Nghề viết và văn hóa phê bình

Nguyễn Văn Hải | 25/11/2021, 22:17

(TN&MT) - Thường người viết văn, làm báo chân chính không bao giờ tự coi tác phẩm mình làm ra là hoàn thiện, hoàn mỹ. Vì dưới con mắt nhìn nhận, soi chiếu đa chiều của độc giả, tác phẩm đó vẫn có thể có lỗi này hay sơ suất khác.

Còn đó Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Bác biết các chú văn hay chữ tốt, nhưng dù sao, nhân dân trăm tai nghìn mắt vẫn có nhiều ý kiến thông minh có thể giúp các chú tiến bộ. Không riêng gì viết sách, báo mà công tác gì muốn làm tốt đều phải coi trọng ý kiến của nhân dân”.

“Văn hay chữ tốt” là một trong những đặc trưng cơ bản của những người làm báo chí, xuất bản, văn chương. Nói như thi sĩ Trần Dần, đó là nghề “phu chữ”. Hai từ “phu chữ” ở đây có thể hiểu là làm nghề chữ nghĩa lam lũ, nhọc nhằn không khác mấy anh tiều phu lên rừng đốn củi và gian nan, vất vả không kém người nông phu làm lụng trên đồng ruộng. Ở hàm ý sâu sắc hơn, “phu chữ” cũng có nghĩa là “lao tâm khổ tứ” để biết sàng lọc, gọt rũa, chắt lọc, chưng cất, kết tinh nhằm làm cho tác phẩm của mình thêm “đắt”, sang trọng và tinh tế hơn.

Nhưng “văn hay chữ tốt” thôi chưa đủ. Cùng với tố chất đó, những người gắn bó với nghề chữ nghĩa muốn tồn tại lâu dài và tạo hình ảnh đẹp trong con mắt công chúng, rất nên, rất cần có thái độ cầu thị để hoàn thành sứ mệnh cao cả là “gieo trồng” văn hóa và bồi đắp, làm giàu đời sống tinh thần cho xã hội.

Ảnh minh họa

Dân gian có câu “Xưa nay thế thái nhân tình/ Vợ người thì đẹp văn mình thì hay”. Thật ra tâm lý “văn mình vợ người” không hẳn hoàn toàn xấu, vì phải trải qua một quá trình “thai nghén, mang nặng đẻ đau” mới có thể “sinh thành” ra tác phẩm - đứa con tinh thần của mình nên người ta yêu quý nâng niu cũng là điều dễ hiểu. Thế nhưng, cái gì đi quá giới hạn cũng không hay. Vì thực tế, có người dương dương tự đắc coi tác phẩm của mình là đáng đọc nhất. Thế nên, khi được ai đó góp ý thì họ không bằng lòng, thậm chí có người còn bày tỏ thái độ khó chịu và tìm mọi cách phản ứng lại ý kiến phê bình của người khác. Tâm lý “văn mình vợ người” như vậy là phiến diện, lệch lạc, cực đoan.

Trong giới cầm bút tuy chưa phổ biến, song nơi này nơi khác vẫn còn hiện tượng “yêu nên tốt, ghét nên xấu”. Khi đã hợp “cánh hẩu” với nhau, người ta không ngại ngần tán dương nhau bằng những lời “có cánh”. Còn khi không hợp “cạ” nhau, hoặc là người ta chê bai theo kiểu “không ưa thì dưa có dòi”, hoặc là tìm cách “dìm hàng” nhau theo lối phê bình “mập mờ đánh lận con đen”, khen ít, chê nhiều, mà những lời lẽ chê bai thì đôi khi hiểm hóc, móc máy, “đau nhức” đến tận xương tủy!

Là người chân chính, không ai dám khẳng định mình luôn hoàn hảo về mọi mặt. Người cầm bút chân chính cũng không bao giờ tự coi tác phẩm, cuốn sách mình làm ra là hoàn mỹ. Vì dưới con mắt nhìn nhận, soi chiếu đa chiều của bao la độc giả, tác phẩm đó vẫn có thể có lỗi này hay sơ suất khác. Do vậy, trách nhiệm của những người trong cuộc là cần lắng nghe, thấu hiểu mọi ý kiến góp ý, phản hồi của bạn đọc.

Biết “gạn đục khơi trong” để tiếp thu những ý kiến đóng góp chân thành, xác đáng không chỉ là tinh thần cầu thị, mà còn thể hiện thái độ ứng xử đúng mực của người viết với độc giả. Đó là sự tiếp thu phê bình có văn hóa. Mặt khác, những ý kiến đóng góp, phê bình cũng đòi hỏi phải xuất phát từ cái tâm trong sáng, sử dụng ngôn từ đúng mực, đúng tầm. Đó là phê bình có văn hóa. Một khi văn hóa phê bình và phê bình văn hóa được phát huy đúng lúc, đúng chỗ sẽ góp phần làm trong sạch, lành mạnh môi trường báo chí, văn chương; đồng thời tiếp thêm động lực tinh thần để đội ngũ những người cầm bút nỗ lực sáng tạo, làm ra những sản phẩm văn hóa giàu tính chân - thiện - mỹ phục vụ công chúng và xã hội.

Bài liên quan
  • Chinh phục thác Nặm Me
    (TN&MT) - Nặm Me (tiếng Tày) là Thác Mẹ, Suối Mẹ, từ trên đỉnh núi Sinh Long đổ xuống dòng sông Gâm. Dòng suối Hát Nghiền được bắt nguồn từ lưu vực của những dãy núi đá cao với ngút ngàn cây rừng cổ thụ. Ngọn thác từ trên đỉnh núi, chảy xuống đến hạ nguồn rồi nhập vào lòng sông.

(0) Bình luận
Nổi bật
Điện Biên: Khai mạc Ngày hội giao lưu VHTTDL vùng biên giới Việt Nam – Lào, lần thứ III
(TN&MT) - Tối ngày 01/10/2022, tại Quảng trường 7/5 TP. Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên diễn ra đêm khai mạc Ngày hội giao lưu VHTTDL vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III. Chủ đề: “Thắm tình hữu nghị - hướng tới tương lai.” Tham dự có ông Trần Tuấn Anh, UV Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế, Trung ương. Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, ông Hoàng Đạo Cương và gần 2.000 đại biểu đại diện cho 10 tỉnh, thành của nước Việt Nam có đường biên giới giáp Lào và 10 tỉnh của nước bạn Lào.
Đừng bỏ lỡ
  • Xúc tiến, quảng bá nét đẹp du lịch Ninh Thuận 2022
    (TN&MT) - Ngày 30/9, UBND tỉnh Ninh Thuận tổ chức Hội nghị xúc tiến, quảng bá du lịch Ninh Thuận tại Hà Nội. Đây là sự kiện để tỉnh Ninh Thuận giới thiệu, quảng bá vẻ đẹp du lịch địa phương, đồng thời là dịp để các cơ quan, đơn vị trong tỉnh có cơ hội gặp gỡ, chia sẻ về tiềm năng, cơ hội phát triển du lịch đến với các nhà đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp của Thủ đô.
  • Báo chí khẳng định được vị trí trong công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
    (TN&MT) - Chiều 30/9, tại Vĩnh Phúc, Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Nhà báo tỉnh Vĩnh Phúc phối hợp tổ chức Tọa đàm “Báo chí với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch - Thực tiễn và giải pháp”. Tọa đàm có sự tham dự của Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố miền Bắc, các Liên chi hội và Chi hội trực thuộc Trung ương Hội.
  • Bộ GDĐT giải đáp những ý kiến trái chiều về hệ thống lọc ảo chung
    (TN&MT) - Mặc dù, hệ thống lọc ảo chung của Bộ GDĐT được nhiều trường đánh giá là ưu việt, nhưng những ngày gần đây, vẫn có nhiều ý kiến trái chiều cho rằng, hệ thống này gây bức xúc khi tất cả các phương thức xét tuyển đều được Bộ GDĐT lọc ảo chung, các trường hoàn toàn không xác định điểm sàn và điểm chuẩn trước vì không lường được lượng thí sinh ảo ở nhiều phương thức.
  • Công ty Điện lực Đắk Nông: Hỗ trợ khắc phục sự cố lưới điện tỉnh miền Trung
    (TN&MT) - Bão số 4 đổ bộ vào miền Trung, gây sự cố nghiêm trọng cho hệ thống lưới điện các tỉnh miền Trung. Quảng Nam là một trong những địa phương chịu thiệt hại nặng nề hệ thống lưới điện. Ngày 29/9, Công ty Điện lực Đắk Nông (PC Đắk Nông) đã có mặt tại tỉnh Quảng Nam hỗ trợ khắc phục sự cố lưới điện nhằm sớm cấp điện trở lại cho người dân tỉnh bạn.
  • Ngành nông nghiệp tạo đột phá về tăng trưởng xanh
    (TN&MT) - Sáng 30/9, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức Hội nghi triển khai Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 – 2030.
  • Nghệ An: Nước từ thượng nguồn đổ về, nhiều nơi vẫn bị ngập sâu
    Dù mưa đã ngớt ở một số huyện, thị từ tối 29/9; thế nhưng hiện nay do nguồn nước từ thượng nguồn đổ về và một số nhà máy thuỷ điện, hồ thuỷ lợi tiến hành xả lũ nên nhiều địa phương hạ du nước vẫn ngập sâu. Công tác giúp dân khắc phục hậu quả, giảm thiểu thiệt hại vẫn đang được các cấp chính quyền tập trung toàn bọ lực lượng, khẩn trương tiến hành.
  • Luồng sinh khí mới từ Đề án hỗ trợ tác phẩm báo chí chất lượng cao
    (TN&MT) - Tại Hội nghị tổng kết công tác hỗ trợ tác phẩm báo chí chất lượng cao giai đoạn 2016 – 2020, triển khai Chương trình hỗ trợ giai đoạn 2021 – 2025 vào sáng 30/9, tại Vĩnh Phúc do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức, Hội đã nhận được nhiều ý kiến của Hội Nhà báo các tỉnh miền Bắc, trong đó, chủ yếu đề xuất Hội Nhà báo Việt Nam cấp kinh phí hỗ trợ tác phẩm báo chí chất lượng cao ngay từ đầu năm và tăng kinh phí hỗ trợ cho các tác phẩm này.
  • Nghệ An: Nỗ lực hỗ trợ người dân khắc phục, giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ
    Trong ngày 29/9, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đã phân công đi chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ do hoàn lưu của cơn bão số 4 gây ra. Theo đó, tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương tập trung lực lượng nhanh chóng khắc phục hậu quả, tập trung cao độ với phương án bốn tại chỗ để giảm thiệt thiệt hại cho người dân nếu mưa lớn tiếp tục kéo dài.
  • Top 3 bãi biển “phá đảo” bảng xếp hạng quốc tế tại Phú Quốc
    (TN&MT) - Các bãi biển “phá đảo” nhiều bảng xếp hạng trong nước và quốc tế chính là “đặc sản” vạn người mê của Phú Quốc, đưa hòn đảo trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam có mặt trong top 25 hòn đảo tốt nhất thế giới do Travel & Leisure bình chọn.
  • Bà Rịa - Vũng Tàu: Đánh giá kết quả truyền thông về TN&MT 2022
    (TN&MT) - UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vừa có Quyết định số 2956/QĐ-UBND ban hành khung tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện công tác hoạt động truyền thông về tài nguyên và môi trường (TN&MT) năm 2022 trên địa bàn tỉnh.
  • Công ty Điện lực Đắk Nông: Chủ động ứng phó với cơn bão số 4 (Noru)
    (TN&MT) - Trước những diễn biến của cơn bão số 4 (Noru), Công ty Điện lực Đắk Nông (PC Đắk Nông) đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tập trung toàn lực, khẩn trương triển khai công tác ứng phó mưa bão xảy ra.
  • Hà Nội: Nỗi ám ảnh về rác thải mỗi ngày tại các chợ đầu mối
    (TN&MT) - Không chỉ Chợ đầu mối phía Nam (Chợ Đền lừ) đang ở trong tình trạng đáng lo ngại về lượng rác thải quá tải mỗi ngày, mà thực trạng này còn diễn ra ở nhiều chợ lớn trong đó có chợ đầu mối Minh Khai.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO