Phát triển dược liệu dưới tán rừng – nguồn thu giảm nghèo bền vững

Tô Mạnh Tiến – Phó GĐ Sở NN&PTNT Lào Cai | 11/11/2022, 11:41

(TN&MT) - Rừng Lào Cai có giá trị lớn về đa dạng sinh học, nguồn gen, dịch vụ môi trường rừng với trên 5.500 loài động, thực vật. Trong đó, có nhiều loài cho lâm sản ngoài gỗ, dược liệu, tinh dầu có giá trị cao. Việc bảo tồn, phát triển dược liệu dưới tán rừng đang góp phần phát triển rừng bền vững, bảo tồn kiến thức bản địa, xóa đói giảm nghèo cho người dân trong vùng.

Phát huy giá trị cây dược liệu bản địa

Dưới tán rừng tự nhiên và rừng trồng trên đia bàn tỉnh có hàng chục ngàn ha có thể khai thác những loài thực vật như: Cây lấy gỗ, cây bụi, cây thân thảo, dây leo... Đây là nguồn nguyên liệu cho chế biến Dược và làm các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe cho nhân dân, dựa trên bản sắc văn hóa, kinh nghiệm lâu đời của các dân tộc Dao, Mông, Tày, Thái...

Trong đó, diện tích dược liệu được quản lý bền vững có gần 50 nghìn ha Quế; 12.470 ha Thảo quả; gần 3.000 ha Sa nhân tím và hàng chúc ngàn ha các cây dược liệu dưới tán rừng khác. Nhiều loại dược liệu quý có giá trị như: Tam Thất hoang Sa Pa, Sâm Lai Châu, Sâm Ngũ diệp, Thất diệp nhất chi hoa, chè dây, Giảo cổ lam... và hàng chục loài cây cây thảo dược dưới tán rừng làm nguyên liệu cho sản phẩm thuốc tắm của đồng bào dân tộc người Dao đỏ, Mông, Tày, Thái, Nùng...

anh-1(4).jpg
Cán bộ hướng dẫn bà con trồng, chăm sóc cây dược liệu

Đối với cây dược liệu, nhằm nâng cao giá trị, việc xây dựng các chuỗi giá trị, liên kết sản xuất - tiêu thụ được quan tâm thực hiện, đã có 10 công ty, doanh nghiệp, HTX tham gia vào chuỗi liên kết sản xuất các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, nguyên liệu để chế biến dược liệu. Một số sản phẩm dược liệu, chăm sóc sức khỏe của đồng bào dân tộc thiểu số mang thương hiệu Lào Cai phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng và thị trường du lịch như các thuốc Nam, thuốc Bắc, sản phẩm thuốc tắm người Dao đỏ… Ngoài ra còn có rất nhiều sản phẩm như: Xà phòng Thảo dược, Dầu gội đầu thảo dược được chế biến từ các cây, cỏ dưới tán rừng...

Giá trị cây dược liệu dưới tán rừng tại Lào Cai đã đạt gần 1.000 tỷ đồng/năm. Mặc dù vậy, giá trị này chưa tương xứng với tiềm năng, do hầu hết sản phẩm mới là sản phẩm thô, sơ chế. Nếu được chế biến giá trị dược liệu sẽ còn tăng lên cao hơn nữa.

Hiệu quả từ các mô hình hợp tác cùng có lợi

Với các tiềm năng, lợi thế đó, tỉnh lào Cai đang triển khai thực hiện thí điểm hợp tác trong phát triển dược liệu gắn với công tác bảo tồn và phát triển rừng bền vững. Điển hình là mô hình hợp tác bảo tồn và quản lý bền vững cây dược liệu dưới tán rừng do Công ty Sapanapro triển khai. Hiện tại, công ty đang hợp tác với 105 hộ của thôn Tà Chải, xã Tả Phìn, huyện Sapa. Thu nhập của các hộ khoảng 3- 4 triệu đồng/tháng thông qua việc bán nguyên liệu cho công ty.

Hiện, UBND huyện Sa Pa đã giao cho thôn Tả Phìn 200 ha rừng tự nhiên để quản lý, gồm: 65 ha để cộng đồng quản lý, bảo tồn nguồn gen và cung cấp nguồn giống các cây làm thuốc cho nhân dân phát triển; 135 ha để quản lý, bảo vệ, khai thác nguyên liệu cho công ty. Cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng có quy ước quản lý bảo vệ rừng và được UBND thị xã phê duyệt. Thôn đã thành lập Tổ bảo vệ rừng cộng đồng với 19 thành viên và kiểm tra thường xuyên. 3 năm nay thực hiện không có vi phạm sảy ra; ngoài ra, người dân còn thu hoạch nấm, rau rừng dưới tán rừng.

Việc được giao đất, giao rừng để quản lý và bảo tồn phát triển nguồn gen; trong đó, có các loài cây dược liệu đã giúp người dân chủ động về nguồn giống, có việc làm, có thu nhập và hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra sản phẩm dựa vào tri thức bản địa đã góp phần bảo vệ và phát triển rừng bền vững. Với việc quản lý, bảo vệ diện tích rừng trên, cộng đồng còn được hưởng chính sách chi trả dich vụ môi trường rừng với mức 600.000 đồng/ha/năm.

Nguyên vọng của doanh nghiệp và nhân dân mong muốn được hợp tác với BQL rừng phòng hộ Sa Pa để quản lý bảo vệ và phát triển bền vững diện tích rừng ở gần bản để phát triển, khai thác nguồn nguyên liệu dược liệu dưới tán rừng cung cấp cho doanh nghiệp chế biến tạo ra sản phẩm cung ứng ra thị trường, đặc biết là phục vụ khách du lịch.

anh-2(2).jpg
Doanh nghiệp thu mua nguyên liệu chè dây để chế biến sản phẩm chăm sóc sức khỏe

Một mô hình đồng quản lý khác là Quản lý bảo vệ rừng gắn với phát triển sinh kế thông qua việc trồng lá Khôi tía dưới tán rừng, do Sở NN&NT tỉnh đề xuất từ năm 2015 trong khuôn khổ chương tình thí điểm do UN-Redd tài trợ. Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Bảo Yên đã phối hợp cùng cộng đồng 3 thôn: Trĩ Ngoài, Làng Lủ, Làng Đẩu để triển khai các hoạt động quản lý bảo vệ hơn 1 nghìn ha rừng.

Các thôn thành lập Tổ báo vệ rừng trên cơ sở bình xét từ thôn và tổ chức quản lý nguồn hộ trợ từ ngân sách, chi trả dịch vụ môi trường rừng và từ chương trình UN-Redd. Bên cạnh đó, người dân được trồng cây lá Khôi tía dưới tán rừng để cung cấp cho tổ chức,cá nhân thu mua trên thị trường để tăng nguồn thu cho các hộ gia đình trong thôn. Viêc tổ chức hợp tác đã tạo ra việc chủ động của cộng đồng trong công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho nhân dân và việc thực hiện mô hình đã đem lại hiệu quả ngoài mong đợi trong việc bảo vệ rừng bền vững.

Có thể nói, phát triển kinh tế dưới tán rừng tại tỉnh Lào Cai thời gian qua đã đạt được nhiểu kết quả khởi sắc, khẳng định bước đi đúng đắn trong phát triển kinh tế lâm nghiệp của tỉnh. Bước đầu đã tạo sinh kế ổn định cho người đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống của người dân sống bằng nghề rừng ngày càng được nâng cao, giảm số hộ nghèo, tăng thu nhập trung bình lên 3 - 3,5 triệu đồng/tháng.

Tăng cường khai thác lợi thế từ rừng

Để kinh tế dưới tán rừng tiếp tục phát triển, mang lại hiệu quả cao, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Lào Cai; Ngày 26/8/2021, Ban Thường vụ tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050; trong đó xác định Phát triển kinh tế lâm nghiệp, kinh tế đồi rừng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm với phương châm “Kinh tế lâm nghiệp là trọng tâm; quản lý bảo vệ và phát triển rừng bền vững là đột phá; bảo tồn đa dạng sinh học là quan trọng” đảm bảo hài hòa 3 yếu tố: kinh tế, môi trường và an sinh. Đây là cơ sở để thu hút đầu tư và để khai thác tiểm năng, lợi thể, bản sắc văn hóa bản địa của đồng bào dân tộc thiểu số nhằm mục đích phát triển kinh tế rừng bền vững.

anh-3.jpg
Tỉnh Lào Cai tiếp tục mở rộng diện tích trồng các loại dược liệu chế biến thành sản phẩm tại các huyện Bắc Hà, Bảo Yên...

Tỉnh Lào Cai cũng đề xuất, Trung ương cần sớm ban hành hệ thống chính sách phát triển lâm nghiệp đồng bộ, phù hợp với định hướng phát triển xã hội chung của cả nước trong thời gian tới. Trong đó, ưu tiên đầu tư hỗ trợ đặc thù cho phát triển dược liệu dưới tán rừng, hỗ trợ đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến lâm sản để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm hỗ trợ xây dựng cơ sở chế biến lâm sản, xây dựng sản phẩm OCOP, xây dựng chứng nhận sản phẩm hữu cơ…

Bên cạnh đó, việc sửa đổi Luật Đất đai cần tạo cơ chế, chính sách hỗ trợ giải phóng mặt bằng cho các cơ sở chế biến nông lâm nghiệp tại các vùng nguyên liệu. Đồng thời, có cơ chế thực hiện hợp tác công tư trong công tác bảo vệ rừng đối với các thủy điện nhỏ để nâng cao hiệu quả kinh tế lâm nghiệp.

Tỉnh cũng đề xuất cho phép sử dụng tiền thu được từ nguồn trồng rừng thay thế chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác tại Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh. Nguồn tiền này sẽ hỗ trợ trồng rừng sản xuất đồng thời với đầu tư trồng rừng phòng hộ bằng các loài bản địa, cây lâm sản ngoài gỗ, bao gồm cả cây dược liệu dưới tán rừng để phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, hiệu quả đồi với vùng cao.

Bài liên quan
  • Hưởng lợi từ Dự án giảm nghèo Tây Nguyên
    (TN&MT) - Bộ Kế hoạch và Đầu tư kết hợp với Ngân hàng Thế giới vừa tổ chức Hội nghị kết thúc Dự án Giảm nghèo khu vực Tây Nguyên (2014 - 2019) tại Hà Nội. Sau 5 năm triển khai, dự án đã góp phần nâng cao đời sống, cải thiện thu nhập cho hàng trăm nghìn người khu vực này.

(0) Bình luận
Nổi bật
Tổng kết khóa học vận hành thị trường các-bon tại Việt Nam
(TN&MT) - Ngày 2/11, tại Hà Nội, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Chương trình Aus4Skills đã tổ chức Hội thảo Tổng kết khóa học Vận hành thị trường các-bon và các cơ chế hợp tác theo Thỏa thuận Paris. Đây là khóa học ngắn hạn từ Học bổng Chính phủ Australia nằm trong khuôn khổ Chương trình hợp tác giữa Australia và Việt Nam.
Đừng bỏ lỡ
  • Tăng cường vai trò của kiểm toán nhà nước trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Sáng 1/12, tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước đã tổ chức Hội thảo "Công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và vai trò của Kiểm toán nhà nước".
  • Trả lại tên cho sông

    Trả lại tên cho sông

    10:22 01/12/2022
    (TN&MT) - Ô nhiễm các dòng sông Tô Lịch, sông Đáy, sông Nhuệ… chuyện không mới nhưng chưa bao giờ cũ. Trên thực tế, chỉ tên gọi là không thay đổi, còn về bản chất, những con sông này đang dần trở thành những chiếc cống đại trong lòng thành phố nếu mức độ ô nhiễm và thu hẹp dòng chảy vẫn tiếp tục tăng. Mới đây, Hội nghị lần thứ IX (khóa XVII) Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội thêm một lần đặt ra yêu cầu cấp bách hồi sinh các dòng sông. Và người dân lại tiếp tục nuôi hy vọng.
  • Cơ hội định hình một tương lai bền vững đối với nhựa
    (TN&MT) - Việt Nam được quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia chủ động, tiên phong trong việc ủng hộ xây dựng quy tắc ràng buộc giảm nhựa trên toàn cầu. Chúng ta đã cùng 175 quốc gia thông qua một Nghị quyết tại Đại hội đồng Môi trường Liên hợp quốc (UNEA-5) về chấm dứt ô nhiễm nhựa và xây dựng một thỏa thuận ràng buộc pháp lý quốc tế vào năm 2024. Đây có thể coi là cơ hội duy nhất để thế giới định hình một tương lai bền vững đối với nhựa.
  • Sơn La: Tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí
    (TN&MT) - Nhận thức rõ tầm quan trọng về việc tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, từ năm 2021 đến nay, tỉnh Sơn La đã xây dựng Kế hoạch, giao nhiệm vụ cụ thể cho các Sở, ngành, địa phương để triển khai hiệu quả quản lý chất lượng môi trường không khí.
  • Ngày 1/12, Bắc Bộ rét đậm
    Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, dự báo thời tiết hôm nay (1/12), không khí lạnh tiếp tục ảnh hưởng đến các nơi khác ở phía Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, sau đó ảnh hưởng đến Trung Trung Bộ. Gió Đông Bắc trong đất liền mạnh cấp 3, vùng ven biển cấp 4-5.
  • Đà Nẵng: Nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ di sản thiên nhiên theo Luật BVMT
    (TN&MT) - Chiều 30/11, Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) TP.Đà Nẵng phối hợp với Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, Trung tâm truyền thông TN&MT (Bộ TN&MT) tổ chức Hội thảo khoa học về nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ di sản thiên nhiên, một nội dung và quy định mới trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP của Chính phủ.
  • Hà Tĩnh: Nỗi lo môi trường ở huyện đạt chuẩn nông thôn mới
    Được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) nhưng sau gần hai năm huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh) vẫn loay hoay, chưa giải được bài toán xử lý rác thải sinh hoạt. Điểm tập kết đã quá tải, phần lớn rác thải buộc phải xử lý tại chỗ theo hình thức “mạnh ai nấy làm” khiến cho môi trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
  • Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Ninh: Nỗ lực giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường địa phương
    (TN&MT) - Năm 2022, Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Ninh đã chủ động tham mưu, thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng, đẩy mạnh thực thi đưa pháp luật Bảo vệ môi trường vào cuộc sống, từng bước xử lý hiệu quả vấn nạn ô nhiễm môi trường tại các làng nghề của tỉnh Bắc Ninh.
  • Bắc Ninh: Đẩy nhanh tiến độ hoàn thành nhà máy xử lý nước thải và thu gom rác tại CCN Phú Lâm
    (TN&MT) - UBND huyện Tiên Du (Bắc Ninh) cho biết, Dự án nhà máy xử lý nước thải và thu gom rác tại Cụm công nghiệp (CCN) Phú Lâm được khởi công từ tháng 07/2022, đến nay, dự án đã hoàn thành được 60% khối lượng công việc xây lắp và lắp đặt được 40% thiết bị. Hiện huyện Tiên Du đang quyết tâm thúc đẩy đơn vị thi công hoàn thành nhanh các hạng mục để có thể đưa vào hoạt động cuối năm 2022 này.
  • Bảo tồn loài gấu cần thay đổi từ nhận thức
    (TN&MT) - Cơ sở bảo tồn Gấu Ninh Bình là một trong các cơ sở thành công trong hoạt động cứu hộ, nuôi dưỡng chăm sóc các loài hoang dã, các loài đã từng bị nuôi nhốt trái phép. Phóng viên Báo Tài nguyên và Môi trường đã có cuộc trao đổi với bà Ngô Thị Mai Hương – Giám đốc Tổ chức Four Paws Việt (đơn vị thành lập và vận hành Cơ sở Bảo tồn gấu Ninh Bình).
  • Vinh danh 22 sáng kiến có ích cho cộng đồng trong năm 2022
    (TN&MT) - 22 sáng kiến có ích cho cộng đồng trong năm 2022 vừa được vinh danh tại Cuộc thi "Sáng kiến vì cộng đồng" lần thứ 4. Theo đó, các sáng kiến đều xuất phát từ vấn đề thực tiễn, đưa ra giải pháp thông minh giải quyết được vấn đề tồn tại, hướng tới kết quả rõ ràng, đóng góp hữu ích cho cộng đồng.
  • Ngày 30/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời chuyển rét
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời chuyển rét, có mưa rào và dông, cục bộ có mưa to. Nhiệt độ thấp nhất ở vùng núi và trung du Bắc Bộ phổ biến từ 8-11 độ, vùng núi cao có nơi dưới 3 độ, vùng đồng bằng Bắc Bộ từ 11-13 độ, Bắc Trung Bộ 13-15 độ.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO