Nghề viết và văn hóa phê bình

Nguyễn Văn Hải | 25/11/2021, 22:17

(TN&MT) - Thường người viết văn, làm báo chân chính không bao giờ tự coi tác phẩm mình làm ra là hoàn thiện, hoàn mỹ. Vì dưới con mắt nhìn nhận, soi chiếu đa chiều của độc giả, tác phẩm đó vẫn có thể có lỗi này hay sơ suất khác.

Còn đó Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Bác biết các chú văn hay chữ tốt, nhưng dù sao, nhân dân trăm tai nghìn mắt vẫn có nhiều ý kiến thông minh có thể giúp các chú tiến bộ. Không riêng gì viết sách, báo mà công tác gì muốn làm tốt đều phải coi trọng ý kiến của nhân dân”.

“Văn hay chữ tốt” là một trong những đặc trưng cơ bản của những người làm báo chí, xuất bản, văn chương. Nói như thi sĩ Trần Dần, đó là nghề “phu chữ”. Hai từ “phu chữ” ở đây có thể hiểu là làm nghề chữ nghĩa lam lũ, nhọc nhằn không khác mấy anh tiều phu lên rừng đốn củi và gian nan, vất vả không kém người nông phu làm lụng trên đồng ruộng. Ở hàm ý sâu sắc hơn, “phu chữ” cũng có nghĩa là “lao tâm khổ tứ” để biết sàng lọc, gọt rũa, chắt lọc, chưng cất, kết tinh nhằm làm cho tác phẩm của mình thêm “đắt”, sang trọng và tinh tế hơn.

Nhưng “văn hay chữ tốt” thôi chưa đủ. Cùng với tố chất đó, những người gắn bó với nghề chữ nghĩa muốn tồn tại lâu dài và tạo hình ảnh đẹp trong con mắt công chúng, rất nên, rất cần có thái độ cầu thị để hoàn thành sứ mệnh cao cả là “gieo trồng” văn hóa và bồi đắp, làm giàu đời sống tinh thần cho xã hội.

Ảnh minh họa

Dân gian có câu “Xưa nay thế thái nhân tình/ Vợ người thì đẹp văn mình thì hay”. Thật ra tâm lý “văn mình vợ người” không hẳn hoàn toàn xấu, vì phải trải qua một quá trình “thai nghén, mang nặng đẻ đau” mới có thể “sinh thành” ra tác phẩm - đứa con tinh thần của mình nên người ta yêu quý nâng niu cũng là điều dễ hiểu. Thế nhưng, cái gì đi quá giới hạn cũng không hay. Vì thực tế, có người dương dương tự đắc coi tác phẩm của mình là đáng đọc nhất. Thế nên, khi được ai đó góp ý thì họ không bằng lòng, thậm chí có người còn bày tỏ thái độ khó chịu và tìm mọi cách phản ứng lại ý kiến phê bình của người khác. Tâm lý “văn mình vợ người” như vậy là phiến diện, lệch lạc, cực đoan.

Trong giới cầm bút tuy chưa phổ biến, song nơi này nơi khác vẫn còn hiện tượng “yêu nên tốt, ghét nên xấu”. Khi đã hợp “cánh hẩu” với nhau, người ta không ngại ngần tán dương nhau bằng những lời “có cánh”. Còn khi không hợp “cạ” nhau, hoặc là người ta chê bai theo kiểu “không ưa thì dưa có dòi”, hoặc là tìm cách “dìm hàng” nhau theo lối phê bình “mập mờ đánh lận con đen”, khen ít, chê nhiều, mà những lời lẽ chê bai thì đôi khi hiểm hóc, móc máy, “đau nhức” đến tận xương tủy!

Là người chân chính, không ai dám khẳng định mình luôn hoàn hảo về mọi mặt. Người cầm bút chân chính cũng không bao giờ tự coi tác phẩm, cuốn sách mình làm ra là hoàn mỹ. Vì dưới con mắt nhìn nhận, soi chiếu đa chiều của bao la độc giả, tác phẩm đó vẫn có thể có lỗi này hay sơ suất khác. Do vậy, trách nhiệm của những người trong cuộc là cần lắng nghe, thấu hiểu mọi ý kiến góp ý, phản hồi của bạn đọc.

Biết “gạn đục khơi trong” để tiếp thu những ý kiến đóng góp chân thành, xác đáng không chỉ là tinh thần cầu thị, mà còn thể hiện thái độ ứng xử đúng mực của người viết với độc giả. Đó là sự tiếp thu phê bình có văn hóa. Mặt khác, những ý kiến đóng góp, phê bình cũng đòi hỏi phải xuất phát từ cái tâm trong sáng, sử dụng ngôn từ đúng mực, đúng tầm. Đó là phê bình có văn hóa. Một khi văn hóa phê bình và phê bình văn hóa được phát huy đúng lúc, đúng chỗ sẽ góp phần làm trong sạch, lành mạnh môi trường báo chí, văn chương; đồng thời tiếp thêm động lực tinh thần để đội ngũ những người cầm bút nỗ lực sáng tạo, làm ra những sản phẩm văn hóa giàu tính chân - thiện - mỹ phục vụ công chúng và xã hội.

Bài liên quan
  • Chinh phục thác Nặm Me
    (TN&MT) - Nặm Me (tiếng Tày) là Thác Mẹ, Suối Mẹ, từ trên đỉnh núi Sinh Long đổ xuống dòng sông Gâm. Dòng suối Hát Nghiền được bắt nguồn từ lưu vực của những dãy núi đá cao với ngút ngàn cây rừng cổ thụ. Ngọn thác từ trên đỉnh núi, chảy xuống đến hạ nguồn rồi nhập vào lòng sông.

(0) Bình luận
Nổi bật
Tập trung giải quyết những vấn đề khó khăn, bức thiết nhất ở vùng đồng bào DTTS
(TN&MT) - Đó là yêu cầu của Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại buổi làm việc với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Sơn La về thực hiện công tác dân tộc, công tác chuẩn bị triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣̣(DTTS) và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.
Đừng bỏ lỡ
  • Thanh Hóa ghi nhận 373 ca mắc Covid-19 trong ngày
    (TN&MT) - Tính đến 16 giờ ngày 15/1/2022, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ghi nhận 373 bệnh nhân mắc Covid-19 mới, trong đó có 140 ca cộng đồng.
  • Bão ngầm - Câu chuyện về những người lính trên mặt trận thầm lặng
    (TN&MT) - Bộ phim "Bão ngầm" dài 75 tập, dưới sự chỉ đạo nội dung của Thượng tướng, PGS.TS. Nguyễn Văn Thành - Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận Trung ương (nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an); Cố vấn văn học là Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh; dự kiến sẽ phát sóng trên VTV1 vào tháng 2/2022.
  • Ghi nhận thêm 16.378 ca nhiễm COVID-19, 139 ca tử vong
    (TN&MT) - Theo Bộ Y tế, đến tối 15/1, cả nước ghi nhận thêm 16.378 ca nhiễm COVID-19, 139 ca tử vong. Trà Vinh, Hải Phòng, Đà Nẵng là các địa phương có số ca nhiễm tăng mạnh.
  • Văn Yên (Yên Bái): Đồng bào công giáo tích cực hiến đất làm đường
    (TN&MT) - Hưởng ứng phong trào hiến đất làm đường giao thông gắn với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021- 2025. Đồng bào công giáo xã An Thịnh, huyện Văn Yên (Yên Bái) đã tích cực hiến đất, cây cối hoa màu trên đất, phá bỏ, dịch chuyển tường rào chung sức đồng lòng mở rộng các tuyến đường giao thông trên địa bàn xã.
  • Khu du lịch sinh thái Tràng An mở cửa đón khách từ ngày mùng 2 Tết
    (TN&MT) - Sau thời gian tạm ngừng đón khách do dịch bệnh Covid-19, Khu du lịch sinh thái Tràng An sẽ bán vé trở lại từ ngày 2/2/2022 (tức mồng 2 Tết Nguyên đán, Nhâm Dần 2022.
  • Cao tốc đầu tiên trên tuyến Bắc – Nam phía Đông trước ngày thông xe
    (TN&MT) - Sau 2 năm thi công, dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam, đoạn Cao Bồ - Mai Sơn (nối Nam Định - Ninh Bình) đã cơ bản được hoàn thành và dự kiến sẽ thông xe kỹ thuật trong tháng 1/2022 để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân trong dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần. Đây là dự án được thông xe đầu tiên trong 11 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
  • Ninh Bình yêu cầu người dân về quê ăn Tết phải có kết quả xét nghiệm âm tính SARS-CoV-2
    (TN&MT) - UBND tỉnh Ninh Bình yêu cầu tất cả những người từ tỉnh ngoài đến địa phương phải khai báo y tế và làm xét nghiệm sàng lọc và có kết quả âm tính với SARS-CoV-2 mới được trở về gia đình.
  • Long An: Họp báo thông tin về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022
    (TN&MT) - Chiều 07/01, UBND tỉnh Long đã tổ chức Họp báo thường kỳ để thông tin về tình hình kinh tế - xã hội năm 2021 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022, đồng thời báo cáo công tác quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Long An.
  • Thêm 16.040 ca nhiễm COVID-19, Hà Nội lần đầu vượt 3.000 ca/ngày
    (TN&MT) - Bộ Y tế cho biết, đến tối 14/1, cả nước ghi nhận thêm 16.040 ca nhiễm COVID-19, 171 ca tử vong. Lần đầu tiên, số ca nhiễm tại Hà Nội lên hơn 3.000 ca/ngày.
  • Hà Tĩnh: Phát hiện 300k g mỡ bẩn sắp bán ra thị trường
    (TN&MT) - Ngày 14/1, Công an huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) cho biết vừa phát hiện, thu giữ hơn 300kg mỡ “bẩn” tại một hộ dân khi đang chuẩn bị bán ra thị trường trong dịp tết.
  • Điện Biên: Xoá điểm đen tai nạn giao thông
    (TN&MT) - Những năm qua, Sở Giao thông vận tải tỉnh Điện Biên luôn làm tốt công tác quản lý, nâng cao hệ thống an toàn giao thông trên địa bàn. Góp phần đảm bảo an toàn cho người dân và phương tiện tham gia giao thông trên các tuyến đường.
  • Đà Nẵng: Hỗ trợ người lao động ngoại tỉnh có Tết
    (TN&MT) - Trong điều kiện dịch Covid -19 diễn biến phức tạp, nhiều lao động ngoại tỉnh chọn ở lại TP. Đà Nẵng đón Tết, họ đăng ký tăng ca cận Tết để vừa có thêm thu nhập, vừa đảm bảo an toàn phòng chống dịch.
  • Phát triển cây ăn quả nâng cao sản lượng nông sản ở Mường Ảng
    (TN&MT) - Những năm qua, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đã tiến hành rà soát, đánh giá, thống kê toàn bộ diện tích đất dốc hiện đang canh tác cây lương thực, các loại cây công nghiệp hiệu quả thấp trên địa bàn để tiến hành quy hoạch chuyển đổi sang trồng các loại cây ăn quả. Nhờ đó, góp phần phủ xanh đất trống, đồi trọc, tăng độ che phủ đất, và đóng góp quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái bền vững.
  • Bình Định: Người vẽ mặt nạ chân dung hát bội trên chất liệu nhựa composite
    (TN&MT) - Hơn 20 năm gắn bó với công việc văn hóa - du lịch, sau 5 năm ấp ủ và một năm miệt mài tận tụy với niềm đam mê, ông Trần Ngọc Vân đã hoàn thành bộ sưu tập sản phẩm mặt nạ chân dung hát bội để lưu niệm cho du khách khi đến tham quan, tìm hiểu về văn hóa và du lịch Bình Định.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO