Rộn ràng mùa nổ nếp xứ Quảng

Lan Anh | 19/01/2022, 14:36

(TN&MT) - Tháng Chạp, đi khắp các miền quê ở xứ Quảng từ đầu làng đến cuối làng đều nghe được tiếng nếp nổ lách tách và tiếng chày vồ nện bánh đùng đùng. Những chiếc bánh nổ thơm ngọt, trắng muốt được hòa quyện từ nếp với đường, gừng... ra lò như báo hiệu một cái Tết cổ truyền đang cận kề.

Rộn ràng tiếng chày vồ bánh nổ

Từ đầu tháng Chạp người Điền Trang (xã Nghĩa Trung, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi) lại tất bật rang nếp, sên đường, lượm nổ… Đây là nơi làm bánh nổ ngon nổi tiếng tại đất Quảng Ngãi cung ứng cho các chợ trong tỉnh hoặc theo chân người con xa quê vào tận TP Hồ Chí Minh.

Để làm ra được cây bánh nổ ngon quan trọng nhất là khâu chọn nguyên liệu.

“Để làm ra một đòn bánh nổ thơm ngon, đạt chất lượng phải trải qua nhiều công đoạn thủ công. Do vậy, người làm phải bỏ ra rất nhiều thời gian và cần sự tỉ mỉ, khéo léo để tạo ra một đòn bánh đạt chuẩn”, bà Nguyễn Thị Liễu (47 tuổi) - chủ một cơ sở bánh nổ ở làng Điền Trang cho biết.

Bà Liễu chia sẻ, quan trọng nhất là khâu chọn nguyên liệu khi làm bánh nổ. Đầu tiên, chọn nếp ngon, còn nguyên vỏ và phơi khô thật kỹ. Nếp được rang trên bếp than hồng. Khi đủ độ nóng, nếp nổ lách tách, vỏ trấu tự bung ra ngoài, chỉ còn lại phần ruột trắng ngần, nở bông, được gọi là nổ. Sau đó, người ta cho thêm nước đường thắng vừa tới, trộn với gừng, mè, vani, quế và cho vào khuôn.

Khuôn bánh nổ cao 40 cm - 45 cm, được làm bằng bốn miếng gỗ tốt ghép vào một đế gỗ. Bề dày mỗi miếng gỗ khoảng 3 cm. Ở ngoài có 2 niềng vuông bằng gỗ dùng để ráp vào và tháo ra. Khi ráp vào, chính giữa có một khoảng trống vuông, chu vi 6 cm - 7 cm và cái chày hai đầu (một đầu vuông, một đầu tròn) cũng bằng gỗ, vừa lọt khoảng trống ấy.

Bánh nổ sau khi vừa ra khỏi khuôn

Nguyên liệu được đổ ngang miệng khuôn, rồi dùng chày phía trên ép xuống cho lọt khuôn theo hướng thẳng đứng. Thợ đóng bánh sẽ dùng chiếc vồ (búa gỗ) nện mạnh xuống đầu tròn của chày vẫn đang đặt trong khuôn. Vừa nện vồ vừa đổ nếp vào, mãi đến khi đầy khuôn và chặt thì dừng lại, tháo 2 niềng và 4 miếng gỗ ra sẽ được đòn bánh nổ dài 40 cm - 45 cm. Bánh nổ sau đó được cắt thành từng miếng vuông vức, sấy khô rồi đóng vào túi nilon, mang đi tiêu thụ.

“Trước kia, bánh nổ làm đãi khách ngày Tết. Bây giờ, trên bàn thờ gia tiên ba ngày Tết cũng không thể thiếu món bánh này. Quà quê gửi đi muôn nơi của người Quảng, bên cạnh mạch nha, đường phổi, bao giờ cũng có một bánh nổ giòn thơm nghĩa tình. Nên dịp Tết, phải tăng cường nhân công, mỗi ngày chúng tôi làm ra 200 – 250 kg đưa đi tiêu thụ khắp tỉnh, thành. Công việc tuy vất vả nhưng ai cũng phấn khởi.”- bà Liễu cho hay.

Gìn giữ hương vị Tết xưa

Không ai biết nghề làm bánh nổ có từ bao giờ, người dân nơi đây chỉ biết rằng nghề đã được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác hàng trăm năm nay. Hiện thôn Điền Trang, xã Nghĩa Trung còn khoảng 15 hộ gắn bó với nghề.

Khâu cắt bánh rất quan trọng, cần sự khéo léo

Ông Đinh Duy Nam (59 tuổi, thôn Điền Trang, xã Nghĩa Trung) là một trong số ít người thợ đóng bánh nổ còn lại ở làng, chia sẻ: “Do làm bằng thủ công nên mỗi lát bánh thơm ngon là tâm huyết và đam mê của người thợ lành nghề. Mỗi ngày làm hàng trăm đòn bánh như vậy, mỗi bánh hơn chục lần nện vồ, không thể đếm xuể mình đã đóng bao nhiêu lần, chỉ biết nghề này rất công phu và vất vả”.

Như ông Nam, mỗi ngày đi đóng bánh thuê như vậy cũng kiếm được 200 - 300 nghìn đồng. Lợi ích kinh tế không đáng là nhiêu, chủ yếu lấy công làm lời.

Hiện thôn Điền Trang, xã Nghĩa Trung còn khoảng 15 hộ gắn bó với nghề làm bánh nổ. Năm nay, do dịch bệnh Covid-19 còn đang diễn biến phức tạp nên dự kiến đơn hàng có giảm đi, song không đáng kể.

Bánh nổ là sản vật truyền thống của người dân trong làng hàng trăm năm qua và vẫn còn gìn giữ đến ngày hôm nay.

Theo các cụ cao niên, nghề làm bánh nổ xuất phát từ đời sống của ông cha xưa. Ngày ấy, cuộc sống gian khổ, thuở đầu bánh được làm gạo "mót", tức là những hạt lúa còn sót ngoài đồng sau khi thu hoạch được mót về để làm bánh. Sau đó, dư dả dần, dân mới lấy lúa nếp làm nguyên liệu chính để bánh ngon hơn.

Dịp Tết Nguyên đán, bánh nổ được đặt trang trọng ở bàn thờ ông bà, tổ tiên để tưởng nhớ và cầu nguyện mùa màng bội thu, ấm no cho gia đình. Bánh nổ là sản vật truyền thống của người dân trong làng hàng trăm năm qua và vẫn còn gìn giữ đến ngày hôm nay.

“Vào mỗi dịp Tết cổ truyền, làng nghề bánh nổ Điền Trang cần nhiều nhân công. Năm nay, những người đi làm ăn xa trở về địa phương để tránh dịch thì nghề làm bánh nổ cũng giúp họ kiếm thêm thu nhập vào dịp giáp Tết, nhất là phụ nữ. Cách đây 2 năm, bánh nổ được giới thiệu là sản phẩm OCOP địa phương. Trong thời gian tới, bên cạnh giữ vững thương hiệu bánh nổ Điền Trang, xã dự kiến sẽ nhân rộng, phát triển nghề làm bánh nổ ra 5 thôn còn lại”, bà Võ Thị Thu Sang - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nghĩa Trung cho biết.

Tết xưa và Tết nay đã khác rất nhiều từ mua sắm Tết, cây cảnh chưng Tết… cho tới chúc Tết. Thế nhưng trên gian thờ tổ tiên của người xứ Quảng, chưa bao giờ thiếu đi những loại bánh truyền thống. Và bánh nổ, vẫn luôn được các miền quê ở xứ Quảng lưu giữ bởi đó không chỉ là một loại bánh dân dã luôn góp mặt trên mâm cúng ngày Tết mà còn là thức quà quê gợi cho những người con xa xứ tìm đường về quê mỗi khi Xuân về, Tết đến.

Bài liên quan
  • Thủ phủ đào phai Đông Sơn hối hả vào vụ Tết
    (TN&MT) - Từ hàng chục năm nay, cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, làng đào phai Đông Sơn (TP. Tam Điệp, Ninh Bình) không khí luôn nhộn nhịp, rộn ràng bởi từng đoàn người, đoàn xe nối đuôi nhau tấp nập về thủ phủ đào phai để chọn cho mình những cây đào đẹp nhất, ưng ý nhất.

(0) Bình luận
Nổi bật
Cứu nạn thành công 2 thuyền viên tàu hàng Alpha Afovos bị đa chấn thương do tai nạn lao động
(TN&MT) - Quá trình hành trình ngoài khơi vùng biển Nha Trang, hai thuyền viên tàu hàng ALPHA AFOVOS bị đa chấn thương do tai nạn lao động, cần khẩn cấp đưa vào bờ để chữa trị.
Đừng bỏ lỡ
  • Sea Games 31: Hình ảnh ấn tượng và đầy màu sắc tại Lễ khai mạc
    (TN&MT) - Tối 12/5, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, TP. Hà Nội diễn ra Lễ khai mạc Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31). Một hoạt động thể thao - văn hóa được dàn dựng hoàng tráng, công phu mang lại nhiều cảm xúc cho người dân và bạn bè quốc tế.
  • Tương lai phát triển và cơ hội nghề nghiệp trong ngành khách sạn tại Việt Nam
    (TN&MT) - Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội vừa tổ chức tọa đàm “Tương lai phát triển và cơ hội nghề nghiệp trong ngành khách sạn tại Việt Nam”. Tọa đàm có sự tham gia của 2 diễn giả là Bà Vũ Thị Mai - Giám đốc nhân sự Khách sạn Sheraton Hà Nội và bà Lê Phương Thảo – Giám đốc nhân sự Khách sạn JW Marriott Hotel Hanoi.
  • Khởi công xây dựng cầu Bến Mới nối Ninh Bình và Nam Định
    (TN&MT) - Sáng 12/5, Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Giao thông vận tải) đã tổ chức lễ triển khai thi công xây dựng cầu Bến Mới thuộc dự án cải tạo cầu yếu và cầu kết nối trên các quốc lộ (giai đoạn 1), kết nối giữa huyện Ý Yên tỉnh Nam Định và huyện Hoa Lư tỉnh Ninh Bình.
  • Các đơn vị của PV GAS trao tặng 100 phần quà tới cơ sở nhân đạo từ thiện Bà Rịa - Vũng Tàu
    Đoàn Thanh niên Công ty Quản lý Dự án Khí (DAK) đã phối hợp với Công ty Chế biến Khí Vũng Tàu (KVT) và Chi nhánh kinh doanh LNG (LNG) đã đến thăm hỏi, động viên, trao quà tới các cụ già neo đơn, các em nhỏ tại các cơ sở nhân đạo của Bà Rịa - Vũng Tàu.
  • Đường tuần biên thơ mộng
    (TN&MT) - Tôi không phải là người thường xuyên cầm bút. Nhưng sau chuyến Bình Liêu - Bắc Sơn - Đồng Lâm dọc tuyến biên giới các tỉnh Quảng Ninh - Lạng Sơn về, những ấn tượng về cảnh đẹp, những con đường uốn lượn, những dải núi bao la hùng vĩ,… cứ vẩn vơ trong tâm trí và thôi thúc tôi. Viết, viết, phải viết!
  • Vinamilk đồng hành mang thông điệp “Khỏe tiêu hóa - Khỏe hơn mỗi ngày” đến với cộng đồng
    (TN&MT) - Chương trình truyền thông hưởng ứng Ngày Sức khỏe Tiêu hóa Thế giới 29/5 với chủ đề “Khỏe tiêu hóa - Khỏe hơn mỗi ngày” vừa chính thức được phát động bởi Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Báo Sức khỏe & Đời sống. Chương trình có sự đồng hành của Vinamilk và đồng hành truyền thông của Trung tâm Sản xuất và Phát triển Nội dung số (VTV Digital).
  • Nhiều doanh nghiệp tài trợ cho Festival Huế 2022
    Festival Huế 2022 là lễ hội đầu tiên được tổ chức theo định hướng 4 mùa, điểm nhấn là Tuần lễ Festival văn hóa, nghệ thuật quốc tế vào cuối tháng 6. Sự đồng hành của các đơn vị tài trợ sẽ đóng góp vào thành công của Festival.
  • Điện Biên: Mưa lớn cuốn trôi ngầm tràn qua suối
    (TN&MT) - Trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên từ đêm ngày 10/5 đến sáng ngày 11/5 đã xảy ra mưa lớn kéo dài khiến một phần ngầm tràn tạm qua suối Nậm Đích, trên tuyến tỉnh lộ 145 nối xã Chà Cang, xã Nậm Tin, trung tâm huyện Nậm Pồ bị cuốn trôi. Thiệt hại ước tính khoảng 400 triệu đồng.
  • Đất động

    Đất động

    10:46 12/05/2022
    (TN&MT) - Kon Plông (Kon Tum)… cái tên ngỡ trong như cung thanh trên phím đàn mà hóa ra đục hơn con suối vào mùa lũ với dằng dặc hoang mang từ đất. Những can thiệp thô bạo vào lòng đất đang làm rúng động Kon Plông. Gõ vào từ khóa “Kon Plông”, trong 5 giây, 194 nghìn thông tin về đất hiện ra.
  • Cử tri Quảng Trị kiến nghị các vấn đề liên quan đến đất đai
    Ngày 11/5, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Trị gồm: Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lê Quang Tùng; Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Sỹ Đồng; Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Thượng tá Nguyễn Hữu Đàn đã có các buổi tiếp xúc cử tri tại xã Hải Ba (huyện Hải Lăng), xã Triệu Lăng, Triệu Vân (huyện Triệu Phong) trước kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV.
  • Phát động cuộc thi "Những cống hiến thầm lặng" năm 2022
    (TN&MT) - Ngày 11/5, tại Hà Nội, Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam phối hợp với Quỹ Hỗ trợ chương trình Dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV) và Báo Kinh tế và Đô thị tổ chức Lễ phát động cuộc thi “Những cống hiến thầm lặng” năm 2022.
  • Quảng Trị: Xuất hiện đàn trâu thả rông hung dữ có thể tấn công người
    (TN&MT) - Ngày 10/5, UBND TP Đông Hà (Quảng Trị) cho biết, đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tổ chức kiểm tra, bố trí người và phương tiện xử lý đàn trâu thả rông nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho tổ chức, cá nhân.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO