Giải bài toán bảo vệ tài nguyên than tại vùng đồng bào DTTS tại Quảng Ninh

Bài và ảnh: Phạm Hoạch | 22/07/2021, 06:25

(TN&MT) - Những năm gần đây, trên địa bàn Quảng Ninh đã không còn xảy ra tình trạng khai thác than trái phép - một trong những vấn nạn nhiều năm về trước mà địa phương này phải loay hoay xử lý mất thời gian dài. Để giải quyết triệt để tình trạng này, nhất là ở những khu vực có than nằm trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Ký ức “than tặc” đã lùi xa

Tại huyện Hoành Bồ (cũ) nay đã sáp nhập vào TP. Hạ Long, nhiều năm về trước luôn là “điểm nóng” về  “than tặc”, bởi công tác quản lý ranh giới mỏ và tài nguyên than trên địa bàn luôn gặp khó khăn do địa phương này có diện tích đất rừng lớn, với nhiều khu vực giáp ranh giữa các mỏ và khu dân cư rất phức tạp. Trong khi tài nguyên than nằm rải rác ở nhiều xã vùng cao, nơi có nhiều bà con đồng bào DTTS sinh sống, do nguồn lợi trước lớn cũng như nhận thức về pháp luật liên quan còn hạn chế, nên có một thời gian dài đã xảy ra tình trạng người dân khai thác than trái phép trong vườn đồi. Hậu quả là làm cho tài nguyên bị khai thác vô tội vạ, huỷ hoại môi trường sinh thái rừng, ô nhiễm môi trường nguồn nước nhiều khu vực.

Lực lượng quân sự xã Tân Dân thường xuyên tuần tra, bảo vệ rừng, khoáng sản trên địa bàn (Ảnh chụp tháng 6/2021, trước khi dịch bùng phát)

Điển hình như tại xã Tân Dân nằm cách trung tâm TP.Hạ Long khoảng 40 km, tiếp giáp với huyện Sơn Động (Bắc Giang) và phường Vàng Danh (TP.Uông Bí). Tổng diện tích tự nhiên của xã là 7.572,96 ha, trong đó diện tích rừng phòng hộ và đất lâm nghiệp chiếm trên 98%. Xã gồm 8 thôn, có 9 dân tộc anh em, dân tộc Dao chiếm 92% còn lại là các dân tộc khác. Nhiều năm về trước, Tân Dân là một trong những “điểm nóng” thường xảy ra tình trạng chặt phá rừng và đào than trái phép. Không những thế, hoạt động này còn kéo theo TNXH, TNLĐ…

Trao đổi với PV Báo TN&MT, Bí thư Đảng ủy xã Tân Dân, Phạm Văn Sáu cho biết: Để ngăn chặt triệt để tình trạng đào bới than, những năm gần đây, xã đã tăng cường công tác phối hợp với các đơn vị sản xuất than trên địa bàn cũng như các địa phương giáp ranh làm tốt công tác quản lý tài nguyên, ranh giới mỏ. Đặc biệt, xã đã phát huy tốt vai trò, uy tín của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín trong dòng họ chủ động vận động người dân, con, cháu trong dòng họ ký cam kết không tham gia khai thác than trên địa bàn. Nhờ vậy, thời gian gần đây, trên địa bàn xã không có tình trạng đào than, chặt phá rừng tự nhiên làm gỗ chống, gỗ chèn.

Hay như tại TP.Cẩm Phả là địa bàn trọng điểm khai thác than của tỉnh Quảng Ninh một thời lò “than thổ phỉ” mọc lên như “nấm sau mưa” tại vườn rừng khu vực đồng bào DTTS hiện cũng không còn những “điểm nóng” khai thác, vận chuyển, chế biến than trái phép. Theo Phó Chủ tịch UBND TP.Cẩm Phả, Ngô Thành Tâm thì có được kết quả đó chính là nhờ địa phương đã tạo được sinh kế ổn định cho người dân từ phát triển kinh tế nông - lâm - ngư nghiệp. Đặc biệt là đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị đào tạo, hướng nghiệp ngành nghề phù hợp để người lao động trong độ tuổi có thu nhập ổn định hơn…

Quyết tâm lập lại trật tự quản lý tài nguyên than

Với quyết tâm lập lại trật tự trong quản lý tài nguyên than, xóa bỏ vấn nạn “than tặc”, ngay từ năm 2014, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết 12-NQ/TU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, khai thác, vận chuyển, chế biến và kinh doanh than trên địa bàn tỉnh. Sau gần 7 năm Nghị quyết đi vào cuộc sống, đã có những đổi thay rõ rệt trong công tác quản lý tài nguyên than, khoáng sản tại các địa phương, nhất là vùng có nhiều đồng bào DTTS sinh sống.

Hệ thống điện, đường được đầu tư xây dựng làm thay đổi diện mạo nông thôn tại xã Tân Dân.

Phó Chủ tịch UBND TP.Hạ Long, Nguyễn Hữu Nhã cho biết, nhiều năm về trước, tại một số xã, phường trên địa bàn có nhiều khoáng sản than, nhất là các xã vùng cao nơi có đông đồng bào DTTS thường xảy ra tình trạng đào than trái phép. Những năm gần đây, các cấp chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phối hợp các ngành chức năng tuần tra, xử lý dứt điểm tình trạng này. Trong đó, phải nhắc tới những đóng góp rất lớn của những già làng, trưởng thôn uy tín trong việc tuyên truyền, nhắc nhở bà con tham gia giữ rừng, bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý, khai thác, vận chuyển, chế biến và kinh doanh than cũng như quản lý tài nguyên, khoáng sản hiện nay tại Quảng Ninh còn không ít khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ “bùng phát” hoạt động khai thác, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ than trái phép nếu không có biện pháp thực sự có hiệu quả. Bởi lẽ, diện tích đất có than phân bố trong cả khu vực dân cư, nhất là ở các xã có đông bà con DTTS sinh sống khá rộng, vì lợi nhuận cao, một số người dân sẵn sàng làm trái pháp luật, nên luôn tiềm ẩn nguy cơ than khai thác than trái phép, gây mất trật tự quản lý ranh giới tài nguyên than.

Cần có giải pháp bền vững, lâu dài

Vì vậy, về lâu dài, tỉnh Quảng Ninh cần có những giải pháp thiết thực, hiệu quả trong việc tuyên truyền nâng cao nhận thức, đào tạo nghề, tạo công ăn việc làm cho người dân, nhất là bà con DTTS tại các vùng có tài nguyên than tại các địa phương Đông Triều, Hạ Long, Cẩm Phả...

Cụ thể, cần tạo cơ chế phối hợp, hợp tác, huy động toàn xã hội tham gia bảo vệ tài nguyên than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Để huy động được toàn xã hội tham gia bảo vệ tài nguyên than nói riêng cũng như các khoáng sản nói chung, tỉnh cần thực hiện tốt hơn nữa chính sách chia sẻ lợi ích trong khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên khoáng sản, phân phối công bằng lợi nhuận giữa nhà nước, các đơn vị kinh tế và người dân, nhất là bà con DTTS.

Vùng “than tặc” xưa nay đã xanh lại những cánh rừng, vườn cây ăn quả xanh mướt.

Cùng với đó, các doanh nghiệp phải thường xuyên sử dụng một phần lợi nhuận từ hoạt động khai thác, kinh doanh than để chăm lo đời sống của đồng bào DTTS. Đồng thời, dành một phần chi phí thuế tài nguyên, lợi nhuận của các dự án khai thác, sản xuất, kinh doanh từ tài nguyên tại các huyện, xã miền núi đầu tư trở lại cho đồng bào DTTS, để đồng bào ổn định cuộc sống, hạn chế chặt phá rừng, khai thác than trái phép.

Tuy nhiên, để thay đổi thói quen, tập tục là cả vấn đề lớn, đòi hỏi công tác tuyên truyền, vận động phải kiên trì, và chắc chắn. Vì vậy, đòi hỏi chính quyền các cấp cùng với các tổ chức chính trị xã hội, người có uy tín trong đồng bào DTTS cùng chung tay, góp sức, tuyên truyền, giáo dục đồng bào nâng cao nhận thức bảo vệ nguồn tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Nậm Pồ (Điện Biên): Các tổ chức tôn giáo chung tay đẩy lùi đại dịch Covid-19
(TN&MT) - Tháng 5/2021, huyện Nậm Pồ là một trong những địa phương xảy ra đợt bùng phát dịch lớn nhất từ trước tới nay của tỉnh Điện Biên. Bên cạnh sự nỗ lực của các cấp ủy đảng, chính quyền và đội ngũ y bác sĩ, lực lượng vũ trang thì còn có sự đồng lòng, chung tay góp sức của rất nhiều tổ chức tôn giáo và giáo dân, đồng bào dân tộc thiểu số huyện Nậm Pồ.
Đừng bỏ lỡ
  • Quan Hóa (Thanh Hóa): Sẵn sàng di dân khỏi vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét
    (TN&MT) - Thanh Hóa là tỉnh thường xuyên đối mặt với thiên tai, đặc biệt là ở các huyện miền núi thường xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Vì vậy, việc rà soát, xây dựng phương án, tổ chức di dân ra khỏi vùng có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ quét luôn được chú trọng, đặc biệt là tại huyện miền núi Quan Hóa.
  • Thái Nguyên: Quan tâm chính sách cho người có uy tín
    (TN&MT) - Thực hiện Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 6/3/2018 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí lựa chọn, công nhận người có uy tín và chính sách đối với người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Kế hoạch số 70/KH-UBND ngày 31/5/2018 về triển khai thực hiện Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
  • Nho Quan (Ninh Bình): Tận dụng đất hoang đồi núi phát triển kinh tế vùng DTTS
    (TN&MT) - Những năm qua, nhiều diện tích đất hoang vùng đồi núi đã được bà con đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Phú Long (huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình) tận dụng và khai thác để trồng cây na dai đem lại giá trị kinh tế cao, nhờ đó đời sống đồng bào ngày càng khởi sắc.
  • Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng kêu gọi nhân dân các dân tộc trong tỉnh chung sức phòng, chống Covid-19
    (TN&MT) - Một số biện pháp kiểm soát cá biệt trong công tác phòng, chống dịch Covid-19 ở Lam Đồng đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống bà con nhân dân, nhất là một bộ phận người lao động nghèo. Tuy nhiên, đây là quyết định hết sức cần thiết và cấp bách, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng kêu gọi nhân dân các dân tộc trong tỉnh cùng chung sức ngăn chặn, khống chế và đẩy lùi sự lây lan của đại dịch Covid-19.
  • Văn Yên (Yên Bái): Thành lập đội xe ô tô tình nguyện cùng địa phương chống dịch
    (TN&MT) - Mới đây, huyện Văn Yên (Yên Bái) đã ra mắt đội xe ô tô ứng trực phòng chống dịch bệnh Covid – 19. Đội xe có 231 chủ phương tiên ô tô đăng ký tham gia Đội xe tình nguyện sẵn sàng cùng địa phương ứng phó với các cấp độ dịch bệnh có thể xảy ra.
  • Bình Định: Chuyện về “Vua hòa giải” ở xã Bok Tới, huyện Hoài Ân
    (TN&MT) - Đến xã miền núi Bok Tới, huyện Hoài Ân hỏi về già làng Đinh Sinh thì ai cũng biết. Già làng Đinh Sinh được gọi là “Vua hòa giải”, người có uy tín, gương mẫu, tích cực trong mọi công việc xã hội được bà con đồng bào Bana thôn T2 tin yêu, trân trọng, quý mến.
  • Phân bổ quỹ đất, khu vực biển phù hợp quy hoạch hạ tầng thương mại ở miền núi và hải đảo
    (TN&MT) - Đó là chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Văn Thành trong Quyết định 1162/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển thương mại miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo giai đoạn 2021 - 2025. Bộ TN&MT chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ, ngành liên quan chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương rà soát quy hoạch sử dụng đất, khu vực biển, cân đối và phân bổ quỹ đất, khu vực biển phù hợp với quy hoạch phát triển hạ tầng thương mại ở miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo.
  • Nâng cao hiệu quả phòng chống lũ quét, sạt lở đất ở miền núi
    (TN&MT) - Lũ quét, sạt lở đất đang là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm đe dọa trực tiếp tới tính mạng và tài sản người dân đồng bào khu vực miền núi. Chính vì vậy, tìm giải pháp nâng cao hiệu quả dự báo, cảnh báo lũ quét, sạt lở đất trở thành yêu cầu bức thiết khi mùa mưa bão đang đến.
  • Đảm bảo tính thiết thực, hiệu quả của chương trình khoa học và công nghệ về dân tộc thiểu số và chính sách dân tộc
    (TN&MT) - Đó là chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình khi ông phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết Chương trình khoa học và công nghệ (KH&CN) cấp quốc gia giai đoạn 2016-2020 (CTDT/16-20) về  "Những vấn đề cơ bản và cấp bách về dân tộc thiểu số và chính sách dân tộc ở Việt Nam đến năm 2030" và Chương trình phối hợp hoạt động giữa Bộ KH&CN giai đoạn 2012-2020 diễn ra sang 14/7 tại Hà Nội
  • Mù Cang Chải (Yên Bái): Chủ động phòng chống thiên tai
    (TN&MT) - Trong những năm qua, huyện vùng cao Mù Cang Chải (Yên Bái) thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề do thiên tai gây ra. Ngay từ đầu mùa mưa năm 2021 huyện đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể nhằm hạn chế mức thấp thiệt hại về người và tài sản.
  • Quy chế hoạt động của BCĐ phát triển KTXH vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi
    Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ trong việc quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện Chương trình và một số nội dung của Đề án.
  • Điện Biên: Vùng đồng bào DTTS sử dụng tài nguyên đất hiệu quả
    (TN&MT) - Nếu trước đây, đồng bào các dân tộc huyện Mường Ảng (Điện Biên) chỉ có lối canh tác phá rừng làm nương, tra ngô, trỉa hạt theo thói quen canh tác hái lượm thô sơ. Thì giờ đây, người dân huyện Mường Ảng đã có trái cây xuất khẩu ra thị trường lớn, tình trạng chặt phá rừng làm nương không còn, tỷ lệ che phủ rừng cao nhất tỉnh Điện Biên đạt 52% năm 2020.
  • Đà Nẵng: Người dân miền núi Hòa Vang kiếm hàng trăm triệu từ nuôi heo rừng
    (TN&MT) - Với quyết tâm làm giàu trên quê hương, anh Lê Văn Hoàng, người dân tộc Cơ Tu ở thôn Phú Túc, xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang đã tiên phong đầu tư, phát triển mô hình nuôi heo rừng lai. Đến nay, anh Hoàng đã có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
  • Đồng bào dân tộc thiểu số xã Ia Chim đồng lòng giữ rừng nhờ chính sách chi trả DVMTR
    (TN&MT) - Bảy năm hưởng lợi từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đã giúp đời sống bà con đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn xã Ia Chim (TP. Kon Tum, tỉnh Kon Tum) ngày một được nâng cao. Nhận thức được lợi ích từ việc tham gia quản lý, bảo vệ rừng nên bà con nơi đây thêm yêu và gắn bó với rừng.
  • Mường Chà (Điện Biên): Đồng bào DTTS giữ rừng nhờ chính sách chi trả DVMTR
    (TN&MT) - Từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) , nhận thức về công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng của các chủ rừng và hộ nhận khoán rừng ở huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên từng bước được nâng lên. Đặc biệt, chính sách này đã góp phần tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân sống gần rừng, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO