Công nghệ viễn thám - Công cụ hữu ích trong điều tra trượt lở đất đá ở miền núi

Nguyễn Thủy | 25/09/2021, 10:21

(TN&MT) - Công nghệ viễn thám được xem là một trong những phương pháp có hiệu quả cao trong lĩnh vực nghiên cứu tai biến địa chất, bảo vệ môi trường đã được các nhà khoa học Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản ứng dụng trong điều tra, phân vùng, cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá.

Công nghệ viễn thám giúp nhận dạng các khối trượt lở đất đá

Trượt lở đất đá là một trong những loại hình thiên tai phổ biến nhất trên thế giới và Việt Nam. Ba phần tư lãnh thổ Việt Nam thuộc khu vực  miền núi, có địa hình sườn dốc cao, hoạt động phát triển kinh tế - xã hội chưa được qui hoạch hợp lý, nên các hiện tượng trượt lở đất đá, lũ bùn đá và lũ quét thường xảy ra. Những năm gần đây, các loại hình thiên tai này xảy ra với tần suất và cường độ ngày càng tăng, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng, điển hình ở các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Yên Bái, Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Thanh Hóa, Nghệ An...

Trên thế giới, việc nghiên cứu tai biến địa chất được đầu tư rất sớm, nhiều phương pháp khoa học tiên tiến đã được áp dụng vào công tác dự báo nguy cơ thảm họa trượt lở đất đá. Trong đó, phân tích ảnh viễn thám kết hợp với hệ thống thông tin địa lý (GIS) đang được xem là một trong những hệ phương pháp có hiệu quả cao trong lĩnh vực nghiên cứu tai biến địa chất, bảo vệ môi trường.

Trượt lở đất đá luôn de dọa cuộc sống của người dân miền núi

Ở Việt Nam, vấn đề này mới chỉ được chú trọng khoảng 15 năm gần đây khi thảm họa thiên tai xảy ra thường xuyên hơn. Các nghiên cứu về trượt lở đất đá ở Việt Nam mới chỉ áp dụng trên diện rộng, tỷ lệ nhỏ, chủ yếu phân vùng dự báo định tính, còn rất thiếu các công trình điều tra đủ chi tiết để hỗ trợ hiệu quả hơn công tác quy hoạch, cảnh báo nguy cơ và chỉ đạo điều hành phòng chống thiên tai, giảm nhẹ thiệt hại trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Mới đây, các nhà khoa học của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản đã ứng dụng thành công việc phân tích ảnh viễn thám trong đánh giá hiện trạng trượt lở đất đá ở vùng miền núi.

TS. Nguyễn Quốc Khánh – Giám đốc Trung tâm Viễn thám và Tai biến địa chất, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản cho biết: Phân tích ảnh viễn thám cho phép nhận dạng các khối trượt và các yếu tố chính phát sinh trượt lở đất đá. Đó là các yếu tố cấu trúc địa chất, đới phá hủy kiến tạo, thảm phủ thực vật và những biến động của lớp thảm phủ thực vật…

Các thông tin được chiết xuất từ ảnh viễn thám chủ yếu thông qua các dấu hiệu ảnh: dấu hiệu trực tiếp như tôn ảnh, màu sắc ảnh, hoa văn ảnh, kiến trúc ảnh, hình dạng đối tượng ảnh... và gián tiếp như những yếu tố lớp phủ, địa hình, địa mạo, thành phần vật chất trên bề mặt địa hình....

Trên cơ sở đó, các nhà khoa học thành lập được các sơ đồ giải đoán các khối trượt và các yếu tố thành phần. Các sơ đồ kết quả giải đoán các khối trượt và các yếu tố thành phần sẽ được sử dụng làm các dữ liệu đầu vào rất quan trọng cho công tác đánh giá, phân vùng dự báo và thành lập bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá trong các bước tiếp theo.

Giải đoán ảnh viễn thám có độ chính xác trên 80%

Theo các nhà khoa học của Cục Viễn thám quốc gia, tại những vùng điều tra có thể sử dụng được nhiều tư liệu ảnh viễn thám đa thời kỳ có độ phân giải cao, công tác kiểm chứng thực địa các khối trượt giải đoán từ ảnh viễn thám đã xác định được tại những vị trí này đã xảy ra trượt lở đất đá với độ chính xác trên 80%.

Cụm điểm trượt lở đất đá xảy ra trên các sườn núi gần bản Pọng Ngoài, xã Tam Chung, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa được xác định từ giải đoán ảnh viễn thám.

Tuy nhiên, công nghệ viễn thám vẫn có thể có sai số so với thực địa, bởi sự chênh lệch giữa thời gian thu nhận ảnh và thời gian kiểm chứng thực địa. Ngoài ra, còn do có nhiều điểm trượt xảy ra khá lâu, được xác định trên ảnh viễn thám, nhưng tại thời điểm khảo sát thực địa thì khối trượt đã ổn định hoặc dừng hoạt động, nên đã được phủ kín bởi các loại thảm phủ hoặc bị xóa mờ dấu vết bởi các hoạt động nhân sinh. Vì vậy, để nâng tính chính xác trong đánh giá trượt lở đất đai, ngoài việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như ảnh viễn thám, các nhà khoa học cho rằng, cần kiểm tra, đối sánh với các tài liệu khác hiện có và kiểm chứng thực địa.

“Để các kết quả phân tích, giải đoán ảnh viễn thám đạt độ chính xác cao, công tác kiểm tra, đối sánh với các tài liệu khác hiện có và kiểm chứng thực địa cũng đóng vai trò quan trọng. Việc kiểm chứng thực địa chủ yếu được tiến hành tại những ô chìa khóa, bởi phần lớn địa hình khu vực miền núi có nguy cơ trượt lở đất đá có độ phân cắt phức tạp, không có đường để tiếp cận, hoặc không thể quan sát rõ do rừng rậm hoặc sương mù che khuất” – Ông Lê Quốc Hưng, Phó Cục trưởng Cục Viễn thám quốc gia cho biết.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Mùa vàng ở bản người Mông Khe Táu
(TN&MT) - Từ những đồi núi bạc màu, giờ đây những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ với một màu vàng ấm no đã hiện hữu trên bản người Mông Khe Táu, xã Phong Dụ Thượng, huyện Văn Yên (Yên Bái).
Đừng bỏ lỡ
  • Nghệ An: Mưa kéo dài, nhiều tuyến đường ở miền núi tiếp tục sạt lở
    (TN&MT) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 8 và gió mùa Đông Bắc tăng cường đã gây mưa lớn, khiến nhiều tuyến đường miền núi ở Nghệ An bị sạt lở. Các đơn vị quản lý giao thông đang tích cực khắc phục, đảm bảo lưu thông cho người dân.
  • Đem “cần câu” cho đồng bào về quê từ vùng dịch
    (TN&MT) - “Đề án tạo sinh kế bền vững cho bà con trở về từ vùng dịch” ở huyện biên giới Kỳ Sơn (tỉnh Nghệ An) đang thực sự tạo niềm tin và hy vọng mới cho bài toán tạo “sinh kế” cho đồng bào trở về quê hương từ vùng dịch trong suốt thời gian qua. Đây là một cách làm hay, kịp thời mà nhiều địa phương khác nên tham khảo, học tập.
  • ­Thanh Hóa: Quy hoạch xây dựng huyện miền núi Bá Thước đến năm 2045
    (TN&MT) - UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 4027/QĐ-UBND về việc phê duyệt đồ án Quy hoạch xây dựng vùng huyện Bá Thước đến năm 2045.
  • Nghệ An: Khẩn trương khắc phục những điểm sạt lở đất ở vùng cao
    (TN&MT) - Những ngày qua, do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 8, trên địa bàn các xã: Mường Ải, Mường Típ (huyện Kỳ Sơn) và xã Châu Phong, Châu Hoàn, Diên Lãm (huyện Quỳ Châu) xảy ra mưa kéo dài, làm sạt lở đất, đá ở một số điểm gây nguy hiểm cho người dân khi lưu thông trên đường. Các cơ quan chức năng đã nhanh chóng khắc phục, đảm bảo cho người dân lưu thông.
  • Bình Thuận: Chủ động phòng chống thiên tai, ứng phó sự cố môi trường
    (TN&MT) - Những năm gần đây, do tác động của tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH), trên địa bàn tỉnh Bình Thuận thời tiết thay đổi bất thường, nắng nhiều, mưa cực đoan khiến nhiều khu vực bị sạt lở, gây nhiều thiệt hại về đời sống, kinh tế của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) khu vực miền núi.
  • Unicef sẽ hỗ trợ thúc đẩy phát triển bền vững vùng DTTS và miền núi
    (TN&MT) - Thời gian tới, UNICEF sẽ phối hợp và hỗ trợ Ủy ban Dân tộc cùng các Bộ chủ quản liên quan đến Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; trọng tâm là đẩy mạnh giải quyết vấn đề suy dinh dưỡng ở trẻ em; vấn đề tiếp cận nước sạch vùng DTTS và miền núi; các nội dung liên quan đến biến đổi khí hậu như lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời, hệ thống lọc không khí tại các trường học vùng DTTS và miền núi…
  • Đắk Lắk: Gieo mầm xanh cho những vùng đất trống, đồi trọc
    (TN&MT) - Từ đầu năm 2021 đến nay, các bạn trẻ tổ chức thành các nhóm gói nhiều hạt giống vào trong những túi đất rồi gieo xuống những vùng đất trống, đồi trọc ven quốc lộ 27 đoạn đi qua tỉnh Lâm Đồng góp phần phủ xanh những vùng đất hoang hoá hoặc cây cối bị phá từ trước.
  • Chính phủ phê duyệt Chương trình MTQG Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn I
    (TN&MT) - Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đã ký Quyết định số 1719/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I từ năm 2021 đến năm 2025 với 10 dự án trọng tâm và dự kiến tổng mức vốn để thực hiện là 137.664,959 tỷ đồng.
  • Puih Nhen - Bí thư Chi bộ gương mẫu trong bảo vệ môi trường
    (TN&MT) - Luôn gương mẫu và đi đầu trong các phong trào tham gia bảo vệ môi trường, ông Puih Nhen – Bí thư Chi bộ làng Bẹk (xã Ia Bă, huyện Ia Grai, Gia Lai) trở thành tấm gương sáng cho bà con đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại địa phương học tập, làm theo.
  • Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hiện công tác dân tộc
    (TN&MT) - Dựa trên nguyên tắc “Trách nhiệm - Sáng tạo - Cùng phát triển”, Ủy ban Dân tộc và Tập đoàn FPT sẽ hợp tác toàn diện và đa dạng với 5 nhóm nội dung trọng tâm, trong đó, chú trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của Ủy ban và Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.
  • Lào Cai: Bí thư Chi bộ thôn gương mẫu hiến đất xây dựng NTM
    (TN&MT) - Tham gia xây dựng nông thôn mới (NTM), nhân dân xã A Mú Sung, huyện Bát Xát đã nêu cao tinh thần, trách nhiệm, đóng góp nhiều công sức, tài sản. Một trong những điển hình chung tay xây dựng NTM là gia đình Bí thư Chi bộ Ma Seo Lằng ở thôn Lũng Pô đã tự nguyện hiến 2650m2 đất xây dựng đường giao thông nông thôn.
  • Sửa đổi Luật Đất đai: Cần có những quy định đặc thù cho người sử dụng đất là cá nhân hay cộng đồng DTTS
    (TN&MT) - ​​​​​​​“Sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai cần có những quy định đặc thù cho người sử dụng đất là cá nhân hay cộng đồng DTTS”, đó là đề xuất của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
  • Thanh Hóa: Ban hành tình huống khẩn cấp về thiên tai tại 3 huyện miền núi
    (TN&MT) - UBND tỉnh Thanh Hóa quyết định ban hành tình huống khẩn cấp về thiên tai để triển khai thực hiện đầu tư khu tái định cư tập trung, phục vụ di dời khẩn cấp các hộ dân ở khu vực có nguy cơ rất cao xảy ra sạt lở đất tại các huyện miền núi Mường Lát, Quan Hóa và Quan Sơn.
  • Quảng Ngãi: Người dân Minh Long tình nguyện hiến đất xây dựng nông thôn mới
    (TN&MT) - Đến nay, huyện miền núi Minh Long (Quảng Ngãi) đã có 2 xã Long Sơn và Thanh An cán đích nông thôn mới. Góp vào thành quả này là nhờ sự chung sức, chung lòng tình nguyện hiến đất của bà con để mở rộng đường làng, xây dựng nhà văn hoá thôn… thay đổi diện mạo vùng quê.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO