Công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé: Dấu ấn chủ động thích ứng biến đổi khí hậu

Khánh Ly | 10/03/2022, 08:59

(TN&MT) - Công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé lớn nhất miền Tây vừa chính thức khánh thành giai đoạn 1. Khi đi vào vận hành, công trình này sẽ giúp kiểm soát độ mặn nguồn nước không vượt quá giới hạn, tạo điều kiện sản xuất ổn định cho diện tích gần 385 nghìn ha, hầu hết là đất sản xuất nông nghiệp, thủy sản thuộc 4 tỉnh Kiên Giang, Hậu Giang, Cà Mau và Bạc Liêu.

Tạo điều kiện sản xuất theo hệ sinh thái

Đối với người dân Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung và vùng dự án nói riêng, một hệ thống thủy lợi hiện đại là mong mỏi nhiều năm nay. Nguyên nhân do biến đổi khí hậu (BĐKH) tác động, xâm nhập mặn ngày càng khốc liệt và gây khó khăn cho sản xuất, đời sống. Điển hình là mùa hạn mặn 2020 kéo dài hơn nửa năm đã khiến 6 tỉnh: Bến Tre, Tiền Giang, Long An, Kiên Giang, Cà Mau và Sóc Trăng phải công bố tình huống khẩn cấp. Hạn mặn từng khiến các tỉnh chịu thiệt hại nặng nề hàng chục nghìn ha lúa, vườn cây ăn quả; người dân thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.

Đầu tháng 2/2021, một hợp phần của dự án là cống Cái Bé đã vượt tiến độ đưa vào vận hành sớm hơn 1 mùa khô, nhờ đó đã kịp thời bảo vệ cho khoảng 20.000ha đất sản xuất của 2 tỉnh Kiên Giang, Hậu Giang, giúp tỉnh Kiên Giang tiết kiệm hàng chục tỷ đồng nhờ không phải đắp hơn 130 đập tạm… Đến nay, toàn bộ hệ thống công trình giai đoạn 1 đi vào vận hành đang phát huy vai trò ngăn mặn hiệu quả trong bối cảnh ĐBSCL đang bước vào thời kỳ hạn, mặn cao điểm tháng 3. Kết hợp triển khai kịp thời các giải pháp phòng chống từ sớm, các địa phương trong khu vực đều đang giữ nhịp độ sản xuất bình thường.

t7.jpg

Công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé khi hoàn thành.

Theo Quy hoạch vùng ĐBSCL, phương hướng phát triển nông nghiệp của vùng là chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp thích ứng với thay đổi về điều kiện tự nhiên theo 3 tiểu vùng sinh thái: ngọt, mặn - lợ, ngọt - lợ luân phiên. Với vai trò điều tiết mặn, cống Cái Lớn - Cái Bé sẽ giúp đảm bảo điều kiện ổn định cho vùng sản xuất tại các địa phương, góp phần cấp nước ngọt trong mùa mưa cho vùng sản xuất mặn, ngọt huyện An Minh, An Biên (Kiên Giang) ở những năm mưa ít; tiêu thoát, giảm ngập úng cho vùng hưởng lợi của hệ thống (Kiên Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau) trong điều kiện BĐKH, nước biển dâng.

Điển hình tại Kiên Giang - tỉnh có diện tích lớn nhất thuộc vùng hệ thống công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé, đã triển khai thực hiện thí điểm các mô hình sinh kế thích ứng với nguồn nước được kiểm soát ở các huyện An Biên, An Minh, Châu Thành, Giồng Riềng, Vĩnh Thuận, U Minh Thượng, Gò Quao. 26 mô hình sản xuất khác nhau, đáp ứng nhu cầu chuỗi liên kết với diện tích 950ha được triển khai như mô hình cánh đồng lớn, mô hình tôm - lúa quản lý cộng đồng, mô hình khóm - cau - dừa... Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan, hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé đóng góp quan trọng vào thúc đẩy quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng phát triển bền vững tại vùng bán đảo Cà Mau và ĐBSCL.

Công trình này còn kết hợp với tuyến đê biển Tây tạo thành cụm công trình phòng, chống thiên tai, nước biển dâng do bão, giảm ngập lụt, úng do lún, sụt đất. Các tuyến đê dọc sông Cái Lớn, Cái Bé gần phạm vi công trình đã tạo thành đê bao bảo vệ khu vực bên trong mỗi khi triều cường dâng cao, đồng thời kết hợp thành đường giao thông nông thôn, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực.

Đến 2025 sẽ khắc phục cơ bản hạn mặn

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp, từ sau đợt hạn mặn năm 2015 - 2016, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt và có nghiên cứu để đầu tư 11 công trình trọng yếu, trong đó có hệ thống cống Cái Lớn - Cái Bé. Giai đoạn 1 sau khi hoàn thành giúp kiểm soát mặn, ngọt cho diện tích gần 385 nghìn ha đất trồng lúa, cây ăn quả, nuôi trồng thủy sản. Giai đoạn 2 sẽ lên đến 1 triệu ha - tương đương gần 25% vùng đất sản xuất ở ĐBSCL.

Với vai trò điều tiết mặn, cống Cái Lớn - Cái Bé sẽ giúp đảm bảo điều kiện ổn định cho vùng sản xuất tại các địa phương, góp phần cấp nước ngọt trong mùa mưa cho vùng sản xuất mặn, ngọt huyện An Minh, An Biên (Kiên Giang) ở những năm mưa ít; tiêu thoát, giảm ngập úng cho vùng hưởng lợi của hệ thống (Kiên Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau) trong điều kiện BĐKH, nước biển dâng.

Ý nghĩa của công trình nằm ở sự thay đổi trong tư duy và nhận thức đối với công tác thủy lợi khu vực ven biển ĐBSCL, từ “ngăn mặn” sang “kiểm soát nguồn nước”. Khái niệm “Thuận thiên” đối với nông nghiệp là “Thích ứng có sự kiểm soát”, trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của các công trình thủy lợi.

Giai đoạn 2021 - 2025, Bộ NN&PTNT đang bàn với các tỉnh sẽ tập trung đầu tư các hệ thống thủy lợi liên vùng, mang tính động lực, để góp phần vào việc tái cơ cấu nông nghiệp. Mục tiêu là điều tiết các nguồn nước để đến năm 2025, khắc phục cơ bản tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn; xa hơn, đến năm 2030, sẽ giải quyết được vấn đề này - Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.

Đối với các địa phương trong vùng hệ thống công trình thủy lợi, các chuyên gia khuyến nghị cần thường xuyên theo dõi, cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng, thủy văn, hạn mặn để xây dựng, điều chỉnh kế hoạch vận hành các cống cho phù hợp, đảm bảo vận hành điều tiết nước hiệu quả phục vụ sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, ưu tiên nguồn lực đầu tư cho địa phương để xây dựng, nâng cấp các hệ thống thủy lợi do địa phương quản lý nhằm đảm bảo tính đồng bộ, khép kín việc ngăn xâm nhập mặn cho vùng ĐBSCL.

Đặc biệt, cần phát huy hơn nữa vai trò của hệ thống thủy lợi bằng cách tạo thêm sinh kế cho người dân, xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp và phát triển các ngành nghề khác, như phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn…

Bài liên quan
  • Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long đến sớm hơn nhiều năm
    (TN&MT) - Theo ông Hoàng Văn Đại, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ đến sớm và ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, khả năng tương đương mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4) năm 2020-2021, 2016-2017, tuy nhiên không nghiêm trọng như mùa khô 2019-2020.

(0) Bình luận
Nổi bật
Sơn La: Các địa phương đồng loạt ra quân hưởng ứng Tết trồng cây 2023
(TN&MT) - Từ ngày 27/1-31/1, các huyện, thành phố và một số đơn vị trên địa bàn tỉnh Sơn La đã đồng loạt ra quân hưởng ứng Tết trồng cây mừng Đảng mừng Xuân Quý Mão 2023.
Đừng bỏ lỡ
  • Định hình ưu tiên thích ứng biến đổi khí hậu của Việt Nam
    (TN&MT) - Ngày 16/1, tại Hà Nội, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam đã tổ chức Hôi thảo tổng kết Dự án “Hỗ trợ xây dựng và thực hiện Kế hoạch quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu của Việt Nam” (Dự án NAP-GCF).
  • Hành động để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero
    (TN&MT) - Ngày 12/1, tại Hà Nội, Viện Chính sách kinh tế môi trường phối hợp cùng Hội Chiếu sáng Việt Nam, Tạp chí Ánh sáng và Cuộc sống, Tạp chí Kinh tế môi trường tổ chức Diễn đàn "Phát thải ròng bằng 0 (Net Zero 2050): Từ cam kết đến hành động".
  • Viện Khoa học KTTV&BĐKH đề ra định hướng nghiên cứu khoa học công nghệ đến năm 2030
    (TN&MT) - Viện Khoa học Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu (KTTV&BĐKH) vừa tổ chức tổng kết những thành tích quan trọng đạt được năm 2022 vừa qua, đồng thời đưa ra mục tiêu xây dựng định hướng phát triển KHCN dài hạn năm 2023 đến năm 2030.
  • Dự báo thời tiết ngày 11-1, cả nước cục bộ có mưa, trời rét
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTVQG, ngày 11-1, khu vực Hà Nội và phía Đông Bắc Bộ có mưa nhỏ rải rác, trời rét. Khu vực từ Đà Nẵng đến Bình Thuận Phía Bắc nhiều mây, có mưa vài nơi; phía Nam có mây, ngày nắng, đêm không mưa. Khu vực Nam Bộ cục bộ có mưa và dông lốc.
  • Đà Nẵng ứng phó với nước biển dâng: Lồng ghép nhiều kế hoạch
    (TN&MT) - Những năm gần đây, Đà Nẵng ghi nhận mực nước biển dâng trung bình tăng từ 3mm/năm, đe dọa các khu dân cư và cơ sở hạ tầng dọc bờ biển thường xuyên hơn. Hiện, địa phương đang triển khai các kế hoạch, chương trình quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và vùng bờ.
  • Liên hợp quốc kiên trì theo đuổi các thỏa thuận khí hậu toàn cầu
    (TN&MT) - Có nhiều bằng chứng cho thấy hoạt động của con người có tác động lớn đến các sự kiện thời tiết khắc nghiệt. Bên cạnh đó, cuộc khủng hoảng nhiên liệu do xung đột quân sự ở Ukraine khiến lượng khí thải nhà kính tiếp tục tăng. Trong bối cảnh đó, Liên hợp quốc đặt tình trạng khẩn cấp về khí hậu lên hàng đầu trong các ưu tiên toàn cầu, trong đó có các thỏa thuận lớn về tài chính khí hậu và đa dạng sinh học.
  • Dự báo thời tiết ngày 4-1, Bắc Bộ có mưa, trời rét
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTVQG, ngày 4-1, phía Bắc Bộ có mưa vài nơi, trời rét. Khu vực từ Thanh Hoá đến Bình Thuận mưa rào rải rác và có nơi có dông, cục bộ có mưa to. Khu vực Nam Bộ có mưa rào và dông vài nơi, gió đông bắc cấp 2-3, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.
  • Phát triển bền vững lựa chọn tất yếu
    (TN&MT) - Phát triển bền vững là đích đến quan trọng của thế giới và Việt Nam là một mảnh ghép trong bức tranh chung đó. Hơn lúc nào hết, phát triển xanh, bền vững phải là mệnh lệnh của cuộc sống hiện tại và tương lai.
  • Vì sự an toàn của Nhân dân
    (TN&MT) - Thông tin khí tượng thủy văn (KTTV) là đầu vào quan trọng của các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội, phục vụ cuộc sống hằng ngày của người dân và góp phần đảm bảo quốc phòng, an ninh quốc gia, phát triển bền vững kinh tế - xã hội đất nước. Năm 2022, với sự đồng lòng, nỗ lực phấn đấu của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, Tổng cục KTTV đã giữ vững sự chủ động trong mọi tình huống, góp phần mang lại an toàn cho người dân trong các đợt thiên tai nguy hiểm.
  • Đẩy mạnh công nghệ dự báo thủy văn: Tập trung theo lưu vực sông
    (TN&MT) - Năm 2022, trong bối cảnh thiên tai có nhiều diễn biến phức tạp, công tác dự báo thủy văn đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao, theo dõi chặt chẽ và dự báo sát tình hình thiên tai, đặc biệt trong các trận mưa lũ lớn tại khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên, phát hành các bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai kịp thời, đầy đủ phục vụ công tác phòng chống thiên tai (PCTT), giảm thiểu thiệt hai do thiên tai gây ra.
  • Dự báo thời tiết ngày 28-12, Bắc Bộ rét đậm rét hại
    (TN&MT) - Theo Trung tâm Dự báo KTTVQG, ngày 28- 12, khu vực Bắc Bộ có mưa rào rải rác, trời rét đậm. Khu vực Nam Bộ đêm trời trở lạnh.
  • Đổi mới công tác dự báo thủy văn theo hướng đồng bộ, liên thông theo lưu vực sông
    (TN&MT) - Năm 2022 tiếp tục là năm với nhiều loại hình thiên tai thủy văn, xuất hiện trên nhiều tỉnh thành của cả nước. Lũ quét, sạt lở đất gây thiệt hại về người và tài sản ngay trong những tháng đầu của mùa mưa lũ ở khu vực Bắc Bộ; mưa lũ trong năm 2022 tiếp tục tác động lớn gây ngập lụt sâu rộng tại nhiều tỉnh thành tại khu vực miền Trung, gây ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống người dân trong khu vực.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO