Đồng bào Cor gìn giữ “hạt ngọc” trời ban

Lan Anh | 04/12/2021, 14:36

(TN&MT) - Với người Cor ở huyện vùng cao Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi, lúa rẫy là “hạt ngọc” trời ban. Giống lúa sinh trưởng và phát triển theo lẽ tự nhiên của đất trời, mà không hề sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu… được gìn giữ và nuôi sống qua bao thế hệ đồng bào vùng cao.

Ngọt thơm "hạt ngọc" núi rừng

Khi tiết trời giao mùa se lạnh, hoa lau nở trắng khắp nơi, người Cor ở huyện vùng cao Trà Bồng cũng bước vào vụ thu hoạch lúa rẫy. Tại các triền đồi ở thôn Trà Huynh, xã Hương Trà, huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi một màu vàng óng ả đẹp như tranh nổi bật lên giữa núi rừng Trường Sơn hùng vỹ. Năm nay, lúa được mùa nên bà con ai cũng phấn khởi.

Mùa vàng trên đỉnh Trường Sơn

Tỉ mẩn dùng tay tuốt từng bông lúa bỏ vào gùi, bà Hồ Thị Lý (xã Hương Trà, huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi) giải thích, ở đây bà con không dùng liềm cắt vì quan niệm rằng sẽ làm đau bông lúa. Mọi người mang gùi trước bụng, dùng tay chọn tuốt những bông lúa chín bỏ vào gùi, giữ lại những bông lúa còn xanh.

“Năm nay, mặc dù mưa bão liên tục nhưng lúa rẫy xanh tốt lắm, hạt to. Nhà nào cũng có nhiều lúa. Năm nay không sợ cái đói nữa. Tết giã rạ của người Cor sắp đến sẽ vui lắm đây.”, bà Lý cười tươi.

Sườn núi nơi bà Lý đang tuốt lúa, còn có nhiều đồng bào người Cor khác đang thu hoạch, vừa làm vừa rôm rả trò chuyện. Tiếng cười nói làm xôn xao cả một góc núi.

Người Cor dùng tay để tuốt lúa mà không dùng liềm cắt vì quan niệm rằng sẽ làm đau bông lúa

Theo những già làng ở thôn Trà Huynh, xã Hương Trà, huyện Trà Bồng (Quảng Ngãi), lúa rẫy sinh trưởng và phát triển theo lẽ tự nhiên của đất trời, mà không hề sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu. Những hạt lúa gửi vào lòng đất màu mỡ, vươn mầm xanh cùng đất trời nhờ hút dưỡng chất của đất, ngậm hạt sương sa của trời, “tắm” nước từ những cơn mưa rừng.

Sản lượng tuy không cao nhưng chất lượng gạo thì rất ngon, khi nấu chín hạt gạo sẽ nở to, dẻo, có vị ngọt, bùi, mùi thơm ngát rất đặc trưng của sản vật núi rừng. Vậy nên, lúa rẫy được xem là 1 đặc sản “sạch” của đồng bào thiểu số ở các huyện miền núi Quảng Ngãi, trong đó có Trà Bồng.

Năm nay được mùa bà con ai cũng phấn khởi

Theo phong tục của người Cor, trước khi gieo hạt lúa rẫy, đồng bào sẽ làm một lễ cúng để cầu xin thần linh ban cho mùa màng tốt tươi, con chim, con chuột không phá hoại cây lúa của dân làng. Khi lúa chín chuyển màu vàng óng trên khắp các triền đồi, báo hiệu mùa thu hoạch đã đến, bà con tuốt vài nắm về giã gạo nấu cơm, chọn ngày “tốt” làm lễ cúng mừng lúa mới mời hàng xóm làng giềng đến chung vui bữa cơm đầu mùa rồi mới tuốt lúa đại trà.

Gìn giữ truyền thống

Từ xa xưa, đồng bào Cor ở dọc dãy Trường Sơn đã có truyền thống sản xuất lúa rẫy. Không đơn thuần là cây lương thực để duy trì cuộc sống, lúa rẫy còn ẩn chứa một nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao. Đặc biệt, trong các dịp đặc biệt như lễ hội, cúng, giỗ, cơm lúa rẫy hay các loại bánh truyền thống làm từ nguyên liệu này là món ẩm thực dâng cúng không thể thiếu, thông báo đến thần linh, ông bà tổ tiên về một mùa vụ ấm no, hạnh phúc. Ngược lại, mâm cúng sẽ mất đi hồn riêng trong đời sống hằng ngày nếu không có sự hiện diện của lúa rẫy.

Những bông lúa vàng ươm, căng mẩy được nuôi dưỡng từ đất và nước của trời

“Giữ cây lúa rẫy cũng là giữ linh hồn của người Cor, những ai là con cháu người Cor phải có trách nhiệm giữ loại cây trồng truyền thống này. Chính từ những giá trị truyền thống và sự cần thiết trong đời sống sinh hoạt văn hóa hằng ngày mà mỗi nóc nhà ở huyện vùng cao, dù ít nhiều các hộ đều trồng để có giống duy trì cho các vụ sau”, ông Hồ Văn Yên-Bí thư xã Trà Hiệp (huyện Trà Bồng) chia sẻ.

Hằng năm, tầm tháng 3 (dương lịch), người dân bắt đầu đốt rẫy và đến tháng 4-5 bắt đầu gieo hạt, đàn ông đi trước chọc lỗ, đàn bà đi sau bỏ hạt rồi lấp lại. Đến tầm tháng 10-11 bắt đầu thu hoạch. Những năm gần đây, nhận thức việc phá rừng làm nương rẫy tràn lan sẽ ảnh hưởng đến đất rừng, nên người dân chỉ phát ở vùng được cho phép. Nhiều người còn tận dụng phần đất trồng keo, quế sau khi thu hoạch để trồng, không để đất trống, bỏ hoang.

Niềm vui thu hoạch mùa vàng ở non cao

Có dịp dừng chân ở các huyện vùng cao Quảng Ngãi, nhiều người thích thú với món cơm được nấu từ lúa rẫy. Bát cơm xới ra thơm nức, dẻo và ngọt. Bởi vậy, chỉ cần cơm trắng ăn với muối mè cũng thấy rất ngon và khỏe, leo núi không biết mỏi, làm nương không biết mệt. Hạt cơm lúa rẫy, lúa nương đã nuôi lớn bao thế hệ người Cor.

“Cây lúa rẫy được xem là một đặc sản đặc trưng của huyện vùng cao nên không thể bỏ đi. Lúa rẫy đang được khuyến khích trồng xen kẽ trở lại trên diện tích đất sản xuất cây hàng năm để bảo tồn giống quý. Định hướng của huyện sẽ phát triển lúa rẫy thành sản phẩm nông sản mang đặc trưng riêng của huyện”, bà Huỳnh Thị Thanh Thúy- Trưởng phòng NN&PTNT huyện Trà Bồng cho biết.

Bài liên quan
  • Thương nhớ vùng cao
    (TN&MT) - Chẳng hiểu sao lòng tôi cứ xôn xao nhớ về những nẻo vùng cao mình đã từng đi qua. Quảng Ninh. Lạng Sơn. Cao Bằng. Hà Giang. Yên Bái. Lai Châu. Điện Biên. Sơn La… Những vùng đất yêu dấu của Tổ quốc mà khi rời xa hóa thành tâm hồn ta lúc nào chẳng rõ.

(0) Bình luận
Nổi bật
Điện Biên: Khai mạc Ngày hội giao lưu VHTTDL vùng biên giới Việt Nam – Lào, lần thứ III
(TN&MT) - Tối ngày 01/10/2022, tại Quảng trường 7/5 TP. Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên diễn ra đêm khai mạc Ngày hội giao lưu VHTTDL vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III. Chủ đề: “Thắm tình hữu nghị - hướng tới tương lai.” Tham dự có ông Trần Tuấn Anh, UV Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế, Trung ương. Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, ông Hoàng Đạo Cương và gần 2.000 đại biểu đại diện cho 10 tỉnh, thành của nước Việt Nam có đường biên giới giáp Lào và 10 tỉnh của nước bạn Lào.
Đừng bỏ lỡ
  • Xúc tiến, quảng bá nét đẹp du lịch Ninh Thuận 2022
    (TN&MT) - Ngày 30/9, UBND tỉnh Ninh Thuận tổ chức Hội nghị xúc tiến, quảng bá du lịch Ninh Thuận tại Hà Nội. Đây là sự kiện để tỉnh Ninh Thuận giới thiệu, quảng bá vẻ đẹp du lịch địa phương, đồng thời là dịp để các cơ quan, đơn vị trong tỉnh có cơ hội gặp gỡ, chia sẻ về tiềm năng, cơ hội phát triển du lịch đến với các nhà đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp của Thủ đô.
  • Báo chí khẳng định được vị trí trong công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
    (TN&MT) - Chiều 30/9, tại Vĩnh Phúc, Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Nhà báo tỉnh Vĩnh Phúc phối hợp tổ chức Tọa đàm “Báo chí với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch - Thực tiễn và giải pháp”. Tọa đàm có sự tham dự của Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố miền Bắc, các Liên chi hội và Chi hội trực thuộc Trung ương Hội.
  • Bộ GDĐT giải đáp những ý kiến trái chiều về hệ thống lọc ảo chung
    (TN&MT) - Mặc dù, hệ thống lọc ảo chung của Bộ GDĐT được nhiều trường đánh giá là ưu việt, nhưng những ngày gần đây, vẫn có nhiều ý kiến trái chiều cho rằng, hệ thống này gây bức xúc khi tất cả các phương thức xét tuyển đều được Bộ GDĐT lọc ảo chung, các trường hoàn toàn không xác định điểm sàn và điểm chuẩn trước vì không lường được lượng thí sinh ảo ở nhiều phương thức.
  • Công ty Điện lực Đắk Nông: Hỗ trợ khắc phục sự cố lưới điện tỉnh miền Trung
    (TN&MT) - Bão số 4 đổ bộ vào miền Trung, gây sự cố nghiêm trọng cho hệ thống lưới điện các tỉnh miền Trung. Quảng Nam là một trong những địa phương chịu thiệt hại nặng nề hệ thống lưới điện. Ngày 29/9, Công ty Điện lực Đắk Nông (PC Đắk Nông) đã có mặt tại tỉnh Quảng Nam hỗ trợ khắc phục sự cố lưới điện nhằm sớm cấp điện trở lại cho người dân tỉnh bạn.
  • Ngành nông nghiệp tạo đột phá về tăng trưởng xanh
    (TN&MT) - Sáng 30/9, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức Hội nghi triển khai Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 – 2030.
  • Nghệ An: Nước từ thượng nguồn đổ về, nhiều nơi vẫn bị ngập sâu
    Dù mưa đã ngớt ở một số huyện, thị từ tối 29/9; thế nhưng hiện nay do nguồn nước từ thượng nguồn đổ về và một số nhà máy thuỷ điện, hồ thuỷ lợi tiến hành xả lũ nên nhiều địa phương hạ du nước vẫn ngập sâu. Công tác giúp dân khắc phục hậu quả, giảm thiểu thiệt hại vẫn đang được các cấp chính quyền tập trung toàn bọ lực lượng, khẩn trương tiến hành.
  • Luồng sinh khí mới từ Đề án hỗ trợ tác phẩm báo chí chất lượng cao
    (TN&MT) - Tại Hội nghị tổng kết công tác hỗ trợ tác phẩm báo chí chất lượng cao giai đoạn 2016 – 2020, triển khai Chương trình hỗ trợ giai đoạn 2021 – 2025 vào sáng 30/9, tại Vĩnh Phúc do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức, Hội đã nhận được nhiều ý kiến của Hội Nhà báo các tỉnh miền Bắc, trong đó, chủ yếu đề xuất Hội Nhà báo Việt Nam cấp kinh phí hỗ trợ tác phẩm báo chí chất lượng cao ngay từ đầu năm và tăng kinh phí hỗ trợ cho các tác phẩm này.
  • Nghệ An: Nỗ lực hỗ trợ người dân khắc phục, giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ
    Trong ngày 29/9, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đã phân công đi chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ do hoàn lưu của cơn bão số 4 gây ra. Theo đó, tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương tập trung lực lượng nhanh chóng khắc phục hậu quả, tập trung cao độ với phương án bốn tại chỗ để giảm thiệt thiệt hại cho người dân nếu mưa lớn tiếp tục kéo dài.
  • Top 3 bãi biển “phá đảo” bảng xếp hạng quốc tế tại Phú Quốc
    (TN&MT) - Các bãi biển “phá đảo” nhiều bảng xếp hạng trong nước và quốc tế chính là “đặc sản” vạn người mê của Phú Quốc, đưa hòn đảo trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam có mặt trong top 25 hòn đảo tốt nhất thế giới do Travel & Leisure bình chọn.
  • Bà Rịa - Vũng Tàu: Đánh giá kết quả truyền thông về TN&MT 2022
    (TN&MT) - UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vừa có Quyết định số 2956/QĐ-UBND ban hành khung tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện công tác hoạt động truyền thông về tài nguyên và môi trường (TN&MT) năm 2022 trên địa bàn tỉnh.
  • Công ty Điện lực Đắk Nông: Chủ động ứng phó với cơn bão số 4 (Noru)
    (TN&MT) - Trước những diễn biến của cơn bão số 4 (Noru), Công ty Điện lực Đắk Nông (PC Đắk Nông) đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tập trung toàn lực, khẩn trương triển khai công tác ứng phó mưa bão xảy ra.
  • Hà Nội: Nỗi ám ảnh về rác thải mỗi ngày tại các chợ đầu mối
    (TN&MT) - Không chỉ Chợ đầu mối phía Nam (Chợ Đền lừ) đang ở trong tình trạng đáng lo ngại về lượng rác thải quá tải mỗi ngày, mà thực trạng này còn diễn ra ở nhiều chợ lớn trong đó có chợ đầu mối Minh Khai.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO