Phát triển bền vững vùng lòng hồ Thủy điện Sơn La - Bài 3: Chính phủ tiếp tục hỗ trợ đồng bào vùng tái định cư

Ngọc Trâm - Chính Tới | 06/08/2021, 16:15

(TN&MT) - Sông Đà nổi tiếng với sự hung hãn và dữ dằn mỗi mùa mưa lũ, giờ đây đang khuất phục dưới bàn tay con người. Với 5 bậc thang thủy điện, sông Đà trở thành nguồn cung cấp thủy điện lớn nhất cả nước, lên đến trên 6.000 MW điện, bao gồm: các Nhà máy thủy điện: Hòa Bình (1.920 MW), Sơn La (2.400 MW), Lai Châu (1.200 MW), Huổi Quảng (520 MW), Bản Chát (180 MW). Thêm nữa trên các phụ lưu sông Đà còn có khoảng 20 thủy điện vừa và nhỏ với công suất mỗi nhà máy trên, dưới 100 MW.

Tiếp tục ổn định dân cư, phát triển kinh tế

Ngoài việc bảo đảm cung cấp nguồn điện cho đất nước, chống lũ cho vùng hạ du, các công trình thủy điện trên Tây Bắc còn có ý nghĩa về an ninh nguồn nước, đảm bảo an toàn hồ, đập, bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc.

Thực hiện công tác di dân tái định cư của 4 thủy điện Sơn La, Lai Châu, Huổi Quảng, Bản Chát các địa phương đã di chuyển gần 26.340 hộ dân. Riêng Thủy điện Sơn La, số dân phải di chuyển, bố trí tái định cư lớn nhất nước ta từ trước tới nay, với 20.340 hộ và 93.200 người của 248 bản, tổ dân phố, 31 xã, phường, 8 huyện, thị xã của 3 tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu.

Một góc thị tứ Nặm Tăm, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Ảnh: Chính Tới

Sau hơn 18 năm, kể từ khi đồng bào bắt đầu di rời khỏi vùng lòng hồ để đến miền quê mới, cuộc sống đã có nhiều thay đổi, khởi sắc. Hiện nay 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu và Điện Biên đang tiếp tục triển khai giai đoạn 2 của “Đề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư thủy điện Sơn La”. Đề án trên được thực hiện từ năm 2018 - 2025, chia thành 2 giai đoạn (giai đoạn 1 từ năm 2018 - 2020; giai đoạn 2 từ năm 2021 - 2025).

Đề án được thực hiện tại 82 xã, phường, thị trấn có điểm tái định cư tập trung, xen ghép của 99 khu trên địa bàn các tỉnh: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu thuộc Dự án di dân, tái định cư thủy điện Sơn La; trong đó: tỉnh Sơn La: 57 xã; tỉnh Điện Biên: 9 xã; tỉnh Lai Châu: 16 xã. Tổng số thôn, bản là 410 bản với 21.820 hộ tái định cư, trong đó hộ gốc là 20.340 và hộ phát sinh là 1.480 hộ và 222 thôn bản sở tại với 24.508 hộ bị ảnh hưởng.

Mục tiêu của Đề án nhằm tạo sự chuyển biến về sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển sản xuất nông nghiệp có năng suất, chất lượng cao, liên kết theo chuỗi giá trị hàng hóa; tăng tỷ lệ lao động được đào tạo nghề ở nông thôn; cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân sau tái định cư Dự án thủy điện Sơn La trên địa bàn các tỉnh: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu một cách bền vững, đảm bảo ổn định đời sống và sản xuất cho người dân sau tái định cư Dự án thủy điện Sơn La, không còn hộ có nguy cơ tái nghèo, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường sinh thái.

Một số hộ đồng bào dân tộc thiểu số sống ven hồ thủy điện Sơn La. Ảnh: Chính Tới

Cụ thể, đến năm 2025 thu nhập bình quân đầu người tăng gấp 3 lần năm 2014 và không còn hộ nghèo, tỷ lệ dân số vùng tái định cư thủy điện Sơn La được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 100%; phát triển sản xuất theo hướng sản xuất hàng hóa, xây dựng các vùng chuyên canh tập trung gắn với công nghiệp chế biến vừa và nhỏ, áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ, nhằm tăng năng suất, chất lượng và giảm giá thành sản phẩm; giảm tỷ lệ lao động nông nghiệp đến năm đến năm 2025 còn 65%; đào tạo chuyển đổi nghề và việc làm cho 47.036 người, bình quân mỗi năm đào tạo được 5.880 người.

Người dân trong vùng dự án còn được Nhà nước hỗ trợ chuyển đổi sang cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao; hỗ trợ khoán bảo vệ rừng phòng hộ và rừng sản xuất; hỗ trợ học nghề.

Đầu tư xây dựng vùng đất mới

Huyện Quỳnh Nhai là địa phương có nhiều điểm tái định cư thủy điện Sơn La nhất của tỉnh Sơn La, hiện các công trình thuộc Đề án 666 (Quyết định số 666/QĐ-TTg ngày 31/05/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư thủy điện Sơn La), như: Cải tạo, nâng cấp các tuyến giao thông, sửa chữa các công trình nước sạch... đang được các chủ đầu tư gấp rút triển khai.

Một điểm tái định cư bị lũ quét làm sạt lở đường vào bản. Ảnh: Chính Tới

Ông Tòng Xuân Trường, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Quỳnh Nhai cho biết: Đơn vị làm chủ đầu tư 9 công trình, với tổng nguồn vốn trên 32 tỷ đồng, chủ yếu là sửa chữa các công trình nước sạch đã bị hư hỏng, xuống cấp.

Tại điểm tái định cư Pú Hay 1, xã Chiềng Bằng, công trình cấp nước sinh hoạt ở đây được đầu tư xây dựng từ năm 2007. Sau 14 năm đưa vào sử dụng, hiện đập đầu mối, bể chứa, bể lọc, đường ống dẫn nước đã bị hư hỏng hoàn toàn.

Ông Là Văn Phương, Trưởng bản Bỉa Ban, xã Chiềng Bằng, cho biết: “Thời điểm mới di chuyển lên đây, người dân có đủ nước sinh hoạt. Song, qua thời gian sử dụng, công trình đã hư hỏng nặng, gần 100 hộ dân của Bỉa Ban phải bỏ ra hàng chục triệu đồng mua ống dẫn nước từ các mó tự nhiên về dùng nhưng cũng không đủ. Hiện nay, Nhà nước đang đầu tư tu sửa, cải tạo lại công trình nước sinh hoạt, với số tiền trên 1,6 tỷ đồng thuộc Đề án 666 (giai đoạn 2), công trình đang được các nhà thầu xây mới một số bể điều tiết, lắp đường ống đến từng hộ, nạo vét đập đầu mối, tu sửa bể lắng lọc...”.

Một bản đồng bào dân tộc thiểu số sống ven hồ Thủy điện Sơn La. Ảnh: Chính Tới

Còn ở bản Kiềm và bản Bó Phúc được di chuyển từ xã Chiềng Bằng (huyện Quỳnh Nhai) về xã Mường Khiêng (huyện Thuận Châu) từ năm 2006. Qua 15 năm sinh sống trên quê hương mới, người dân trong bản đã hòa nhập với cộng đồng cùng nhau phát triển sản xuất, ổn định đời sống. Điều trăn trở của người dân từ ngày về đây là con đường nội bản chưa được bê tông hóa trong giai đoạn 1, công trình nước sạch xuống cấp, đã khiến việc đi lại, sinh hoạt của bà con trong bản gặp rất nhiều khó khăn. Giải quyết nguyện vọng của người dân, giờ đây tuyến đường giao thông nông thôn đã được đầu tư xây dựng, với nguồn vốn hơn 3 tỷ đồng. Sau hơn 3 tháng thi công, tuyến đường đã hoàn thiện được khối lượng, tạo điều kiện đi lại thuận lợi cho gần 150 hộ dân cùng hơn 600 nhân khẩu của 2 bản. Với công trình nước sạch, trị giá hơn 2,8 tỷ đồng đã được khởi công xây dựng, giúp gần 200 hộ dân được hưởng lợi.

Đến nay, tỉnh Sơn La đang triển khai 84 dự án với tổng số vốn trên 457 tỷ đồng được cấp theo Đề án 666 (giai đoạn 2) đầu tư sửa chữa cơ sở hạ tầng tại các khu, điểm tái định cư. Hiện đã bố trí cơ bản ổn định đời sống sản xuất theo quy hoạch cho 12.584 hộ, 58.337 nhân khẩu, đến tái định cư tại 70 khu, 276 điểm tái định cư tập trung tại tám huyện, thành phố. Trong đó, 475 hộ, với 2.292 nhân khẩu phải di chuyển lần thứ hai do nhiều nguyên nhân khác nhau đều đã được sắp xếp bố trí ổn định.

Bà con tái định cư ở bản Bon, xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai đã khai hoang đất đồi ven hồ Thủy điện Sơn La để làm ruộng bậc thang trồng lúa nước. Ảnh: Chính Tới

Về đời sống, qua điều tra cho thấy, 95% số hộ được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 98% số hộ được sử dụng điện, tất cả trẻ em được đến trường, 93,8% số người có thẻ bảo hiểm y tế. Về mức độ ổn định của các khu điểm tái định cư, 106 trong số 276 điểm, chiếm 38,55% ổn định, chiều hướng phát triển tốt; 159 trong số 276 điểm, chiếm 57,8% cơ bản ổn định; chỉ còn 10 điểm chưa ổn định đang tiếp tục được nghiên cứu, hỗ trợ, trong đó, sẽ được tập trung giải quyết ở giai đoạn 2 hậu Thủy điện Sơn La thời gian tới.

Hiện, tỉnh Sơn La đang rất thành công trong việc hỗ trợ người dân chuyển đổi sản xuất trên nương đất dốc để trồng cây ăn quả, không chỉ góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc mà còn mang lại thu nhập cao cho người dân.

Mô hình trồng cây ăn quả (cam) trên đất dốc tại xã Mường Thải, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La

Nhiều năm trước đây, tại tỉnh Sơn La, cây ngô, cây sắn được coi là cây chủ lực, giúp người dân thoát nghèo. Nhưng vào thời điểm này những đồi ngô, sắn đã được thay bằng những vườn cây ăn quả như xoài, nhãn, bưởi, cam, na trải dài dọc vùng ven hồ thủy diện Sơn La. Tỉnh Sơn La đã vươn lên là tỉnh đứng thứ hai trên cả nước về diện tích trồng cây ăn quả với hơn 80.000 ha; có 16 sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu sang 12 nước, trong đó có nhiều thị trường khó tính.

Được biết, ngoài việc hỗ trợ về đất sản xuất, người dân thuộc lưu vực vùng hồ Sông Đà còn được hỗ trợ Chi trả dịch vụ môi trường rừng từ nguồn thu thuế tài nguyên môi trường của các nhà máy Thủy điện Sơn La, Lai Châu, Hòa Bình, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái vùng hồ thủy điện Sơn La và các công trình thủy điện trên Tây Bắc. Trong đó tỉnh Sơn La có 537.000 ha/637.018 ha rừng được bảo vệ và phát triển từ nguồn dịch vụ môi trường rừng; trên 43.000 chủ rừng được hưởng chính sách dịch vụ môi trường rừng và các lợi ích khác từ rừng. Hiện nay độ che phủ rừng của tỉnh Sơn La và Lai Châu, mỗi tỉnh đạt khoảng 44%, chất lượng rừng ngày một nâng lên.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Mùa vàng ở bản người Mông Khe Táu
(TN&MT) - Từ những đồi núi bạc màu, giờ đây những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ với một màu vàng ấm no đã hiện hữu trên bản người Mông Khe Táu, xã Phong Dụ Thượng, huyện Văn Yên (Yên Bái).
Đừng bỏ lỡ
  • Infographic: Xử lý nước sinh hoạt mùa mưa lũ
    (TN&MT) - Xử lý nguồn nước cho người dân tại các vùng xảy ra mưa lũ và vệ sinh môi trường phải đặt lên hàng đầu để đảm bảo sinh hoạt và phòng chống dịch bệnh. Vì vậy, ngay khi nước rút, cần thực hiện các biện pháp xử lý nước và môi trường để tránh ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe, thực hiện nguyên tắc “nước rút đến đâu làm vệ sinh đến đó”.
  •  Lào Cai: Tuyên truyền chống rác thải nhựa tại các chợ vùng cao
    (TN&MT) - Ô nhiễm môi trường tại các vùng nông thôn, ô nhiễm rác thải nhựa nhất là các vùng nông thôn miền núi, vùng đồng bào DTTS đang ở mức báo động. Để giảm tình trạng ô nhiêm môi trường, ô nhiễm rác thải nhựa, thay đổi y thức của người dân, tỉnh Lào Cai đã tổ chức tuyên truyền chống rác thải nhựa, bảo vệ môi trường tại các chợ phiên vùng cao.
  • Sơn La: Hiệu quả từ mô hình xử lý nước thải sơ chế cà phê hộ gia đình cho đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Để xử lý nước thải trong hoạt động sơ chế cà phê quả tươi đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, từ niên vụ 2020 - 2021, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La đã thực hiện thí điểm mô hình xử lý nước thải tại hộ gia đình ông Lò Văn Nghĩa, bản Phiêng Quài, xã Chiềng Ban.
  • Tổng Giáo phận Hà Nội: Hãy cậy trông vững vàng vào Thiên Chúa
    (TN&MT) - Đại dịch có thể vẫn còn đó, nhưng niềm tin và phó thác vào một Thiên Chúa giàu lòng thương xót luôn hiện hữu và là nguồn sức mạnh giúp con người thêm mạnh mẽ, biết hợp sức đồng lòng và cậy trông vững vàng vào Thiên Chúa hơn.
  • Inforgraphic: Sống xanh nơi vùng cao Ngọc Chiến
    (TN&MT) - Ngọc Chiến – miền quê cổ tích là cái tên được khá nhiều du khách nhắc tới khi đặt chân đến mảnh đất này. Từ xã vùng 3 còn nhiều khó khăn của huyện Mường La, tỉnh Sơn La, những năm gần đây, diện mạo nông thôn Ngọc Chiến đã thực sự khởi sắc, người dân tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, duy trì nếp sống xanh. 
  • Nghệ An: Mưa kéo dài, nhiều tuyến đường ở miền núi tiếp tục sạt lở
    (TN&MT) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 8 và gió mùa Đông Bắc tăng cường đã gây mưa lớn, khiến nhiều tuyến đường miền núi ở Nghệ An bị sạt lở. Các đơn vị quản lý giao thông đang tích cực khắc phục, đảm bảo lưu thông cho người dân.
  • Đem “cần câu” cho đồng bào về quê từ vùng dịch
    (TN&MT) - “Đề án tạo sinh kế bền vững cho bà con trở về từ vùng dịch” ở huyện biên giới Kỳ Sơn (tỉnh Nghệ An) đang thực sự tạo niềm tin và hy vọng mới cho bài toán tạo “sinh kế” cho đồng bào trở về quê hương từ vùng dịch trong suốt thời gian qua. Đây là một cách làm hay, kịp thời mà nhiều địa phương khác nên tham khảo, học tập.
  • Đồng bào tôn giáo Đà Nẵng lan tỏa hành động xanh
    (TN&MT) - Theo ông Trần Việt Dũng - Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng, những năm qua, chương trình phối hợp giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, Sở Tài nguyên và Môi trường và các tổ chức tôn giáo trên địa bàn thành phố về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH) được triển khai rộng khắp, đạt hiệu quả cao.
  • ­Thanh Hóa: Quy hoạch xây dựng huyện miền núi Bá Thước đến năm 2045
    (TN&MT) - UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 4027/QĐ-UBND về việc phê duyệt đồ án Quy hoạch xây dựng vùng huyện Bá Thước đến năm 2045.
  • Nghệ An: Khẩn trương khắc phục những điểm sạt lở đất ở vùng cao
    (TN&MT) - Những ngày qua, do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 8, trên địa bàn các xã: Mường Ải, Mường Típ (huyện Kỳ Sơn) và xã Châu Phong, Châu Hoàn, Diên Lãm (huyện Quỳ Châu) xảy ra mưa kéo dài, làm sạt lở đất, đá ở một số điểm gây nguy hiểm cho người dân khi lưu thông trên đường. Các cơ quan chức năng đã nhanh chóng khắc phục, đảm bảo cho người dân lưu thông.
  • Mức phạt đối với hành vi xả thải làm ô nhiễm sông suối
    (TN&MT) - Hiện nay trên địa bàn nơi tôi sinh sống có một Công ty khai thác quặng gây rất nhiều ảnh hưởng tới những người dân sống quanh đây như: bụi, bẩn,.... Công ty còn trực tiếp rửa quặng tại đây xả ra suối làm ảnh hưởng tới nguồn nước. Xin hỏi, việc rửa quặng xả trực tiếp ra suối gây ô nhiễm môi trường sẽ bị xử phạt như thế nào? (Nguyễn Văn Thơm, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai).
  • Bình Thuận: Chủ động phòng chống thiên tai, ứng phó sự cố môi trường
    (TN&MT) - Những năm gần đây, do tác động của tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH), trên địa bàn tỉnh Bình Thuận thời tiết thay đổi bất thường, nắng nhiều, mưa cực đoan khiến nhiều khu vực bị sạt lở, gây nhiều thiệt hại về đời sống, kinh tế của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) khu vực miền núi.
  • Unicef sẽ hỗ trợ thúc đẩy phát triển bền vững vùng DTTS và miền núi
    (TN&MT) - Thời gian tới, UNICEF sẽ phối hợp và hỗ trợ Ủy ban Dân tộc cùng các Bộ chủ quản liên quan đến Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; trọng tâm là đẩy mạnh giải quyết vấn đề suy dinh dưỡng ở trẻ em; vấn đề tiếp cận nước sạch vùng DTTS và miền núi; các nội dung liên quan đến biến đổi khí hậu như lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời, hệ thống lọc không khí tại các trường học vùng DTTS và miền núi…
  • Sống đức tin thời đại dịch
    (TN&MT) - Hãy sống thời gian này như Mùa Chay đặc biệt trong đời sống Kitô hữu, trong ánh sáng và niềm hy vọng phục sinh về một sự sống sẽ chiến thắng sự chết, ánh sáng sẽ xua tan tăm tối; Hãy hiệp ước cầu nguyện, chay tịnh và làm việc bác ái; Cùng xin cho mọi người sớm thoát cơn đại dịch và vui hưởng cuộc sống an lành…
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO