi “đất bị bán xong mới biết”.

Ngoài 20 năm bám trụ ở vùng tứ giác Long Xuyên, ông Sáu Đức nhớ lại ngày xưa, để một mảnh ruộng thành đất thuộc, gieo cấy điều hoà, một người chí thú như ông cũng phải mất ít nhất bảy năm khai phá.

Bảy năm đó là bảy năm tiêu tiền vào những kênh mương, san ủi, đê bao, rửa phèn… nhưng chẳng thu được mấy. Miên man trong hạt lúa, ông Sáu Đức trở lại chuyện tưởng như đã cũ: “Ai cũng biết một sự thật hiển nhiên, làm nông nghiệp nếu không tích tụ ruộng đất sẽ chẳng bao giờ giàu, chỉ từ đủ ăn đến thiếu đói. Nhưng một doanh nghiệp nào đó muốn lấy hàng trăm, hàng ngàn mẫu đất làm sân golf thì dễ quá, trong khi mình phải bỏ tiền mua mà vẫn hồi hộp như đu dây”. Cho dù sự hồi hộp lại không phải bắt nguồn từ ở chính những hạt giống ông đã gieo xuống mảnh ruộng.

 

 

Được và mất khi bỏ, giữ hạn điền

Trên thực tế, có hai cách nhìn về quy định hạn điền. Một luồng ý kiến cho rằng cần loại bỏ hạn điền nhằm khuyến khích kinh tế trang trại quy mô lớn. Một luồng ý kiến ngược lại, muốn tiếp tục quy định hạn điền để tránh xu hướng hình thành tầng lớp địa chủ mới và tầng lớp tá điền mới ở nông thôn.

Theo GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường các cơ quan nhà nước cũng không quản lý được hạn điền, không phát hiện được người vượt hạn điền và cũng không xử lý được những người vượt hạn điền. Để lại hay bỏ thời hạn và hạn điền đối với đất nông nghiệp đều có cái lợi và cái hại.

Bỏ đi hạn điền thì cái lợi là làm cho người nông dân yên tâm tích tụ đất đai để làm ăn lớn, dám đầu tư dài hạn, đầu tư chiều sâu để tăng năng suất và sản lượng, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp. Bỏ đi hạn điền cũng có một cái lợi nữa là quản lý minh bạch hơn, không cần phải mượn tên người khác đứng cho thửa đất tích tụ thêm, cũng không cần “chạy chọt” để xin gia hạn khi hết thời hạn, tức là không còn nguy cơ tham nhũng. Bỏ đi thì cũng có cái khó là không dám chắc rằng địa chủ mới không hình thành, đầu cơ đất nông nghiệp sẽ phát sinh.

Để lại hạn điền thì yên tâm hơn về sự hình thành địa chủ mới nhưng tất cả mọi người sản xuất nông nghiệp đều làm ăn tạm bợ, không thể yên tâm.

So sánh cái được, cái mất, phương án bỏ thời hạn và hạn điền vẫn được nhiều hơn mất. Điều e ngại về “địa chủ mới” có thể giải quyết bằng quy định khác của pháp luật. Ví dụ như đánh thuế rất cao đối với trường hợp phát canh, thu tô, nhà nước sung công đất đối với người có đất nhưng không sử dụng. Điều e ngại chính vẫn là pháp luật có được thực thi đầy đủ ở địa phương hay không?

 

Bài & ảnh: Doãn Khởi – Trọng Mạnh


(0) Bình luận
Nổi bật
Rừng mãi xanh nhờ… hương ước
(TN&MT) - Trong quan niệm của đồng bào dân tộc Cống, rừng là sinh mệnh, là nơi thần linh ngự trị. Bởi lẽ đó mà người Cống bản Lả Chà, xã Pa Tần của huyện Nậm Pồ (Điện Biên) yêu rừng như yêu bản.
Đừng bỏ lỡ
  • Những người hết lòng với biển
    (TN&MT) - Tam Tiến là xã bãi ngang của huyện Núi Thành, Quảng Nam. Tam Tiến không chỉ có bờ biển dài, có rạn Bà Đậu với hệ sinh thái biển đa dạng, có chợ cá nhộn nhịp, tấp nập thuyền, ghe với các loài hải sản tươi roi rói… Tam Tiến còn có những người con hết lòng vì biển.
  • Bộ TN&MT đánh giá trữ lượng khoáng sản tại 3 địa phương
    (TN&MT) - Sáng 21/9 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ TN&MT Trần Quý Kiên chủ trì cuộc họp Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia đối với các mỏ khoáng sản ở Yên Bái, Phú Thọ và Hải Dương.
  • Bộ TN&MT gỡ vướng về quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh Phú Yên
    Ngày 21/9, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Minh Ngân đã chủ trì buổi làm việc với UBND tỉnh Phú Yên về việc tháo gỡ một số khó khăn vướng mắc liên quan đến lĩnh vực đất đai trên địa bàn tỉnh.
  • Bà Rịa - Vũng Tàu: Tăng cường quản lý hoạt động khoáng sản
    (TN&MT) - UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vừa mới có Văn bản chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan và UBND các huyện, thị xã, thành phố triển khai thực hiện Văn bản số 5893/BTNMT-KSVN ngày 26/7/2023 của Bộ TN&MT về quản lý hoạt động khoáng sản tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
  • Sắp diễn ra Tuần lễ Ngành Nước Việt Nam 2023
    (TN&MT) - Tuần lễ Ngành Nước Việt Nam - Viet Nam Water Week 2023 với chủ đề “Nước vì chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững” sẽ được tổ chức từ ngày 28-30/9 tại thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
  • Điện Biên: Cần nâng cao năng lực cho đội ngũ địa chính cấp xã, phường
    (TN&MT) - Qua trao đổi thực tiễn tại cơ sở, nhiều cán bộ địa chính đã thẳng thắn nhìn nhận: Lĩnh vực tài nguyên và môi trường tương đối khó đối với những cán bộ địa chính trẻ mới ra trường, chưa có nhiều kinh nghiệm nên chưa phát huy được vai trò tham mưu cho cấp ủy chính quyền về các thủ tục hành chính trong quản lý đất đai và môi trường. Nhiều cán bộ địa chính kiến nghị mong muốn được Phòng TN&MT, Sở TN&MT, Phòng Kinh tế - Hạ tầng…tập huấn hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ hàng năm.
  • Sớm hoàn chỉnh và phê duyệt Quy hoạch không gian biển
    (TN&MT) - Hiện nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan có liên quan hoàn thiện dự thảo Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và dự kiến trình cơ quan có thẩm quyền vào Quý IV năm 2023.
  • Quảng Nam: Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm khai thác khoáng sản
    UBND tỉnh Quảng Nam vừa có văn bản gửi các Sở, ban ngành và UBND các huyện: Đại Lộc, Duy Xuyên về việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản.
  • TP. Cần Thơ quản lý hiệu quả tài nguyên nước: Phục vụ mục tiêu phát triển bền vững
    (TN&MT) - Trước thực trạng biến đổi khí hậu (BĐKH) và các hoạt động của con người đã ảnh hưởng đến khối lượng, chất lượng nguồn tài nguyên nước, TP. Cần Thơ đã và đang triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tài nguyên nước, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của thành phố. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, phóng viên Báo TN&MT đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Nam Huân - Phó Giám đốc Sở TN&MT TP. Cần Thơ.
  • Nghị định 10/2023/NĐ-CP: Tháo gỡ nhiều vướng mắc
    (TN&MT) - Sau gần 4 tháng đi vào cuộc sống, Nghị định 10/2023/NĐ-CP của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai đã tháo gỡ nhiều vướng mắc, bất cập ở các địa phương, góp phần đưa đất đai vào phát triển kinh tế - xã hội.
  • Nghị định 10/2023/NĐ-CP: Nghị định ra đời từ sự lắng nghe
    (TN&MT) - Trong những năm qua, Bộ TN&MT luôn xác định công tác xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật là nhiệm vụ quan trọng, ưu tiên hàng đầu của ngành tài nguyên và môi trường, trong đó có lĩnh vực đất đai, qua đó, góp phần tháo gỡ những bất cập, vướng mắc ở địa phương, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
  • Quản lý đất đai ở Ba Tri: Vì mục tiêu phát triển bền vững
    (TN&MT) - Với tiềm năng và lợi thế sẵn có, huyện Ba Tri (Bến Tre) đã tích cực nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn, nhất là tăng cường phát huy nguồn lực, quản lý, sử dụng đất hiệu quả nhằm phục vụ chiến lược phát triển bền vững kinh tế - xã hội của địa phương. PV đã có cuộc trao đổi với ông Dương Văn Chương, Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tri xung quanh nội dung này.
  • Hỗ trợ chuyển đổi nghề cho đồng bào dân tộc thiếu đất sản xuất
    Trong trường hợp chính quyền địa phương không bố trí được đất sản xuất, thì hộ đồng bào dân tộc thiểu số không có đất hoặc thiếu đất sản xuất được hỗ trợ 1 lần chuyển đổi nghề. Mức hỗ trợ tối đa 10 triệu đồng/hộ để mua sắm nông cụ, máy móc làm dịch vụ sản xuất nông nghiệp, làm các ngành nghề khác hoặc được hỗ trợ học nghề để chuyển đổi nghề.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO