Công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé: Dấu ấn chủ động thích ứng biến đổi khí hậu

Khánh Ly | 10/03/2022, 08:59

(TN&MT) - Công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé lớn nhất miền Tây vừa chính thức khánh thành giai đoạn 1. Khi đi vào vận hành, công trình này sẽ giúp kiểm soát độ mặn nguồn nước không vượt quá giới hạn, tạo điều kiện sản xuất ổn định cho diện tích gần 385 nghìn ha, hầu hết là đất sản xuất nông nghiệp, thủy sản thuộc 4 tỉnh Kiên Giang, Hậu Giang, Cà Mau và Bạc Liêu.

Tạo điều kiện sản xuất theo hệ sinh thái

Đối với người dân Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung và vùng dự án nói riêng, một hệ thống thủy lợi hiện đại là mong mỏi nhiều năm nay. Nguyên nhân do biến đổi khí hậu (BĐKH) tác động, xâm nhập mặn ngày càng khốc liệt và gây khó khăn cho sản xuất, đời sống. Điển hình là mùa hạn mặn 2020 kéo dài hơn nửa năm đã khiến 6 tỉnh: Bến Tre, Tiền Giang, Long An, Kiên Giang, Cà Mau và Sóc Trăng phải công bố tình huống khẩn cấp. Hạn mặn từng khiến các tỉnh chịu thiệt hại nặng nề hàng chục nghìn ha lúa, vườn cây ăn quả; người dân thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.

Đầu tháng 2/2021, một hợp phần của dự án là cống Cái Bé đã vượt tiến độ đưa vào vận hành sớm hơn 1 mùa khô, nhờ đó đã kịp thời bảo vệ cho khoảng 20.000ha đất sản xuất của 2 tỉnh Kiên Giang, Hậu Giang, giúp tỉnh Kiên Giang tiết kiệm hàng chục tỷ đồng nhờ không phải đắp hơn 130 đập tạm… Đến nay, toàn bộ hệ thống công trình giai đoạn 1 đi vào vận hành đang phát huy vai trò ngăn mặn hiệu quả trong bối cảnh ĐBSCL đang bước vào thời kỳ hạn, mặn cao điểm tháng 3. Kết hợp triển khai kịp thời các giải pháp phòng chống từ sớm, các địa phương trong khu vực đều đang giữ nhịp độ sản xuất bình thường.

t7.jpg

Công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé khi hoàn thành.

Theo Quy hoạch vùng ĐBSCL, phương hướng phát triển nông nghiệp của vùng là chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp thích ứng với thay đổi về điều kiện tự nhiên theo 3 tiểu vùng sinh thái: ngọt, mặn - lợ, ngọt - lợ luân phiên. Với vai trò điều tiết mặn, cống Cái Lớn - Cái Bé sẽ giúp đảm bảo điều kiện ổn định cho vùng sản xuất tại các địa phương, góp phần cấp nước ngọt trong mùa mưa cho vùng sản xuất mặn, ngọt huyện An Minh, An Biên (Kiên Giang) ở những năm mưa ít; tiêu thoát, giảm ngập úng cho vùng hưởng lợi của hệ thống (Kiên Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau) trong điều kiện BĐKH, nước biển dâng.

Điển hình tại Kiên Giang - tỉnh có diện tích lớn nhất thuộc vùng hệ thống công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé, đã triển khai thực hiện thí điểm các mô hình sinh kế thích ứng với nguồn nước được kiểm soát ở các huyện An Biên, An Minh, Châu Thành, Giồng Riềng, Vĩnh Thuận, U Minh Thượng, Gò Quao. 26 mô hình sản xuất khác nhau, đáp ứng nhu cầu chuỗi liên kết với diện tích 950ha được triển khai như mô hình cánh đồng lớn, mô hình tôm - lúa quản lý cộng đồng, mô hình khóm - cau - dừa... Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan, hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé đóng góp quan trọng vào thúc đẩy quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng phát triển bền vững tại vùng bán đảo Cà Mau và ĐBSCL.

Công trình này còn kết hợp với tuyến đê biển Tây tạo thành cụm công trình phòng, chống thiên tai, nước biển dâng do bão, giảm ngập lụt, úng do lún, sụt đất. Các tuyến đê dọc sông Cái Lớn, Cái Bé gần phạm vi công trình đã tạo thành đê bao bảo vệ khu vực bên trong mỗi khi triều cường dâng cao, đồng thời kết hợp thành đường giao thông nông thôn, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực.

Đến 2025 sẽ khắc phục cơ bản hạn mặn

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp, từ sau đợt hạn mặn năm 2015 - 2016, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt và có nghiên cứu để đầu tư 11 công trình trọng yếu, trong đó có hệ thống cống Cái Lớn - Cái Bé. Giai đoạn 1 sau khi hoàn thành giúp kiểm soát mặn, ngọt cho diện tích gần 385 nghìn ha đất trồng lúa, cây ăn quả, nuôi trồng thủy sản. Giai đoạn 2 sẽ lên đến 1 triệu ha - tương đương gần 25% vùng đất sản xuất ở ĐBSCL.

Với vai trò điều tiết mặn, cống Cái Lớn - Cái Bé sẽ giúp đảm bảo điều kiện ổn định cho vùng sản xuất tại các địa phương, góp phần cấp nước ngọt trong mùa mưa cho vùng sản xuất mặn, ngọt huyện An Minh, An Biên (Kiên Giang) ở những năm mưa ít; tiêu thoát, giảm ngập úng cho vùng hưởng lợi của hệ thống (Kiên Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau) trong điều kiện BĐKH, nước biển dâng.

Ý nghĩa của công trình nằm ở sự thay đổi trong tư duy và nhận thức đối với công tác thủy lợi khu vực ven biển ĐBSCL, từ “ngăn mặn” sang “kiểm soát nguồn nước”. Khái niệm “Thuận thiên” đối với nông nghiệp là “Thích ứng có sự kiểm soát”, trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của các công trình thủy lợi.

Giai đoạn 2021 - 2025, Bộ NN&PTNT đang bàn với các tỉnh sẽ tập trung đầu tư các hệ thống thủy lợi liên vùng, mang tính động lực, để góp phần vào việc tái cơ cấu nông nghiệp. Mục tiêu là điều tiết các nguồn nước để đến năm 2025, khắc phục cơ bản tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn; xa hơn, đến năm 2030, sẽ giải quyết được vấn đề này - Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Đối với các địa phương trong vùng hệ thống công trình thủy lợi, các chuyên gia khuyến nghị cần thường xuyên theo dõi, cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng, thủy văn, hạn mặn để xây dựng, điều chỉnh kế hoạch vận hành các cống cho phù hợp, đảm bảo vận hành điều tiết nước hiệu quả phục vụ sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, ưu tiên nguồn lực đầu tư cho địa phương để xây dựng, nâng cấp các hệ thống thủy lợi do địa phương quản lý nhằm đảm bảo tính đồng bộ, khép kín việc ngăn xâm nhập mặn cho vùng ĐBSCL.

Đặc biệt, cần phát huy hơn nữa vai trò của hệ thống thủy lợi bằng cách tạo thêm sinh kế cho người dân, xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp và phát triển các ngành nghề khác, như phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn…

Bài liên quan
  • Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long đến sớm hơn nhiều năm
    (TN&MT) - Theo ông Hoàng Văn Đại, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ đến sớm và ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, khả năng tương đương mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4) năm 2020-2021, 2016-2017, tuy nhiên không nghiêm trọng như mùa khô 2019-2020.

(0) Bình luận
Nổi bật
Ngày 3/10, Hà Nội có lúc có mưa rào và dông
(TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, hôm nay (3/10), Hà Nội trời nhiều mây, có lúc có mưa rào và dông.
Đừng bỏ lỡ
  • Hà Tĩnh: Mưa lớn gây sạt lở, ngập cục bộ, đường lên cửa khẩu Cầu Treo ách tắc
    Mưa lớn khiến nhiều địa phương ở Hà Tĩnh bị chia căt, một số trường cho học sinh nghĩ học để đảm bảo an toàn. Tuyến Quốc lộ 8A lên cửa khẩu Cầu Treo cũng bị sạt lở nghiêm trọng, gây ách tắc giao thông.
  • Long An: Tăng cường công tác phòng, chống thiên tai năm 2022
    (TN&MT) - UBND tỉnh Long An vừa ban hành Chỉ thị tăng cường công tác chỉ đạo điều hành ứng phó các tình huống thiên tai, sự cố phức tạp; thực hiện đầy đủ phương châm "4 tại chỗ", tránh tư tưởng chủ quan dẫn tới những thiệt hại đáng tiếc do thiên tai gây ra trong những tháng cuối năm 2022, góp phần đảm bảo ổn định an ninh chính trị, phát triển bền vững kinh tế - xã hội của tỉnh.
  • Quảng Nam: Bão tan, người dân lại lo đối phó với lụt
    (TN&MT) - Sau khi bão số 4 đổ bộ, nước mưa từ thượng nguồn đổ về khiến mực nước tại các sông ở Quảng Nam dâng nhanh làm nhiều nơi ngập sâu, người dân không kịp trở tay.
  • Nghệ An: Sơ tán khẩn cấp các hộ dân vì xuất hiện vết nứt bất thường
    Lãnh đạo UBND huyện Kỳ Sơn xác nhận, trên địa bàn xã Hữu Kiệm vừa xuất hiện vết nứt kéo dài. Vì thế, địa phương này đã tiến hành di dời khẩn cấp các hộ dân ảnh hưởng và có nguy cơ mất an toàn.
  • Bão số 4 suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, nhiều cơ sở vật chất bị hư hại
    (TN&MT) - Sáng nay (28/9), sau khi đi sâu vào khu vực Thừa Thiên Huế - Quảng Ngãi, bão số 4 đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới. Bão đã gây thiệt hại nhiều cơ sở vật chất tại các tỉnh thành khu vực Trung Trung Bộ và Tây Nguyên.
  • Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hợp tác vì phát triển xanh bền vững
    (TN&MT) - Ngày 28/9, Hội Liên hiệp Phụ nữ 3 nước Việt Nam - Lào -Campuchia đồng chủ trì tổ chức Diễn đàn với chủ đề "Phụ nữ Việt Nam - Lào - Campuchia hội nhập, hợp tác vì phát triển xanh và bền vững trong một thế giới có Covid-19" với mong muốn phát huy hơn nữa vai trò chủ động, tích cực của phụ nữ 3 nước trong phát triển xanh và bền vững, đóng góp vào sự phát triển của mỗi nước cũng như của cả khu vực.
  • Ngày 28/9, dự báo mưa lớn từ Phú Yên đến Ninh Thuận, Nam Tây Nguyên và Nam Bộ
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện nay (28/9), ở khu vực từ Hà Tĩnh đến Bình Định và Kon Tum đã có mưa to đến rất to và có nơi có dông. Dự báo mưa lớn ở khu vực từ Thanh Hóa đến Bình Định, Bắc Tây Nguyên, Hòa Bình, đồng bằng và ven biển Bắc Bộ; mưa dông và mưa lớn cục bộ, lốc, sét gió giật mạnh ở khu vực Phú Yên đến Ninh Thuận, Nam Tây Nguyên và Nam Bộ.
  • Bình Định đưa 11.244 người dân ở vùng nguy hiểm đến nơi an toàn
    Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai - Tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự (PCTT-TKCN&PTDS) tỉnh Bình Định cho hay, công tác ứng phó với bão số 4 đang được tỉnh ta khẩn trương triển khai, trong đó tập trung và ưu tiên di dời những hộ dân ở những vùng nguy cơ cao.
  • Phú Yên sơ tán hơn 36.000 người dân
    Các địa phương trong tỉnh Phú Yên đã sẵn sàng triển khai phương án sơ tán hơn 36.000 người dân. Cụ thể khu vực ven biển do gió và nước biển dâng 15.630 người; sơ tán do lũ, ngập lụt 17.909 người; sơ tán khu vực lũ quét sạt lở đất: 2.582 người.
  • Bão số 4 tiến sát đất liền, đêm nay gây mưa lớn cho các tỉnh Trung Trung Bộ
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTv Quốc gia, do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4, tại đảo Lý Sơn đã có gió mạnh cấp 8, giật cấp 11; đảo Phú Quý gió mạnh cấp 6, giật cấp 7. Đêm nay, bão đổ bộ vào đất liền các tỉnh Trung Trung Bộ, gây mưa lớn, nhiều khu vực có gió giật cấp 15.
  • Phú Yên  triển khai công tác ứng phó khẩn cấp với bão số 4-Noru
    Nhằm chủ động ứng phó diễn biến của bão số 4-Noru, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Yên yêu cầu khẩn trương, quyết liệt triển khai đồng bộ các biện pháp công tác ứng phó với bão, lũ theo phương châm “bốn tại chỗ”, hạn chế thấp nhất các thiệt hại do mưa bão gây ra; bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhà nước và nhân dân
  • Quảng Nam: Hàng nghìn người dân hối hả sơ tán tránh siêu bão Noru
    (TN&MT) - Người dân ven biển ở Quảng Nam đang “chạy đua”với thời gian đi sơ tán để đảm bảo an toàn trước thời điểm siêu bão Noru đổ bộ.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO