Thương nhớ vùng cao

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý | 28/10/2021, 10:57

(TN&MT) - Chẳng hiểu sao lòng tôi cứ xôn xao nhớ về những nẻo vùng cao mình đã từng đi qua. Quảng Ninh. Lạng Sơn. Cao Bằng. Hà Giang. Yên Bái. Lai Châu. Điện Biên. Sơn La… Những vùng đất yêu dấu của Tổ quốc mà khi rời xa hóa thành tâm hồn ta lúc nào chẳng rõ.

Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn! Hai câu thơ tài hoa của Chế Lan Viên tôi dẫn trích từ bài “Tiếng hát con tàu” ông viết trong những năm sáu mươi của thế kỷ trước. Thời ấy, tôi là cậu học trò cấp một chỉ biết vùng cao qua mấy bài tập đọc phổ thông. Đâu ngờ, mấy chục năm sau, khi trở thành người lính viết văn, tôi được nhiều lần đến với vùng cao.

Tôi đã từng có mặt trong bốn mùa của vùng cao; biết hoa ban như những vầng mây trắng vương víu trên các triền núi dọc đường lên Sơn La, Điện Biên, Lai Châu..., thấy mộc miên thắm đỏ màu truyền thuyết bi hùng bên nẻo rừng biên giới quanh co ở Quảng Ninh, Cao Bằng, Hà Giang..., nao nao đứng lặng trước những bông lau xám rợp bên cột mốc chủ quyền giữa trùng trùng gió bấc ở Lạng Sơn. Vùng cao, tôi làm sao quên được những cánh cung sơn lâm Đông Bắc, những chum vò đựng la đà ngây ngất của rượu ngô nấu bằng men lá đã hóa thành núi đá của Cực Bắc Tổ quốc. Và, có lẽ lịch sử dân tộc đằng đẵng những năm tháng chống giặc ngoại xâm của cha ông và của cả thế hệ chúng ta đã cho tôi hình dung về muôn vàn ngọn núi vùng cao là chông nhọn, mác dài hóa thạch. Một đất nước tươi đẹp, hùng vĩ nhưng phải hứng chịu nhiều cuộc xâm lăng của bên ngoài. Cứ mỗi lần lên Xứ Lạng, trông thấy nàng Vọng phu tôi lại nhớ tới hai câu thơ của Hữu Thỉnh nói về số phận dân tộc và con người Việt Nam: Một đời người mà chiến chinh nhiều quá/ Em níu giường níu chiếu đợi anh...

 

Non sông xuôi từ Bắc về Nam và thoải dần từ Tây sang Đông, cái tình rừng - biển đan quyện bao đời không đứt đoạn, cắt rời. Có lẽ bởi thế mà tôi - một người vốn sinh ra bên chân sóng của biển miền Trung mỗi lần lên vùng cao vẫn cảm thấy không mấy xa lạ. Cái tình người Việt Nam gần gũi quen thuộc xiết bao. Có cái gì đó như sự đồng nhất Bắc - Nam, miền ngược miền xuôi được ươm sẵn trong tâm hồn mỗi con người Việt. Đi đâu, về đâu ta đều có thể gặp những chân chất thương mến, những chở che giúp đỡ không thể quên. Những con người đang bám trụ vùng cao, họ là cô giáo cắm bản, ông trưởng thôn, nàng sơn nữ hay chàng lính Biên phòng thường toát lên những mộc mạc, vững vàng cho ta nhiều tin cậy. Tôi gọi họ là những con người của cột mốc, đường biên, những xác nhận về lòng yêu nước nồng nàn nơi còn nhiều gian khó lắm.

Tôi lên Bạch Đích, rưng rưng trước giọng cười như nứa vỡ của Đồn trưởng và câu nói đùa của anh: “Chúng tôi ở xa ít về nhà cũng có cái hay là lúc nào vợ chồng gặp nhau cũng thấy như đêm tân hôn”. Không chiến tranh, vẫn có những người vợ lính níu giường, níu chiếu đợi chồng. Vùng cao. Tôi cứ sóng sánh mãi với ánh mắt cô gái Tày ở chợ Bản Muồng mùa thu ấy. Cô gái bán rượu nhìn tôi như nhìn một người quen khi trên xe bước xuống. Sao thế nhỉ, rõ ràng là mình chưa gặp em bao giờ, thế mà cái nhìn như đắm đuối ấy cứ vây bọc lấy tôi. Trái tim tôi, thú thật, đã rung lên những tần số lạ khi xa em: Xin đừng sóng sánh làm chi/ bản Muồng ở lại người đi nhớ hoài/ ta xa rồi, núi đợi ai.../ còn mong lên đấy chạm vai áo chàm?/ Tay cầm bát rượu trăm năm/ lắng nghe lửa hát trong đằm dịu em/ muốn làm cái gió hồn nhiên/ bỏ thương vào vạt áo mềm màu cây...

Lại còn chuyện này nữa, buổi ấy, tôi theo một Trung úy Biên phòng trẻ, điển trai đến chơi với dân ở Phó Bảng. Chủ nhà ồ lên khi thấy chúng tôi và sau đó là rượu được mang ra mời khách. Rượu ngô trong vắt được rót vào những chiếc bát ăn cơm. Chưa uống tôi đã choáng và xin từ chối. Chủ nhà cười: “Không được đâu. Con người ta có hai tay hai chân nên gặp nhau phải uống cạn với nhau bốn bát”. Còn nói thêm: “Rượu này lành lắm, bộ đội cứ uống đi, say thì ngủ thôi mà”. Tôi nhìn chàng Trung úy cầu cứu. “Thế này trưởng bản nhé, bác nhà văn đi đường mệt không uống được nhiều đâu. Chỉ cần bác ấy nhấp môi thôi, còn lại tôi sẽ uống thay” - Trung úy nói. Nhờ vậy mà cuộc rượu vẫn vui vẻ, ấm áp. Tôi chỉ nhấp môi mà vẫn cảm nhận được cái mùi rượu ngô đặc trưng của vùng núi phía Bắc, mùi men lá pha trộn mùi khói ê ê.

 

Thấp thoáng trong tôi hình ảnh của những người gieo chữ ở rẻo cao cheo leo. Gieo chữ nhọc nhằn hơn gieo hạt ngô, hạt lúa giống vào các hốc đá nằm lưng chừng trời. Thương lắm các cô giáo cắm bản vượt qua muôn nhọc nhằn, thiếu thốn, kể cả nỗi trống trải giữa trập trùng núi núi. Con gái có thì, bao giờ mới được về xuôi, khi nào mới ở nơi đông đúc để có cơ hội tìm bạn trăm năm. Nhiều tâm sự ngổn ngang không muốn kể ra, chỉ dằn lòng chấp nhận để bám trường bám lớp, lội suối trèo non đi tìm trò dạy chữ. Ngổn ngang trong tôi nhiều thương cảm khi tận mắt trông thấy mấy lớp học gió lọt qua vách thưng không kín, ù ù gió bấc. Có cháu đến trường áo chưa đủ ấm, đi chân đất, môi tím tái. Ước chi có thêm những ngôi trường ấm áp, và các cháu có đủ áo ấm, cơm có thịt cho mỗi bữa ăn.

Vùng cao, bên cạnh nét đẹp hoang sơ, kỳ vĩ, trữ tình của núi sông, ruộng nương còn có những khoảng buồn làm cho ta day dứt. Buồn, nhưng không phải để ca thán, ấm ức, trách móc gần xa mà ta cần đến với vùng cao bằng các công việc thiết thực như những người lính quân hàm màu lá cây tôi đã từng gặp. Tôi nghĩ rằng, không ai gần dân bằng các chiến sĩ Biên phòng. Và, cũng xin nói ngay rằng chẳng ai yêu mến và tin cậy Bộ đội Biên phòng bằng đồng bào vùng cao. Người lính Biên phòng nói với tôi rằng, muốn tuyên truyền, vận động người dân vùng cao có hiệu quả, chúng ta phải phát sóng ngắn. Nghĩa là, phải gần, rất gần dân để nói cho đồng bào nghe, để làm cho đồng bào thấy từ việc trồng cây gì, nuôi con gì, đến việc giữ vệ sinh thôn bản, nhà cửa sạch sẽ, thực hiện nếp sống mới, khám chữa bệnh, học hành... và cả phân xử xích mích của họ. Tôi không quên được hình ảnh những thầy giáo mang quân hàm màu lá cây dạy các cháu học chữ ở các vùng bản nghèo heo hút. Thương các cháu ở xa điểm trường hay vì lý do gì đó không biết chữ, những thầy giáo mang quân phục dẫu chưa qua một khóa sư phạm nào vẫn say sưa đứng lớp mỗi ngày. Thơ tôi, Từ đó nhớ xa một miền thưa vắng/ phiên chợ giật lùi vó ngựa gõ mây/ tiếng trẻ Mông đọc bài đầu bản/ tuổi binh nhất ngượng ngập làm thầy... Con chữ như mầm sáng cuộc đời được gieo lên vùng cao đôi khi lại bắt đầu bằng những lớp học đơn sơ như thế. Những mầm sáng ấy, tôi tin, sẽ theo các em suốt cuộc đời. Khi đọc một cuốn sách hay, khi viết lá thư tình hoặc đẹp hơn khi bước vào giảng đường đại học các em chắc không quên thầy giáo bộ đội. Cuộc sống đẹp hơn bởi những công việc bình dị nhưng nhân văn như vậy.

Đêm trở gió. Lại sắp tới mùa đông. Tin từ Trung tâm Dự báo thời tiết năm nay mùa đông sẽ đến sớm và lạnh hơn. Vùng cao ơi, tôi thương nhớ bốn mùa nhưng chẳng hiểu can cớ gì tôi vẫn nhớ thương vùng cao hơn vào mùa đông lạnh giá. Hẹn với em, với vùng cao ngày trở lại như luân khúc trữ tình còn vang vọng mãi với tôi:

Đầu nguồn

hoa và sông vẫn đỏ

giục bao người nhớ sóng sánh tìm lên

khúc hát đá lưu truyền muôn thuở

nghe vọng về từ bếp lửa vùng biên!

Bài liên quan
  • Thích thú trải nghiệm Tết vùng cao tại Lễ hội khèn hoa Fansipan 2019
    (TN&MT) - Ngày 7/2 (tức mùng 3 Tết Kỷ Hợi), giữa không gian rộn sắc hoa và tưng bừng năm mới, Lễ hội khèn hoa và Hội xuân Mở cổng trời Fansipan sẽ chính thức khai mạc tại khu du lịch Sun World Fansipan Legend (Sa Pa, Lào Cai), mở đầu mùa du xuân, bái Phật cầu an đầu xuân. Lễ hội kéo dài đến 08/3 (tức 3/2 âm lịch).

(0) Bình luận
Nổi bật
Yên Bái: Khẩn trương truy vết, chủ động ngăn chặn dịch COVID-19
(TN&MT) - Những ngày này, trên địa bàn TP. Yên Bái xuất hiện những ca F0 tại cộng đồng. Hiện công tác truy vết, tầm soát dịch bệnh tại các địa bàn trọng điểm, có nguy cơ cao đang được khẩn trương thực hiện.
Đừng bỏ lỡ
  • Khánh Hòa: Sà lan bị trôi làm đứt đường ống dẫn nước sinh hoạt
    (TN&MT) - Ngày 1/12, hai chiếc sà lan đang thi công đập ngăn mặn trên sông Cái bị nước lũ cuốn trôi làm hư hại đường ống nước bắc qua sông, sau đó một sà lan mắc kẹt ở cầu Hà Ra đe dọa an toàn cầu này.
  • Trung tâm y tế huyện Mường Nhé phong tỏa tạm thời
    (TN&MT) - Cơ quan chức năng tỉnh Điện Biên vừa quyết định phong tỏa tạm thời Trung tâm Y tế (TTYT) huyện Mường Nhé sau khi 2 nhân viên y tế làm việc tại đây vừa được xác định dương tính với vi rút SARS-CoV-2.
  • Yên Bái: Lấy mẫu xét nghiệm phát hiện người nhiễm SARS-COV-2
    (TN&MT) - Trước diễn biến phức tạp của tình hình dịch bệnh COVID-19 xuất hiện nhiều ca dương tính trên địa bàn tỉnh Yên Bái, UBND TP. Yên Bái đã ban hành kế hoạch lấy mẫu xét nghiệm giám sát phát hiện người nhiễm SARS-COV-2 tại các xã, phường có nguy cơ cao.
  • Cao Bằng: Hai người tử vong tại mỏ khai thác quặng Mangan Bản Khuông
    (TN&MT) - Chiều 30/11, trao đổi với phóng viên Báo Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), ông Nông Văn Khôn, Chủ tịch UBND xã Đoài Dương, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng xác nhận, trên địa bàn xã vừa xảy ra một vụ tai nạn lao động nghiêm trọng tại mỏ khai thác quặng mangan Bản Khuông, làm 2 người tử vong.
  • Hải Dương: Nhiều nơi tăng cường các biện pháp ứng phó với diễn biến phức tạp của dịch bệnh
    (TN&MT) - Trong 4 ngày gần đây, trên địa bàn tỉnh Hải Dương đã phát hiện 211 ca dương tính với SARS-CoV-2, Với số lượng bệnh nhân ngày một nhiều, các địa phương trong tỉnh đã tăng cường những biện pháp ứng phó với diễn biến phức tạp của dịch bệnh.
  • Hải Phòng: Nâng cấp độ dịch lên cấp độ 3 đối với huyện Tiên Lãng
    (TN&MT) - Trước tình hình dịch bệnh COVID-19 trên địa bàn huyện Tiên Lãng đang diễn biến phức tạp, đến nay đã có 295 ca dương tính, xuất hiện ở hầu hết các xã, thị trấn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng. TP Hải Phòng quyết định nâng cấp độ dịch lên cấp độ 3 đối với huyện Tiên Lãng.
  • Thanh Hóa ghi nhận 89 ca mắc Covid-19 mới trong ngày
    (TN&MT) - Tính đến 16 giờ ngày 30/11/2021, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ghi nhận 89 bệnh nhân mắc Covid-19 mới, trong đó có tới 71 ca phát sinh trong tỉnh.
  • Thêm 13.972 ca nhiễm COVID-19, số ca nhiễm tại nhiều tỉnh phía Nam tăng cao
    (TN&MT) - Bô Y tế cho biết, tính đến tối nay, cả nước ghi nhận thêm 13.972 ca nhiễm COVID-19, tăng 208 ca so với ngày trước đó tại 62 tỉnh, thành phố. Một số địa phương ghi nhận số ca nhiễm tăng cao so với ngày trước đó như Bà Rịa - Vũng Tàu (+212), Tiền Giang (+150), Sóc Trăng (+126).
  • Các nước cấm hút thuốc lá ra sao?
    (TN&MT) - Hút thuốc lá là nguyên nhân khiến hàng triệu người trên thế giới tử vong và mắc các bệnh nghiêm trọng về phổi và tim mạch. Chính vì vậy, trong cuộc chiến chống lại tác hại của nó, rất nhiều quốc gia đã có những biện pháp cấm và chế tài xử lý mạnh mẽ.
  • Yên Bái: Ghi nhận thêm 14 ca mắc COVID-19
    (TN&MT) - Theo báo cáo nhanh của Sở Y tế tỉnh Yên Bái tính đến 8h00 ngày 30/11 tỉnh Yên Bái ghi nhận 49 ca bệnh cộng đồng phát hiện từ ngày 27/11, riêng từ 18h ngày 29/11 đến 8h00 phút ngày 30/11 ghi nhận thêm 14 trường hợp.
  • TP.Nam Định: Phong tỏa chợ Năng Tĩnh liên quan đến chùm ca bệnh
    (TN&MT) - Theo Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) Nam Định, ngày 29/11, địa phương này đã ghi nhận 55 ca mắc COVID-19 mới (trong đó: 11 ca tại Hải Hậu, 36 ca tại TP Nam Định, 01 ca tại Giao Thủy, 01 ca tại Vụ Bản, 03 tại Nam Trực, 02 tại Trực Ninh, 01 ca tại Xuân Trường). Liên quan đến ổ dịch tại TP.Nam Định, lực lượng chức năng đã phong tỏa chợ Năng Tĩnh để tiến hành truy vết, khoanh vùng dập dịch.
  • Thừa Thiên – Huế: Triển khai đồng loạt các biện pháp nhằm giảm tỷ lệ F0 trong cộng đồng
    (TN&MT) - Lãnh đạo Thừa Thiên – Huế yêu cầu các cấp ủy, lãnh đạo địa phương phải tăng cường kiểm tra công tác phòng chống dịch ở cơ sở, triển khai đồng loạt các biện pháp nhằm giảm tỷ lệ F0 trong cộng đồng.
  • Sương giá Sìn Hồ

    Sương giá Sìn Hồ

    11:32 30/11/2021
    (TN&MT) - Nhưng dã quỳ vẫn bung sắc vàng rực rỡ, ngàn lau vẫn ngậm sương đêm tình tự bên sườn non, còn người với người tự biết bỏ bớt sân si để cùng nhau đi qua những mùa đông giá buốt...
  • Hà Nội triển khai thí điểm điều trị F0 thể nhẹ và không triệu chứng tại nhà
    (TN&MT) - Chiều 29/11, Thường trực Thành ủy Hà Nội đã họp về công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn Thành phố. Tại cuộc họp này, Thường trực Thành ủy quyết định triển khai thí điểm điều trị F0 thể nhẹ và không triệu chứng tại nhà khi đảm bảo đáp ứng các yêu cầu của ngành Y tế.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO