Giải bài toán bảo vệ tài nguyên than tại vùng đồng bào DTTS tại Quảng Ninh

Bài và ảnh: Phạm Hoạch | 22/07/2021, 06:25

(TN&MT) - Những năm gần đây, trên địa bàn Quảng Ninh đã không còn xảy ra tình trạng khai thác than trái phép - một trong những vấn nạn nhiều năm về trước mà địa phương này phải loay hoay xử lý mất thời gian dài. Để giải quyết triệt để tình trạng này, nhất là ở những khu vực có than nằm trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Ký ức “than tặc” đã lùi xa

Tại huyện Hoành Bồ (cũ) nay đã sáp nhập vào TP. Hạ Long, nhiều năm về trước luôn là “điểm nóng” về  “than tặc”, bởi công tác quản lý ranh giới mỏ và tài nguyên than trên địa bàn luôn gặp khó khăn do địa phương này có diện tích đất rừng lớn, với nhiều khu vực giáp ranh giữa các mỏ và khu dân cư rất phức tạp. Trong khi tài nguyên than nằm rải rác ở nhiều xã vùng cao, nơi có nhiều bà con đồng bào DTTS sinh sống, do nguồn lợi trước lớn cũng như nhận thức về pháp luật liên quan còn hạn chế, nên có một thời gian dài đã xảy ra tình trạng người dân khai thác than trái phép trong vườn đồi. Hậu quả là làm cho tài nguyên bị khai thác vô tội vạ, huỷ hoại môi trường sinh thái rừng, ô nhiễm môi trường nguồn nước nhiều khu vực.

Lực lượng quân sự xã Tân Dân thường xuyên tuần tra, bảo vệ rừng, khoáng sản trên địa bàn (Ảnh chụp tháng 6/2021, trước khi dịch bùng phát)

Điển hình như tại xã Tân Dân nằm cách trung tâm TP.Hạ Long khoảng 40 km, tiếp giáp với huyện Sơn Động (Bắc Giang) và phường Vàng Danh (TP.Uông Bí). Tổng diện tích tự nhiên của xã là 7.572,96 ha, trong đó diện tích rừng phòng hộ và đất lâm nghiệp chiếm trên 98%. Xã gồm 8 thôn, có 9 dân tộc anh em, dân tộc Dao chiếm 92% còn lại là các dân tộc khác. Nhiều năm về trước, Tân Dân là một trong những “điểm nóng” thường xảy ra tình trạng chặt phá rừng và đào than trái phép. Không những thế, hoạt động này còn kéo theo TNXH, TNLĐ…

Trao đổi với PV Báo TN&MT, Bí thư Đảng ủy xã Tân Dân, Phạm Văn Sáu cho biết: Để ngăn chặt triệt để tình trạng đào bới than, những năm gần đây, xã đã tăng cường công tác phối hợp với các đơn vị sản xuất than trên địa bàn cũng như các địa phương giáp ranh làm tốt công tác quản lý tài nguyên, ranh giới mỏ. Đặc biệt, xã đã phát huy tốt vai trò, uy tín của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín trong dòng họ chủ động vận động người dân, con, cháu trong dòng họ ký cam kết không tham gia khai thác than trên địa bàn. Nhờ vậy, thời gian gần đây, trên địa bàn xã không có tình trạng đào than, chặt phá rừng tự nhiên làm gỗ chống, gỗ chèn.

Hay như tại TP.Cẩm Phả là địa bàn trọng điểm khai thác than của tỉnh Quảng Ninh một thời lò “than thổ phỉ” mọc lên như “nấm sau mưa” tại vườn rừng khu vực đồng bào DTTS hiện cũng không còn những “điểm nóng” khai thác, vận chuyển, chế biến than trái phép. Theo Phó Chủ tịch UBND TP.Cẩm Phả, Ngô Thành Tâm thì có được kết quả đó chính là nhờ địa phương đã tạo được sinh kế ổn định cho người dân từ phát triển kinh tế nông - lâm - ngư nghiệp. Đặc biệt là đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị đào tạo, hướng nghiệp ngành nghề phù hợp để người lao động trong độ tuổi có thu nhập ổn định hơn…

Quyết tâm lập lại trật tự quản lý tài nguyên than

Với quyết tâm lập lại trật tự trong quản lý tài nguyên than, xóa bỏ vấn nạn “than tặc”, ngay từ năm 2014, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết 12-NQ/TU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, khai thác, vận chuyển, chế biến và kinh doanh than trên địa bàn tỉnh. Sau gần 7 năm Nghị quyết đi vào cuộc sống, đã có những đổi thay rõ rệt trong công tác quản lý tài nguyên than, khoáng sản tại các địa phương, nhất là vùng có nhiều đồng bào DTTS sinh sống.

Hệ thống điện, đường được đầu tư xây dựng làm thay đổi diện mạo nông thôn tại xã Tân Dân.

Phó Chủ tịch UBND TP.Hạ Long, Nguyễn Hữu Nhã cho biết, nhiều năm về trước, tại một số xã, phường trên địa bàn có nhiều khoáng sản than, nhất là các xã vùng cao nơi có đông đồng bào DTTS thường xảy ra tình trạng đào than trái phép. Những năm gần đây, các cấp chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phối hợp các ngành chức năng tuần tra, xử lý dứt điểm tình trạng này. Trong đó, phải nhắc tới những đóng góp rất lớn của những già làng, trưởng thôn uy tín trong việc tuyên truyền, nhắc nhở bà con tham gia giữ rừng, bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý, khai thác, vận chuyển, chế biến và kinh doanh than cũng như quản lý tài nguyên, khoáng sản hiện nay tại Quảng Ninh còn không ít khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ “bùng phát” hoạt động khai thác, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ than trái phép nếu không có biện pháp thực sự có hiệu quả. Bởi lẽ, diện tích đất có than phân bố trong cả khu vực dân cư, nhất là ở các xã có đông bà con DTTS sinh sống khá rộng, vì lợi nhuận cao, một số người dân sẵn sàng làm trái pháp luật, nên luôn tiềm ẩn nguy cơ than khai thác than trái phép, gây mất trật tự quản lý ranh giới tài nguyên than.

Cần có giải pháp bền vững, lâu dài

Vì vậy, về lâu dài, tỉnh Quảng Ninh cần có những giải pháp thiết thực, hiệu quả trong việc tuyên truyền nâng cao nhận thức, đào tạo nghề, tạo công ăn việc làm cho người dân, nhất là bà con DTTS tại các vùng có tài nguyên than tại các địa phương Đông Triều, Hạ Long, Cẩm Phả...

Cụ thể, cần tạo cơ chế phối hợp, hợp tác, huy động toàn xã hội tham gia bảo vệ tài nguyên than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Để huy động được toàn xã hội tham gia bảo vệ tài nguyên than nói riêng cũng như các khoáng sản nói chung, tỉnh cần thực hiện tốt hơn nữa chính sách chia sẻ lợi ích trong khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên khoáng sản, phân phối công bằng lợi nhuận giữa nhà nước, các đơn vị kinh tế và người dân, nhất là bà con DTTS.

Vùng “than tặc” xưa nay đã xanh lại những cánh rừng, vườn cây ăn quả xanh mướt.

Cùng với đó, các doanh nghiệp phải thường xuyên sử dụng một phần lợi nhuận từ hoạt động khai thác, kinh doanh than để chăm lo đời sống của đồng bào DTTS. Đồng thời, dành một phần chi phí thuế tài nguyên, lợi nhuận của các dự án khai thác, sản xuất, kinh doanh từ tài nguyên tại các huyện, xã miền núi đầu tư trở lại cho đồng bào DTTS, để đồng bào ổn định cuộc sống, hạn chế chặt phá rừng, khai thác than trái phép.

Tuy nhiên, để thay đổi thói quen, tập tục là cả vấn đề lớn, đòi hỏi công tác tuyên truyền, vận động phải kiên trì, và chắc chắn. Vì vậy, đòi hỏi chính quyền các cấp cùng với các tổ chức chính trị xã hội, người có uy tín trong đồng bào DTTS cùng chung tay, góp sức, tuyên truyền, giáo dục đồng bào nâng cao nhận thức bảo vệ nguồn tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Hà Giang: Tăng cường đổi mới công nghệ khai thác, chế biến khoáng sản
(TN&MT) - Là một tỉnh miền núi vùng cao có tiềm năng về tài nguyên khoáng sản, tỉnh Hà Giang đã triển khai nhiều dự án khai thác, chế biến khoáng sản mang lại những đóng góp nhất định cho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước nói chung và vùng đồng bào dân tộc nói riêng.
Đừng bỏ lỡ
  • Văn Yên (Yên Bái): Các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng được xử lý
    (TN&MT) - Trong thời gian qua, công tác bảo vệ môi trường luôn được huyện Văn Yên quan tâm. Đến nay, huyện đã duy trì tỷ lệ 100% cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng được xử lý.
  • Bình Thuận: Giảm nguy cơ hoang mạc hóa từ việc giao khoán rừng cho đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Những năm qua, tỉnh Bình Thuận đã triển khai nhiều chính sách giao khoán rừng cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) nhằm nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần bảo vệ, phát triển rừng, giảm nguy cơ hoang mạc hóa trong bối cảnh tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH) ngày càng diễn biến phức tạp.
  • Nâng cao hơn nữa vai trò của Văn phòng Điều phối Chương trình MTQG
    (TN&MT) - Ưu tiên tập trung hoàn thiện các thủ tục ban hành, triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; Hoàn thiện tiêu chí, định mức phân bổ vốn của Chương trình; tham mưu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, mở rộng phối hợp, hợp tác; triển khai Đề án Chuyển đổi số… Đây là các nhiệm vụ trọng tâm mà Văn phòng Điều phối Chương trình MTQG xác định ưu tiên tập trung thực hiện thời gian tới.
  • Bình Phước: Người dân vùng sâu, vùng xa Phú Riềng đổi đời nhờ nước sạch
    (TN&MT) - Từ nguồn vốn cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường (NS&VSMT) hàng ngàn hộ gia đình ở huyện Phú Riềng (tỉnh Bình Phước) đã đầu tư xây mới hoặc cải tạo, nâng cấp các công trình cấp nước sạch và các công trình vệ sinh, qua đó góp phần cải thiện môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng dân cư, phát triển kinh tế… nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
  • Cần Thơ: 339 hộ dân tộc thiểu số nghèo được hỗ trợ đất và nhà ở
    (TN&MT) - Theo Báo cáo của ngành chức năng TP. Cần Thơ, từ 2015 đến nay, trên địa bàn thành phố đã có 339 hộ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) thuộc hộ nghèo được hỗ trợ về đất ở, nhà ở với tổng số tiền hơn 14,2 tỷ đồng.
  • Tập trung giải pháp “xóa khát” vùng cao
    (TN&MT) - Một trong những rào cản hướng tới sự phát triển bền vững của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chính là bài toán an toàn, an ninh nguồn nước cho vực này còn nhiều bất cập.
  • Nguồn lực để Mường Lay (Điện Biên) phát triển rừng bền vững
    (TN&MT) - Thời gian qua, TX. Mường Lay (Điện Biên) thực hiện đồng bộ các giải pháp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và chính sách chi trả dịch vụ môi trường (DVMTR), nhằm khuyến khích các hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư thôn, bản, các tổ chức kinh tế nhận rừng để sản xuất, tạo cơ hội và động lực cải thiện đời sống cho người dân, cuộc sống người dân thêm ấm no nhờ rừng
  • Mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả ở Thanh Xương
    (TN&MT) - Công tác bảo vệ môi trường của tỉnh Điện Biên nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường đã đạt được những kết quả tích cực: Ý thức trách nhiệm của người dân, cộng đồng dân cư và các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ trong công tác bảo vệ môi trường được nâng cao. Một số địa phương đã tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn cộng đồng dân cư thu gom, phân loại và xử lý rác tại nơi phát sinh, không nuôi nhốt gia súc, gia cầm dưới gầm sàn.
  • Lạng Sơn: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường vùng đồng bào DTTS
    (TN&MT) - Mặc dù là tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn, nhưng công tác tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nhằm chăm lo sức khỏe cho người dân vùng nông thôn, vùng đồng bào DTTS luôn được tỉnh Lạng Sơn coi trọng.
  • Thừa Thiên - Huế: Sử dụng hợp lý tài nguyên khoáng nóng tại khu vực miền núi
    (TN&MT) - A Lưới là huyện miền núi của tỉnh Thừa Thiên - Huế có nước khoáng nóng. Cơ quan chức năng đã và đang tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, quy hoạch khai thác nguồn tài nguyên này.
  • Lập Hội đồng thẩm định Báo cáo Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025
    Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định 1558/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 (Chương trình).
  • Cao Bằng: Mang Tết Trung thu đến với trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số
    (TN&MT) - Tết Trung thu là dịp các em thiếu nhi luôn háo hức, chờ đợi để được rước đèn, phá cỗ. Tuy nhiên, do điều kiện còn khó khăn, đối với nhiều trẻ em ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) của tỉnh Cao Bằng thì Tết Trung thu vẫn còn rất… “xa xỉ” và chưa được trọn vẹn.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO