Dần dịch chuyển từ dự báo sang cảnh báo tác động thiên tai

Thanh Tùng (thực hiện) | 10/11/2022, 07:29

(TN&MT) - Để cung cấp tới độc giả thông tin về diễn biến thời tiết, thiên tai những tháng cuối năm, đồng thời dự báo sớm, mang lại hiệu quả trong công tác phòng chống mưa lũ, phóng viên Báo TN&MT đã phỏng vấn ông Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn (KTTV) Quốc gia.

PV: Chúng ta đã đón 7 cơn bão, 3 áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm 2022, trong đó, nhiều cơn bão đã ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền, gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản. Những tháng cuối năm, diễn biến thời tiết của nước ta như thế nào? Ông có cảnh báo gì đến các khu vực bị ảnh hưởng?
Ông Mai Văn Khiêm:
Tháng 11 vẫn là tháng mưa, lũ và bão chính ở khu vực miền Trung, đặc biệt là Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ. Thống kê số liệu trung bình nhiều năm (TBNN), tổng lượng mưa tháng 11 ở khu vực Trung Trung Bộ phổ biến từ 500 - 700mm, cá biệt tại Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi có nơi từ 800 - 1000mm. Các dự báo cập nhật mới nhất cho thấy, nửa cuối tháng 11/2022, dự báo mưa có xu hướng cao hơn TBNN nên cần đề phòng khả năng xảy ra mưa lớn ở khu vực Trung và Nam Trung Bộ trong nửa cuối tháng 11/2022.

Sang tháng 12/2022, bão, áp thấp nhiệt đới vẫn có khả năng xuất hiện trên Biển Đông. Lượng mưa ở khu vực Trung và Nam Trung Bộ dự báo có xu hướng cao hơn TBNN, tuy nhiên, thời kỳ này lượng mưa theo TBNN đã giảm hẳn so với tháng 11 (phổ biến ở mức từ 200 - 400mm, riêng một số nơi thuộc Quảng Nam, Quảng Ngãi xấp xỉ 500mm; trong khi đó ở Nam Trung Bộ phổ biến dưới 100mm). Do vậy khả năng mưa lớn dồn dập trong tháng 12/2022 là không nhiều.

anh-2(1).png
ông Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia.

PV: Để ứng phó hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, công tác dự báo sớm là rất quan trọng. Hiện nay, công tác dự báo sớm được cơ quan dự báo thực hiện như thế nào? Xin ông nói rõ hơn về định hướng tập trung vào dự báo tác động của Tổng cục KTTV?

Ông Mai Văn Khiêm: Dự báo sớm để có hành động sớm là giải pháp quan trọng nhằm ứng phó hiệu quả, giảm thiểu rủi ro thiên tai. Hiện nay, chúng ta có thể cảnh báo sớm xu thế hạn mặn từ 3 - 6 tháng, dự báo trước không khí lạnh từ 3 - 5 ngày, cảnh báo trước các đợt mưa lớn diện rộng từ 3 - 5 ngày…

Tuy nhiên, với hiện tượng mưa lớn cục bộ, để đưa ra được một lượng mưa cụ thể, chỉ có thể đưa ra cảnh báo trước từ 24 - 48 giờ. Điều này không chỉ khó với cơ quan dự báo của Việt Nam mà ngay cả các cơ quan dự báo tiên tiến trên thế giới như Nhật Bản cũng gặp phải. Với cảnh báo mưa gắn với áp thấp nhiệt đới, Nhật Bản đưa ra các cảnh báo khả năng xảy ra mưa trước 48 giờ, và trước 24 giờ đưa ra lượng mưa cụ thể ở từng vị trí để cảnh báo tác động lũ quét, sạt lở đất. Như vậy để thấy, việc cảnh báo thì càng xa càng tốt, dễ đề phòng; còn các hành động gắn với công tác ứng phó như di dời dân thì chúng ta cần dựa vào các bản tin ngắn hạn từ 24 - 48 giờ.

Hiện nay, chúng ta đang chuyển dịch dần sang dự báo tác động. Sẽ không đi sâu, cụ thể nhiệt độ thế nào, mưa thế nào mà tập trung cảnh báo hiện tượng thiên tai như vậy tác động đến cuộc sống bà con, môi trường, sinh kế, xã hội như thế nào. Ví dụ, khi có mưa lớn thì tác động của nó là lũ, ngập lụt; ngập ở đâu, sâu bao nhiêu - đó là tác động. Lũ quét, sạt lở đất cũng là tác động của mưa lớn. Trong các tình huống mưa lớn như thế, có bao nhiêu huyện nằm trong vùng mưa, bao nhiêu người dân nằm trong vùng ngập lụt?... Đó là các thông tin mà cơ quan dự báo phải đưa ra.

Từ phân tích trên có thể thấy, cảnh báo tác động rõ ràng không chỉ phụ thuộc vào những con người làm công tác KTTV mà phải có sự phối hợp đồng bộ, sự chia sẻ thông tin giữa ngành KTTV với các bộ, ngành, địa phương về hiện trạng cơ sở hạ tầng, các đối tượng dễ bị tổn thương. Ví dụ, chúng ta cảnh báo ngày mai có đợt mưa lớn ở khu vực A. Vậy chúng ta cần biết khu vực A hiện có hoạt động công trình xây dựng gì, có nằm trong khu vực dân cư không... Đó là các đối tượng dễ chịu tổn thương nếu mưa lớn xảy ra. Có như vậy chúng ta mới đưa ra được các cảnh báo tác động.

anh-3-1-.jpg

PV: Dự báo lượng mưa là rất quan trọng để ứng phó hiệu quả các hiện tượng thiên tai nguy hiểm như ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất. Tuy nhiên, hiện nay, dự báo chính xác về lượng mưa vẫn là một thách thức lớn với các cơ quan dự báo trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Xin ông cho biết chúng ta đã dự báo chính xác lượng mưa ở mức độ nào?

Ông Mai Văn Khiêm: Độ chính xác trong dự báo mưa trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng phụ thuộc vào thời hạn dự báo (trước bao nhiêu lâu) và loại hình mưa (mưa, mưa lớn, mưa rất lớn, mưa xảy ra ở diện hẹp có tích chất cục bộ…).

Đối với hạn dự báo cực ngắn trước khoảng 6 - 12 tiếng, công nghệ chính hiện nay dựa trên các hệ thống quan trắc vệ tinh và radar với tần suất dữ liệu cập nhật liên tục từ 5 - 10 phút. Kết hợp với các hệ thống quan trắc mưa tự động có thể giúp cảnh báo sớm các hiện tượng mưa cục bộ do dông gây ra trước 1 - 3 tiếng với độ chính xác đạt trên 70%. Đối với dự báo ở các hạn dài hơn từ 3 - 10 ngày, công nghệ dự báo mưa hiện nay chủ yếu dựa trên công nghệ dự báo thời tiết số (các hệ thống mô hình hóa khí quyển thực hiện trên các siêu máy tính) cho phép đưa ra các cảnh báo sớm với độ tin cậy cao về các đợt mưa lớn mang tính chất điển hình, xảy ra trên một vùng diện tích rộng lớn (một vài tỉnh trở lên).

Hiện nay, ngành KTTV đã có rất nhiều tiến bộ trong công tác dự báo mưa lớn diện rộng. Các đợt mưa lớn diện rộng đều được dự báo trước từ 2 - 3 ngày với độ tin cậy khoảng 75%, một số trường hợp có khả năng cảnh báo mưa lớn trên diện rộng từ trước 5 - 7 ngày.

Thông tin dự báo các đợt mưa lớn diện rộng có độ tin cậy cao về thời điểm xảy ra mưa lớn, khu vực có khả năng xuất hiện mưa lớn, thời điểm kết thúc mưa lớn… Những thông tin dự báo, cảnh báo sớm về các đợt mưa lớn diện rộng sẽ là đầu vào quan trọng để ngành KTTV ban hành các bản tin dự báo, cảnh báo sớm về lũ, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt,… Các thông tin cảnh báo sớm như vậy đều được chuyển đến các cơ quan hữu quan và người dân để có thể xây dựng các phương án chủ động ứng phó.

Tuy nhiên, đối với dự báo mưa mang tính chất chi tiết, định lượng cụ thể các giá trị xảy ra tại từng vị trí, thời điểm cụ thể, công nghệ dự báo thời tiết số hiện nay vẫn gặp nhiều hạn chế. Theo đánh giá, trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng, độ tin cậy của dự báo chi tiết điểm - định lượng cho thời hạn dự báo từ 1 - 3 ngày chỉ có độ tin cậy 40 - 60% đối với hiện tượng mưa, mưa vừa (lượng mưa dưới 25mm trong một ngày). Đối với hiện tượng mưa lớn, từ 25 - 50mm trong một ngày hoặc hơn, khả năng dự báo được của công nghệ dự báo thời tiết số còn rất hạn chế, chỉ phổ biến đạt được từ 20 - 40% và rất thấp (dưới 20%) đối với các khu vực có lượng mưa lớn, mưa cực đoan 50 - 100mm trong một ngày hoặc hơn.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Chủ động ứng phó mưa lớn, lũ quét và gió mạnh trên biển
(TN&MT) - Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về Phòng chống thiên tai vừa có văn bản gửi Ban Chỉ huy PCTT&TKCN các tỉnh, thành phố từ Hà Tĩnh đến Khánh Hòa về việc ứng phó mưa lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất và gió mạnh trên biển.
Đừng bỏ lỡ
  • Dự báo sớm - Chìa khóa cảnh báo hiệu quả thiên tai, giúp giảm nghèo bền vững
    (TN&MT) - Thiên tai là loại hình gây ảnh hưởng tiêu cực đến mọi quốc gia, người dân ở mọi địa hình, khu vực và không báo trước cho bất cứ ai. Do tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, cực đoan và gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản. Trong bối cảnh đó, đầu tư phát triển khoa học công nghệ, từ đó dự báo sớm thiên tai được coi là chìa khóa giúp ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại, đảm bảo phát triển kinh tế-xã hội, góp phần giảm nghèo bền vững.
  • Họp Nhóm điều hành Hiệp hội Khí tượng khu vực II Châu Á lần thứ 18
    (TN&MT) - Chiều 28/11, tại thành phố Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất), đã diễn ra Cuộc họp của Nhóm điều hành Hiệp hội Khí tượng khu vực II Châu Á (RA II) lần thứ 18.
  • Ngày 28/11, Bắc Bộ ngày nắng, đêm có mưa vài nơi
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, hôm nay (28/11), các tỉnh Bắc Bộ ngày nắng, đêm có mưa vài nơi, nhiệt độ trong khoảng 20 đến 32 độ.
  • Bắc Bộ đón đợt không khí lạnh mạnh, vùng núi cao có nơi dưới 5 độ
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, hiện nay, ở phía Bắc có một bộ phận không khí lạnh mạnh đang di chuyển xuống phía Nam. Khoảng đêm 29/11, không khí lạnh sẽ ảnh hưởng đến khu vực vùng núi phía Bắc của Bắc Bộ, sau đó ảnh hưởng đến các nơi khác ở Bắc Bộ, khu vực Bắc Trung Bộ và một số nơi ở Trung Trung Bộ.
  • Biển Đông có thể đón áp thấp nhiệt đới trong những ngày tới
    (TN&MT) - Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về Phòng chống thiên tai vừa có văn bản gửi Ban Chỉ huy PCTT&TKCN các tỉnh, thành phố triển khai thực hiện một số nội dung nhằm chủ động ứng phó với diễn biến thiên tai trong những ngày tới.
  • Ngày 25/11, miền Bắc tiếp tục mưa rét, miền Trung và miền Nam hửng nắng
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hôm nay (25/11), không khí lạnh tràn khắp các tỉnh, thành miền Bắc và Bắc Trung Bộ, nhưng với cường độ yếu nên nền nhiệt ở những nơi này không hạ nhiều.
  • Kết nối cộng đồng tạo sức mạnh tổng thể ứng phó BĐKH
    (TN&MT) - Những sáng kiến hay và đáp ứng nhu cầu thực tiễn, đưa ra cách tiếp cận mới với những lĩnh vực đang còn bị bỏ ngỏ có thể giúp phát huy sức mạnh của cộng đồng trong giảm phát thải, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 đến năm 2050 của Việt Nam. Đó là nhận định chung của các đại biểu tại Hội thảo tổng kết và nâng cao năng lực thành viên Liên minh Hành động vì Khí hậu Việt Nam (VCCA), diễn ra ngày 24/11, tại Hà Nội.
  • Nông nghiệp Điện Biên thích ứng biến đổi khí hậu: Chuyển hướng để giảm nghèo
    (TN&MT) - Trước diễn biến phức tạp, khó lường của thời tiết, những năm qua, việc sản xuất nông nghiệp của người dân trên địa bàn tỉnh bị ảnh hưởng bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan. Vì vậy, để thích ứng với biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp tỉnh Điện Biên đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường ứng dụng và chuyển giao công nghệ, hướng dẫn nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, tránh được rủi ro do thiên tai, dịch hại… góp phần xóa đói giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
  • Ngày 24/11, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông
    (TN&MT) - Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia dự báo thời tiết ngày và đêm nay (24/11), ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa, mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa to với lượng mưa từ 15-30mm, có nơi trên 60mm. Trong mưa dông, có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.
  • Tăng cường vai trò của Quốc hội trong chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải
    (TN&MT) - Ngày 22/11, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KH,CN&MT) của Quốc hội và Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) đã phối hợp tổ chức khai mạc Chương trình Đối thoại quốc gia: “Chuyển dịch năng lượng bền vững – Quản trị, Tài chính và Công nghệ”. Đối thoại nhằm làm rõ nỗ lực của Việt Nam trong việc hiện thực hóa cam kết mạnh mẽ về giảm phát thải thông qua chuyển dịch năng lượng công bằng và bền vững.
  • Nhiều quốc gia chưa muốn dừng khai thác nhiên liệu hóa thạch
    Khủng hoảng năng lượng đã tác động lớn đến các cuộc đàm phán tại Hội nghị các Bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP 27), khi nhiều nước vẫn muốn tiếp tục khai thác nhiên liệu hóa thạch và mục tiêu huy động 100 tỷ đô la cho ứng phó biến đổi khí hậu vẫn chưa đạt được.
  • Không khí lạnh tăng cường, vùng núi có nơi dưới 16 độ
    (TN&MT) - Từ ngày 23 - 25/11, do ảnh hưởng của không khí lạnh, vùng núi phía Đông Bắc Bộ, nhiệt độ thấp nhất 16-19oC, có nơi dưới 16 oC; khu vực trung du, vùng đồng bằng Bắc Bộ, nhiệt độ thấp nhất 19-21oC.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO