Lễ cúng thần rừng của Dân tộc Giáy ở Lai Châu

Xuân Chiến - Hoàng Châu | 25/04/2021, 23:44

(TN&MT) - Trong quan niệm của người dân tộc Giáy ở Lai Châu vạn vật hữu linh; đất có thần đất, rừng có thần rừng, sông có thần sông… và những cây to có từ lâu đời thường được người Giáy chọn làm nơi để cúng thần rừng. Đây là một trong những phong tục cần được bảo tồn bởi tính nhân văn, giáo dục người dân tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường qua phong tục ấy.

Nơi người Giáy sinh sống, dù là bản nhỏ hay đông dân cũng đều khoanh lại một khu rừng nhỏ gần bản để làm nơi thờ cúng thần rừng hàng năm. Những  khu rừng cấm linh thiêng, có nhiều loại gỗ quý, hiện nay những khu rừng đó tuy không còn nhiều cây, nhưng người dân vẫn chọn một địa điểm thích hợp để thờ cúng thần. Trong các khu rừng cấm của các bản hoặc liên bản, mọi người dân tôn trọng những điều cấm kỵ như: Không được vào trong khu rừng chặt cây, lấy củi; chỉ ngày làm lễ cúng rừng mới được lấy.

Lễ cúng thần rừng của người Giáy ở Lai Châu. Ảnh: Xuân Chiến

Thần rừng được coi là vị thần linh liêng nhất, che chở cho dân làng trong cuộc sống hàng ngày. Để bày tỏ lòng biết ơn của người Giáy đối với thần rừng. Hàng năm người Giáy đã tổ chức lễ cúng thần rừng tổ chức 2 lần/năm vào ngày mùng 3 tháng 3 và ngày mùng 6 tháng 6 âm lịch.

Lễ cúng rừng của dân tộc Giáy được tổ chức lúc trời đất giao hoà, vạn vật sinh sôi nảy nở. Ngày cúng rừng, đại diện các gia đình mang lễ vật đến điểm cúng ở khu rừng dân bản chọn làm nơi cúng thần hàng năm. Sau lễ cúng sẽ tổ chức bữa cơm cộng đồng tại chỗ và thống nhất thời gian cấm bản, mọi người không đi lao động sản xuất từ 2 – 3 ngày. Trong những ngày cấm bản, người đàn ông thường săn bắn thú rừng hoặc chặn suối, quăng chài bắt cá.

Lễ vật cúng rừng là một con lợn từ 20 – 30kg, từ 3 – 5 con gà. Gà nhiều hay ít còn tuỳ quy định từng khu rừng. Tất cả chi phí cho lễ cúng là do dân bản tự nguyện đóng góp. Ngày tổ chức lễ cúng, ngay từ sáng sớm đại diện các gia đình (mỗi gia đình một người) đến giúp nhau quét dọn địa điểm cúng và mổ lợn, gà làm lễ. Các gia đình đến dự lễ tự mang theo cơm, rượu, bát đũa để ăn cơm tại nơi cúng theo phong tục. Khi đi dự lễ cúng rừng, không được mặc áo trắng, người nào vợ đang mang thai cũng không được đi dự lễ.

Cúng rừng không chỉ có ý nghĩa về giá trị tinh thần mà còn khẳng định vai trò, vị trí của cộng đồng gần gũi với thiên nhiên, hoà đồng cùng thiên nhiên, tôn trọng bảo vệ thiên nhiên, coi rừng là cuộc sống. Gắn bó với rừng, bảo vệ rừng đã trở thành ý thức chung của cộng đồng được thể hiện trong từng gia đình, làng bản. Mỗi khu rừng thiêng được người dân bảo vệ, chăm sóc, không những mang lại giá trị vật chất, tinh thần cho cộng đồng mà còn góp phần bảo vệ, phát triển môi trường sinh thái chung.

Những khu rừng được dân bản chọn để cúng hàng năm Người Giáy gọi là “Dong sía” (nghĩa là rừng cấm không ai được xâm phạm). Người Giáy hiện nay còn bảo lưu được nhiều nét văn hoá đặc sắc, phong tục tập quán mang tính truyền thống, tiêu biểu là tục cúng rừng.

Tại những khu rừng chọn làm nơi cúng thần luôn tồn tại theo lịch sử của các khu dân cư vì: Từ khi có con người đến lập nghiệp và hình thành bản thì trước tiên phải chọn một khu rừng để cúng thần, nếu  khu vực gần bản nơi đó không có rừng thì chọn một cây to ở đầu bản hay cuối bản để làm địa điểm cúng. Sau đó khoanh một vùng xung quanh địa điểm cúng để bảo vệ cho rừng tái sinh, dần dần trở thành khu rừng xanh tốt.

Tương truyền rằng ngày xưa ở vùng dân tộc Giáy sinh sống có nhiều khu rừng cấm rất linh thiêng, có nhiều loại gỗ quý như: Giổi, chò chỉ, sến, táu…có những cây giổi vài ba người ôm không xuể, những cây chò chỉ thẳng tắp cao chót vót và biết bao loài chim muông quý hiếm đến trú ngụ và sinh tồn như: khui rừng cấm ở Lở Thàng (xã Thèn Sin), Nà Cơ, Nà Sài (xã Bản Giang), xã Nậm Loỏng, rừng cấm Xin Chải…

Ở các bản của người Giáy hiện nay vẫn còn kể lại nhiều câu chuyện ly kỳ về các khu rừng và những người vi phạm về những điều cấm kỵ và bị thần rừng trừng phạt. Những điều cấm đó dù cho không được quy định trực tiếp trong các hương ước của bản nhưng mỗi người dân của bản đều biết rõ và có ý thức tuân thủ.

Tục cúng rừng của dân tộc Giáy còn hàm chứa ý nghĩa nhân văn sâu sắc.  đó là giáo dục nhân dân tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường xung quanh. Khu rừng cấm được người dân gìn giữ, chăm sóc như nguồn sống. Đây không chỉ là một nghi lễ truyền thống độc đáo mà còn góp phần bảo tồn giá trị về tinh thần trong cộng đồng dân cư và góp phần bảo vệ sinh thái bền vững. Với ý nghĩa như vậy, tục cúng rừng của người Giáy ở tỉnh Lai Châu là một trong những nét văn hoá truyền thống cần được gìn giữ và bảo tồn.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Hà Giang: Tăng cường đổi mới công nghệ khai thác, chế biến khoáng sản
(TN&MT) - Là một tỉnh miền núi vùng cao có tiềm năng về tài nguyên khoáng sản, tỉnh Hà Giang đã triển khai nhiều dự án khai thác, chế biến khoáng sản mang lại những đóng góp nhất định cho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước nói chung và vùng đồng bào dân tộc nói riêng.
Đừng bỏ lỡ
  • Phật giáo Long An đồng hành phòng, chống dịch bệnh Covid-19
    (TN&MT) - Thời gian qua, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Long An đã và đang tích cực vận động tăng, ni, phật tử đóng góp kinh phí, vật chất ủng hộ các địa phương, chung tay cùng các cấp, các ngành trong tỉnh sớm đẩy lùi đại dịch Covid-19.
  • Chùa Linh Sơn Cổ Tự Vũng Tàu: Thực hiện chương trình “Trao yêu thương ngày giãn cách”
    (TN&MT) - Tiếp nối chương trình “Trao yêu thương ngày giãn cách”, ngày 10-9, Đoàn từ thiện của Chùa Linh Sơn Cổ Tự (toạ lạc tại 104 đường Hoàng Hoa Thám, phường 2 TP Vũng Tàu) do Đại đức Thích Huệ Thảo làm trưởng đoàn cùng các phật tử,  đã tặng 6 phần quà cho công an, bộ đội, dân quân tự vệ ở 6 chốt trực lớn thuộc 6 huyện, thị trên địa bàn Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
  • Phật giáo Lạng Sơn chung tay chống dịch
    (TN&MT) - Trong thời gian qua, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lạng Sơn đã có nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa cùng các cấp, ngành và đồng bào dân tộc trong tỉnh chung tay phòng, chống dịch Covid -19.
  • Tập huấn công tác dân tộc, tôn giáo tại TP. Hạ Long
    (TN&MT) - Ủy ban MTTQ TP.Hạ Long vừa tổ chức lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân tộc, tôn giáo cho 140 cán bộ MTTQ, cán bộ công an và đại diện cán bộ cơ sở làm công tác tôn giáo thuộc 33 xã, phường trên địa bàn thành phố.
  • TP.HCM: Phát huy vai trò các tổ chức tôn giáo trong BVMT và ứng phó với biến đổi khí hậu
    (TN&MT) - Hiện nay, trên địa bàn TP.HCM có 32 tổ chức tôn giáo đang hoạt động với hàng triệu người sinh hoạt, trải rộng tại tất cả các quận, huyện, TP. Thủ Đức. Trong những năm qua, các tổ chức tôn giáo đã tích cực tham gia công tác bảo vệ môi trường (BVMT), ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH)...
  • Xứ đạo Sông Khoai kêu gọi, giáo dân hưởng ứng tham gia bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Những năm qua, xứ đạo Sông Khoai cùng chính quyền xã Sông Khoai, TX.Quảng Yên luôn quan tâm tới công tác tuyên truyền, bằng nhiều hình thức đã thu hút đồng bào công giáo chung tay thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường, góp phần thiết thực làm thay đổi diện mạo nông thôn mới của xã ngày càng xanh, sạch, đẹp.
  • Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo tích cực bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh Covid-19
    (TN&MT) - Trong thời gian qua Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo (PGHH) cùng Ban Đại diện PGHH ở các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã tích cực phòng chống dịch bệnh Covid-19 cũng như triển khai nhiều hoạt động bảo vệ môi trường, góp phần cùng các địa phương xây dựng cảnh quan môi trường ngày càng xanh, sạch, đẹp.
  • Hậu Giang: Các tín đồ, giáo dân tích cực tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu
    (TN&MT) - Trong hời gian qua nhiều bà con là tín đồ, giáo dân thuộc các nhà thờ Giáo xứ, Tin lành trên địa bàn tỉnh Hậu Giang rất tích cực tham gia các hoạt động thu gom, xử lý rác thải, trồng cây,… góp phần xây dựng quê hương Hậu Giang ngày càng xanh, sạch đẹp.
  • Vai trò của các tổ chức tôn giáo trong bảo vệ môi trường ở Thái Bình - những cách làm sáng tạo
    (TN&MT) - Sau 5 năm thực hiện Chương trình phối hợp số 01 giữa Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thái Bình và Sở Tài nguyên và Môi trường về phát huy vai trò của các tôn giáo trong tham gia bảo vệ môi trường (BVMT) và ứng phó với biến đổi khí hậu (BÐKH), công tác này đã được Mặt trận các cấp phối hợp với ngành tài nguyên và môi trường cùng các tổ chức tôn giáo, các tổ chức thành viên triển khai thực hiện với nhiều cách làm sáng tạo.
  • Quảng Ninh: Đảm bảo môi trường hoạt động tại các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo
    (TN&MT) - UBND tỉnh Quảng Ninh vừa có văn bản chỉ đạo các các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh tạm thời không đón khách tham quan, chỉ thực hiện nghi thức tôn giáo nội bộ nhằm thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch Covid-19, cũng như giữ gìn môi trường đảm bảo các hoạt động diễn ra an toàn.
  • Chư tăng chùa Thiên Tôn gương mẫu thân thiện với môi trường
    (TN&MT) - Sau gần 1 năm triển khai, mô hình điểm “Chùa tinh tiến về ANTT, gương mẫu thân thiện với môi trường” tại chùa Thiên Tôn (huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) đã mang lại những hiệu quả tích cực, lan toả hành động bảo vệ, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên; không vứt rác bừa bãi, thu gom, đổ rác đúng nơi quy định; giảm thiểu phát sinh chất thải sinh hoạt, tăng cường tái sử dụng…
  •  Cộng đồng tôn giáo Thừa Thiên Huế đã tham gia tích cực vào công tác bảo vệ môi trường, ứng phó BĐKH
    (TN&MT) - Đó là nhận định của ông Nguyễn Việt Hùng - Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường - Sở TN&MT tỉnh Thừa Thiên Huế khi trả lời phỏng vấn phóng viên Báo TN&MT về công tác phối hợp với Ủy ban Mặt trân Tổ quốc (UBMTTQ) tỉnh và các tổ chức tôn giáo trên địa bàn triển khai nhiều hoạt động thiết thực, cụ thể... để góp phần bảo vệ môi trường (BVMT) và ứng phó với biến đổi khí hậu (UPBĐKH).
  • Bến Tre: Mô hình phối hợp với các tổ chức tôn giáo BVMT, ứng phó BĐKH phát huy hiệu quả
    (TN&MT) - Thời gian qua, công tác bảo vệ môi trường (BVMT), ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH) trong thực hiện Chương trình phối hợp giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bến Tre và Sở TN&MT với các tổ chức tôn giáo trên địa bàn tỉnh đã mang lại nhiều kết quả tích cực.
  • Giáo xứ Lai Ổn  đi đầu phong trào thi đua yêu nước, bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Hưởng ứng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, nhiều năm qua, bà con giáo xứ Lai Ổn, xã An Quý, huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình) đã thực hiện tốt phong trào thi đua yêu nước “Xây dựng xứ họ đạo 4 gương mẫu” với những việc làm cụ thể, thiết thực, đạt kết quả đáng ghi nhận. Đặc biệt trong công tác bảo vệ môi trường.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO