Tây Giang (Quảng Nam): Điểm sáng quy hoạch dân cư vùng sạt lở núi

Lan Anh | 09/10/2021, 10:07

(TN&MT) - Từ năm 2004, huyện miền núi Tây Giang đã triển khai Đề án di dời dân ra khỏi rừng và sườn núi về sống ở vùng bảo đảm an toàn và được dân đồng thuận. Nhờ đó, qua mỗi đợt thiên tai địa phương đều không có thiệt hại về người. Với thành quả này, Tây Giang đã được Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh tặng Bằng khen về công tác phòng, chống lụt bão năm 2020.

An cư nơi núi lở

18 năm trước khi tách huyện, Tây Giang là địa phương nghèo nhất của tỉnh Quảng Nam, với 97% người dân tộc thiểu số Cơ Tu. Thời ấy bà con Cơ Tu ở rừng núi rất nguy hiểm, đời sống nghèo khó, không điện, đường, trường, trạm gì. Do đặc thù địa hình đồi núi cao, sông suối nhiều, người dân ở phân tán trên rừng, đồi núi, triền sông… nên tình trạng lũ ống, lũ quét, sạt lở, uy hiếp tính mạng, tài sản của nhân dân luôn là nỗi lo hiện hữu.

Làng tái định cư ở xã biên giới AXan huyện Tây Giang (Quảng Nam)

Bí thư Huyện ủy Tây Giang Bh’ling Mia nhớ lại, lúc ấy, nhiều thế hệ lãnh đạo huyện rất trăn trở, làm sao để tìm hướng đi, lối thoát cho bản làng Cơ Tu trong núi, trong rừng. Đến năm 2004, Tây Giang thống nhất ý tưởng thiết lập lại trật tự, quy tụ các cộng đồng Cơ Tu bố trí thành các khu định cư kiểu mới.

“Để nhân dân yên tâm về ở, Tây Giang khảo sát, lập quy hoạch sau khi xin ý kiến của các già làng, người có kinh nghiệm trong thôn, chọn những đồi núi có độ dốc ít, hình bát úp, không sạt lở, không xảy ra lũ quét, tránh được thiên tai và gần nguồn nước sinh hoạt. Ngoài văn hóa, tín ngưỡng, tập tục, chúng tôi bố trí các khu sản xuất tập trung cho làng, chia ruộng đất cho dân đầy đủ, hình thành lên tư duy canh tác thuận thiên, kiểu ruộng rừng, từng bước chấm dứt lối canh tác cũ”, ông Bh’ling Mia kể.

Bằng cách dân vận khéo nên nhân dân đồng tình với chủ trương tái định cư.

Ông Bh′riu Liếc, nguyên Bí thư Huyện ủy Tây Giang cho biết, sau một thời gian dài khảo sát, thực địa, đối chiếu, lựa chọn, lấy ý kiến cộng đồng, huyện quyết định chọn khu đất bằng phẳng tại thôn Pơr’ning, xã Lăng để làm mô hình thí điểm với 45 hộ dân tiên phong. Về sau, tại Pơr’ning, địa phương tiếp tục mở rộng khu tái định cư, quy tụ thêm 85 hộ khác trên các nẻo rừng, hốc núi về ở.

“Pơr’ning lúc ấy là một thung lũng cỏ tranh bằng phẳng, xung quanh núi hình cái bát úp lại, độ dốc ít, rừng còn khá nguyên vẹn. Khi chọn được vị trí tốt, chúng tôi đến gặp từng già làng, trưởng bản, người uy tín với dân bản để nói cái lý, thuyết phục bà con hiểu, ưng bụng và chung sức làm theo”, ông Liếc kể.

Từ mô hình điểm ở Pơr’ning, đến nay, huyện Tây Giang tiếp tục lập quy hoạch, lựa chọn mặt bằng bố trí tập trung cho 63 thôn với 117 điểm dân cư có mặt bằng ổn định tại 10 xã. Bước đột phá này đã mang lại cho hơn 4.690 hộ dân có nhà ở kiên cố, những làng treo bên núi, hốc rừng đều được bóc ra nơi an toàn. Việc quy hoạch tập trung dân cư giúp quy tụ ruộng đất, tập trung được nguồn lực lao động để triển khai tốt các dự án xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội.

Tại xã biên giới Ch′Ơm, già làng Rial Đưm (Thôn H′Juh) khoe: “Toàn xã có 7/7 thôn đều khang trang, chỗ ở của người dân ổn định, đời sống nâng cao nên dân làng phấn khởi lắm. Nếu ở làng cũ mà gặp trận mưa lũ như hồi tháng 9/2020 thì cuốn trôi hết!”.

Đường đến trường của những đứa trẻ Tây Giang gần hơn khi đường, trường, trạm y tế được quy hoạch gần các khu dân cư. 

Giữ rừng, tạo sinh kế

Bên cạnh việc định canh, định cư cho người dân thì công tác khai hoang, mở rộng diện tích đất cho trồng trọt và chăn nuôi của người dân cũng được chính quyền địa phương hết sức quan tâm. Đồng thời, chính quyền địa phương cũng tranh thủ các nguồn lực, lồng ghép các chương trình, dự án, thực hiện chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế, hình thành các vùng sản xuất dược liệu tập trung và trồng rừng gỗ lớn.

Tây Giang là một trong số ít những địa phương giữ rừng nguyên sinh còn nguyên vẹn.

Vài năm trở lại đây, bà con có thể yên tâm canh tác các loại cây đặc trưng núi rừng, phù hợp thổ nhưỡng của đất mẹ như gừng, chè dây, đảng sâm, ba kích, gạo nếp than, măng điền trúc. Qua đó giúp người dân ổn định thu nhập, không phá rừng già, rừng đầu nguồn để làm nương rẫy.

Qua 18 năm tái lập, rừng núi Tây Giang được tái sinh, phục hồi phủ xanh đất trống đồi trọc. Khi quy tụ lại, đời sống nâng cao thì bà con quay lại tôn trọng, bảo vệ rừng rất tốt (huyện đã phục hồi đạt 70% tỷ lệ che phủ rừng có chất lượng). Hiện, cả khu rừng già pơmu và rừng đỗ quyên cổ tới ngàn năm tuổi đều được người dân nơi đây bảo vệ, giữ gìn gần như nguyên vẹn. Mỗi cây rừng một thân phận, được đánh số thứ tự để dễ kiểm soát, bảo vệ. Người dân ở đây đều nhận thức rằng giữ rừng để được hưởng lợi, mất rừng thì nguồn sống sẽ vơi cạn.

Các khu tái định cư đều tính tránh được thiên tai và gần nguồn nước sinh hoạt.

Để bảo vệ những cánh rừng nguyên sinh, nhiều bản làng ở huyện Tây Giang  còn đề ra quy ước, hễ ai muốn lấy gỗ trong rừng làm nhà phải được sự đồng ý của dân làng. Nếu khai thác cây nào thì Hội đồng già làng tính toán, đốn hạ những cây gỗ để sao không ảnh hưởng đến rừng già. Người nào vi phạm sẽ bị làng phạt vạ, nghiêm khắc hơn là cấm vào rừng.

Ngoài ra, năm 2018, Tây Giang đã phục dựng lại được lễ hội Tạ ơn rừng, đây là lễ hội tín ngưỡng thờ phụng gắn với tâm linh, người có công với đất nước. Thành công của Tây Giang hiện đang được Quảng Nam và nhiều tỉnh khu vực miền Trung quan tâm, nhân rộng. 

Qua gần 15 năm thực hiện sắp xếp dân cư miền núi, đến nay, Tây Giang đã cơ bản hoàn thành việc sắp xếp, bố trí dân cư tập trung, với 115 điểm tái định cư ở 63 thôn, tổng diện tích hơn 370 ha. Qua đó, địa phương đã bố trí nơi ở ổn định cho 4.690 hộ (19.000 người) đến nơi ở mới an toàn, với tổng kinh phí đầu tư hơn 500 tỷ đồng.

Bài liên quan
  • Câu chuyện hiến đất trên thượng nguồn sông Hiếu
    (TN&MT) - Những ngày này, câu chuyện nhiều hộ dân ở thị trấn Tân Lạc và xã Châu Hạnh (huyện Quỳ Châu, Nghệ An) đồng loạt hiến rất nhiều diện tích đất sản xuất nông nghiệp, đất vườn…để thực hiện dự án kè chống sạt lở bờ sông đang trở thành đề tài nóng hổi, một câu chuyện đẹp, mang ý nghĩa lớn lao trên thượng nguồn sông Hiếu.

(0) Bình luận
Nổi bật
Trồng mới 1 triệu cây xanh khôi phục rừng đầu nguồn Mèo Vạc, Hà Giang
(TN&MT) - Hưởng ứng Chương trình trồng mới 1 tỷ cây xanh - Vì một Việt Nam xanh, vừa qua, Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Ủy ban Nhân dân huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang đã phát động chiến dịch trồng mới 1 triệu cây xanh khôi phục rừng đầu nguồn Mèo Vạc.
Đừng bỏ lỡ
  • Sơn La: Hiệu quả từ mô hình xử lý nước thải sơ chế cà phê hộ gia đình cho đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Để xử lý nước thải trong hoạt động sơ chế cà phê quả tươi đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, từ niên vụ 2020 - 2021, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La đã thực hiện thí điểm mô hình xử lý nước thải tại hộ gia đình ông Lò Văn Nghĩa, bản Phiêng Quài, xã Chiềng Ban.
  • ­Thanh Hóa: Quy hoạch xây dựng huyện miền núi Bá Thước đến năm 2045
    (TN&MT) - UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 4027/QĐ-UBND về việc phê duyệt đồ án Quy hoạch xây dựng vùng huyện Bá Thước đến năm 2045.
  • Bình Thuận: Chủ động phòng chống thiên tai, ứng phó sự cố môi trường
    (TN&MT) - Những năm gần đây, do tác động của tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH), trên địa bàn tỉnh Bình Thuận thời tiết thay đổi bất thường, nắng nhiều, mưa cực đoan khiến nhiều khu vực bị sạt lở, gây nhiều thiệt hại về đời sống, kinh tế của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) khu vực miền núi.
  • Đắk Lắk: Gieo mầm xanh cho những vùng đất trống, đồi trọc
    (TN&MT) - Từ đầu năm 2021 đến nay, các bạn trẻ tổ chức thành các nhóm gói nhiều hạt giống vào trong những túi đất rồi gieo xuống những vùng đất trống, đồi trọc ven quốc lộ 27 đoạn đi qua tỉnh Lâm Đồng góp phần phủ xanh những vùng đất hoang hoá hoặc cây cối bị phá từ trước.
  • Lào Cai: Bí thư Chi bộ thôn gương mẫu hiến đất xây dựng NTM
    (TN&MT) - Tham gia xây dựng nông thôn mới (NTM), nhân dân xã A Mú Sung, huyện Bát Xát đã nêu cao tinh thần, trách nhiệm, đóng góp nhiều công sức, tài sản. Một trong những điển hình chung tay xây dựng NTM là gia đình Bí thư Chi bộ Ma Seo Lằng ở thôn Lũng Pô đã tự nguyện hiến 2650m2 đất xây dựng đường giao thông nông thôn.
  • Quảng Ngãi: Người dân Minh Long tình nguyện hiến đất xây dựng nông thôn mới
    (TN&MT) - Đến nay, huyện miền núi Minh Long (Quảng Ngãi) đã có 2 xã Long Sơn và Thanh An cán đích nông thôn mới. Góp vào thành quả này là nhờ sự chung sức, chung lòng tình nguyện hiến đất của bà con để mở rộng đường làng, xây dựng nhà văn hoá thôn… thay đổi diện mạo vùng quê.
  • Phụ nữ Lai Châu chung tay bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp
    (TN&MT) - Những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lai Châu đã đẩy mạnh tuyên truyền, huy động sự tham gia tích cực của các hội viên và cộng đồng dân cư giữ gìn nhà cửa ngăn nắp, sử dụng nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh; không thả rông gia súc, tích cực tham gia quét dọn, vệ sinh, thu gom rác thải, khơi thông cống rãnh và trồng cây xanh ven đường.
  • Quảng Ninh: Trưởng thôn tận tụy với công tác vận động hiến đất mở đường
    (TN&MT) - Đến thôn 2, xã Bằng Cả, huyện Hoành Bồ cũ (nay sáp nhập vào TP.Hạ Long) đều được người dân trong thôn nhắc đến Bí thư, Trưởng thôn Đặng Đức Tiến- một người uy tín, nhiệt tình trong việc vận động bà con tự nguyện hiến đất mở đường, bảo vệ môi trường, gương mẫu đoàn kết xây dựng NTM.
  • Tây Giang (Quảng Nam): Điểm sáng quy hoạch dân cư vùng sạt lở núi
    (TN&MT) - Từ năm 2004, huyện miền núi Tây Giang đã triển khai Đề án di dời dân ra khỏi rừng và sườn núi về sống ở vùng bảo đảm an toàn và được dân đồng thuận. Nhờ đó, qua mỗi đợt thiên tai địa phương đều không có thiệt hại về người. Với thành quả này, Tây Giang đã được Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh tặng Bằng khen về công tác phòng, chống lụt bão năm 2020.
  • Lạng Sơn: Ứng dụng GIS trong quản lý, bảo vệ rừng
    (TN&MT) - Từ năm 2016 đến nay, tỉnh Lạng Sơn đã sử dụng các ứng dụng hoạt động dựa trên cơ sở dữ liệu từ hệ thống thông tin địa lý (GIS) vào trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Qua đó, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng.
  • Đắk Lắk: Người dân phấn khởi vì nước sạch về tới vùng sâu vùng xa
    (TN&MT) - Những năm qua, với quyết tâm của các cấp, các ngành ngành trong tỉnh cùng với sự hỗ trợ từ nguồn vốn Chương trình Mở rộng quy mô nước sạch và vệ sinh môi trường, công trình cấp nước sinh hoạt tập trung ở một số địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã được triển khai xây dựng và đưa vào hoạt động, giúp người dân tiếp cận được nguồn nước sạch, sử dụng đảm bảo vệ sinh.
  • Thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới ở Bắc Kạn
    (TN&MT) - Xác định trong các tiêu chí xây dựng nông thôn mới (NTM), tiêu chí về môi trường giữ vai trò quan trọng, những năm qua, tỉnh Bắc Kạn luôn chú trọng công tác tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ môi trường, xử lý rác thải trên địa bàn.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO