Chia sẻ kinh nghiệm kiểm toán hợp tác về quản lý nguồn nước tại lưu vực sông Mê Công

Thanh Tùng | 01/12/2021, 12:43

(TN&MT) - Kiểm toán Nhà nước Việt Nam vừa chủ trì tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm kiểm toán hợp tác về công tác quản lý nguồn nước tại lưu vực sông (LVS) Mê Công. Hội thảo được tổ chức bằng hình thức trực tuyến với sự tham gia của các Cơ quan Kiểm toán tối cao Thái Lan, Myanmar, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Nepal, Mông Cổ, Bhutan, Pakistan, Nhật Bản và Oman.

Phó Tổng KTTN Việt Nam Doãn Anh Thơ và các đại biểu tham dự tại điểm cầu KTTN Việt Nam

Cuộc kiểm toán hợp tác với chủ đề “Kiểm toán việc quản lý nguồn nước lưu vực sông Mê Công” gắn với thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững có sự tham gia của 3 Cơ quan Kiểm toán Nhà nước (KTNN) tại 3/6 quốc gia thuộc LVS Mê Công gồm Việt Nam, Thái Lan, Myanma.

Chất lượng nước có dấu hiệu ô nhiễm

Báo cáo tóm tắt kết quả kiểm toán của KTNN Việt Nam, Thái Lan và Myanma cho thấy Chính phủ các nước đã có sự quan tâm, chú trọng và đưa ra nhiều nỗ lực, giải pháp trong công tác quản lý nguồn nước sông Mê Công gắn với việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững như: Hoàn thành việc xây dựng Kế hoạch hành động thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 phù hợp với tình hình của mỗi quốc gia; ban hành các quy định, văn bản quy phạm pháp luật, xây dựng cơ sở pháp lý về quản lý tài nguyên nước; đầu tư cơ sở hạ tầng, nguồn lực cần thiết và tổ chức thực hiện giám sát, cảnh báo về số lượng, chất lượng nguồn nước; tăng cường các hoạt động hợp tác quốc tế các cấp về nguồn nước LVS Mê Công nhằm chia sẻ, trao đổi và thống nhất với nhau trên cơ sở cùng có lợi...

Tuy nhiên, các báo cáo kiểm toán cũng phản ánh tình trạng suy thoái nguồn nước sông Mê Công kèm theo những ảnh hưởng, tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, sinh kế, đời sống của người dân đã và đang diễn ra tại cả 3 quốc gia. Kết quả kiểm toán cho thấy chất lượng nước tại một số khu vực thuộc LVS Mê Công đang có dấu hiệu ô nhiễm.

Tại Myanma, kết quả phân tích chất lượng nước tại 5 khu vực (bao gồm 2 khu vực thuộc dòng chính sông Mê Công và 3 khu vực thuộc dòng nhánh) phản ánh một số chỉ tiêu hóa học, sinh học vượt quy chuẩn cho phép, không phù hợp để sử dụng phục vụ mục đích sinh hoạt của người dân. Theo KTNN Myanma, nguyên nhân ban đầu được xác định là do ảnh hưởng từ chất diệt côn trùng, chất thải hóa học từ các ngành nông nghiệp và chăn nuôi, dự án khai thác mỏ, khách sạn, nhà hàng và khu vực dân cư bên bờ sông.

Tại Việt Nam, tình trạng chất lượng nước mặt, nước ngầm có dấu hiệu bị ô nhiễm vi sinh, nhiễm phèn và có độ mặn cao cũng đã xuất hiện tại một số địa phương. Đặc biệt là vào mùa khô và tại các khu vực thành thị, các khu công nghiệp nơi tập trung nhiều cơ sở chế biến, sản xuất hoặc các khu vực tiếp giáp biển. Nguyên nhân được xác định có thể là do tác động từ hoạt động xả thải trong quá trình sản xuất, sinh hoạt cũng như tình trạng suy giảm số lượng nước sông Mê Công, dẫn đến thiếu nước ngọt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng tự làm sạch và rửa mặn tự nhiên của dòng sông.

Về số lượng nước, KTNN Việt Nam và Thái Lan đều ghi nhận tình trạng thiếu nước tại các quốc gia này có xu hướng ngày càng gia tăng. Trên cơ sở phân tích các số liệu đo đạc, thống kê về mực nước, số lượng nước, phù sa trong giai đoạn 2011 - 2020, KTNN Việt Nam chỉ ra lượng nước từ thượng nguồn sông Mê Công đổ về Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) đang có chiều hướng suy giảm, số lượng nước năm 2020 thấp hơn 157 tỷ m3 so với cùng kỳ năm 2011; lượng phù sa, bùn cát về từ thượng nguồn năm 2020 cũng giảm tương ứng 14 triệu tấn so với năm 2017.

Trong khi đó tại Thái Lan, cơ sở dữ liệu về số lượng nước theo ngày trong giai đoạn từ 1/1/2016 đến ngày 31/5/2021 tại 6 trạm đo dọc sông Mê Công ở Thái Lan cho thấy từ năm 2019, số ngày có lượng nước ở mức cực thấp đã tăng lên đáng kể so với giai đoạn trước đó. Ngoài ra, căn cứ trên số liệu thống kê về lượng phù sa sông Mê Công trong giai đoạn 1992 - 2018 và dữ liệu khảo sát từ 24 khu vực thuộc mạng lưới sông Mê Công, KTNN Thái Lan cũng làm rõ hoạt động xả cặn là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến việc bồi tụ cặn, lắng đọng phù sa, dẫn đến sự xuất hiện của “Hiệu ứng dòng nước đói” - khi dòng chảy của sông vượt quá khả năng vận chuyển phù sa gây ra hiện tượng xói mòn lòng, bờ sông đang có xu hướng ngày càng gia tăng trong giai đoạn 1992 - 2018.

Về sinh kế của người dân, KTNN Thái Lan đánh giá “Hiệu ứng dòng nước đói” là nguyên nhân gây ra xói mòn và phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng, nhà ở của người dân dọc theo ven bờ sông, đồng thời đưa ra cảnh báo việc thiếu hụt phù sa cũng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các hệ thống sinh thái trên sông. Đồng thời dẫn chứng một số kết quả nghiên cứu có sử dụng công cụ Giám sát tác động xã hội và đánh giá tính dễ bị tổn thương (SIMVA) của Ủy hội sông Mê Công quốc tế (MRC), theo đó, 79% trong số 602 hộ gia đình làm nghề nông và ngư nghiệp ở 8 tỉnh dọc theo sông Mê Công cho biết sự biến đổi của sông Mê Công làm giảm thu nhập của họ.

Tại Việt Nam, cơ quan KTNN đã chỉ ra mối liên hệ giữa việc suy giảm số lượng, chất lượng nước, phù sa trong nước và yếu tố biến đổi khí hậu đến hệ sinh thái, đa dạng sinh học và cuộc sống của người dân, đặc biệt là tại khu vực ĐBSCL, nơi sinh sống của hơn 17,3 triệu người, cung cấp trên 50% sản lượng lúa, 65% sản lượng thủy sản của cả nước và phụ thuộc phần lớn vào nguồn nước sông Mê Công từ bên ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Việc thiếu nước ngọt nghiêm trọng vào mùa khô cùng tình trạng xâm nhập mặn khiến cho hàng ngàn hộ dân cư sống trong điều kiện thiếu nước sinh hoạt, hàng trăm ngàn lao động phải di dời khỏi địa phương để tìm kiếm việc làm, phá hủy trên 500.000ha cây trồng, 1.500.000ha đất có dấu hiệu suy thoái, trên 2.000 vụ sạt lở, sụt lún với thiệt hại ước tính lên tới hàng ngàn tỷ đồng. Bên cạnh đó, sự suy giảm về trữ lượng thủy sản tự nhiên và số lượng nhiều loài sinh vật, thủy sản đặc trưng của sông Mê Công tại Việt Nam trong những năm gần đây cũng đã được ghi nhận tại Báo cáo kiểm toán. 

Các báo cáo kiểm toán phản ánh tình trạng suy thoái nguồn nước sông Mê Công kèm theo những ảnh hưởng, tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, sinh kế, đời sống của người dân

Công tác quản lý thiếu chặt chẽ

Một số kết quả khác ghi nhận, trong công tác quản lý tài nguyên nước, gắn với việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững cũng đã được các cơ quan KTNN phát hiện.

Cụ thể, tại Myanma, KTNN chỉ ra Hướng dẫn phát thải chất lượng môi trường của Bộ Tài nguyên và Bảo tồn Môi trường ban hành hiện đang vận dụng các tiêu chuẩn về chất lượng nước mặt do các nước Mĩ, Trung Quốc, Thái Lan ban hành, chưa xây dựng được bộ tiêu chuẩn phù hợp với thực tiễn tại Myanma.

Tại Thái Lan, KTNN cho biết có 16 cộng đồng dân cư được khảo sát phản ánh về việc thiếu hệ thống cảnh báo đối với những biến động của dòng sông Mê Công.

Tại Việt Nam, KTNN đánh giá công tác quy hoạch tài nguyên nước, công tác tổng hợp thông tin, báo cáo tình hình thực hiện Mục tiêu cụ thể số 6.5 còn chưa kịp thời.

Đặc biệt, KTNN Việt Nam cũng ghi nhận một số khó khăn, bất cập trong việc thực hiện các Hiệp định, cam kết quốc tế về quản lý nguồn nước LVS Mê Công hiện nay như các văn bản pháp lý làm cơ sở điều tiết các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước trên dòng chính và dòng nhánh chưa đầy đủ; thiếu các điều khoản cụ thể để giải quyết tranh chấp, bất đồng giữa các thành viên MRC; thiếu các chỉ tiêu, hoạt động liên quan đến đánh giá tác động môi trường và tình hình thực hiện các Mục tiêu PTBV về quản lý tổng hợp tài nguyên nước LVS…

Qua kiểm toán, các cơ quan KTNN của 3 quốc gia đã đưa các cảnh báo về nguy cơ, rủi ro và hệ quả của tình trạng suy thoái tài nguyên nước sông Mê Công, cùng với đó là những kiến nghị và giải pháp hữu ích, có tính khả thi cao trực tiếp đến Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền liên quan. Các Báo cáo cho biết, những kết quả và kiến nghị kiểm toán sẽ góp phần quan trọng trong việc khắc phục những tồn tại, hạn chế và tăng cường tính kinh tế, hiệu quả, hiệu lực trong công tác quản lý tài nguyên nước, gắn với việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vũng của từng quốc gia nói riêng và toàn thể cộng đồng LVS Mê Công nói chung.

Đánh giá về kết quả cuộc kiểm toán chung, ông Prajuck Boonyoung, Cơ quan KTTN Vương quốc Thái Lan nhấn mạnh, KTTN Việt Nam với tư cách là Trưởng dự án đã đóng góp tích cực trong việc thúc đẩy dự án kiểm toán hợp tác về công tác quản lý nguồn nước tại lưu vực sông Mê Công thành công, với sự hợp tác và hỗ trợ của các SAI Myanmar, Indonesia, Malaysia, trong điều kiện còn hạn chế và có nhiều thách thức trong nước khi đối mặt với đại dịch COVID–19. Cuộc kiểm toán cũng học hỏi các kỹ thuật mới của Mô hình kiểm toán các Mục tiêu phát triển bền vững và các khóa đào tạo về kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường liên quan đến các Mục tiêu phát triển bền vững.

Phó Tổng KTTN Việt Nam Doãn Anh Thơ cho biết, việc tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm kiểm toán hợp tác về công tác quản lý nguồn nước tại LVS Mê Công góp phần thúc đẩy vai trò của Tổ chức các Cơ quan kiểm toán tối cao châu Á nói chung và các thành viên nói riêng trong lĩnh vực kiểm toán hợp tác việc quản lý nguồn nước, đồng thời đóng góp vào việc thực hiện Chương trình nghị sự của Tổ chức các Cơ quan kiểm toán tối cao châu Á về thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trong Tuyên bố Băng Cốc và Kế hoạch chiến lược 2022-2027.

Bài liên quan
  • Kiểm toán nguồn nước sông Mê Công có ý nghĩa lớn với các quốc gia trong lưu vực
    (TN&MT) - “Dòng sông Mê Công chảy qua nhiều quốc gia, do đó, kết quả của cuộc kiểm toán không chỉ có ý nghĩa trong nước mà còn có ý nghĩa quan trọng với các quốc gia thuộc lưu vực sông Mê Công trong việc quản lý, sử dụng nguồn nước hiệu quả”- đây là khẳng định của Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành tại Hội nghị triển khai kiểm toán việc quản lý nguồn nước lưu vực sông Mê Công gắn với việc thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, được Kiểm toán Nhà nước tổ chức mới đây tại Hà Nội.

(0) Bình luận
Nổi bật
Inforgraphic: Chùa Bụt – điểm đến tâm linh độc đáo của xứ Thanh
(TN&MT) - Chùa Bụt (xã Hoằng Trường, huyện Hoằng Hóa) là một trong những điểm du lịch tâm linh thu hút rất đông du khách tại khu du lịch Hải Tiến với lối kiến trúc độc đáo, có hình dáng như những ngôi chùa của người Khmer.
Đừng bỏ lỡ
  • Nâng cao hiệu quả hoạt động của Quy trình vận hành liên hồ chứa
    Trong những năm qua, việc vận hành các hồ chứa theo quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa đã đạt được những kết quả quan trọng, giúp cắt, giảm lũ cho hạ du vào mùa lũ và điều tiết nước cho sản xuất và sinh hoạt vào mùa cạn. Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng bộc lộ những tồn tại, hạn chế nhất định, hiện đang được Bộ TN&MT tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh.
  • Sơn La: Hàng nghìn người tham gia hưởng ứng Ngày nước thế giới 2022
    (TN&MT) - Hưởng ứng Ngày Nước thế giới, Ngày Khí tượng thế giới và Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2022, các địa phương trên toàn tỉnh Sơn La đã triển khai nhiều hoạt động ra quân bảo vệ môi trường, tài nguyên nước, huy động sự tham gia ủng hộ của đông đảo người dân.
  • Sơn La: Phòng ngừa, bảo vệ nguồn nước trước nguy cơ suy thoái
    (TN&MT) - Là địa phương có nguồn tài nguyên nước phong phú với 35 suối lớn, 2 sông lớn là sông Đà (dài 280km, 32 phụ lưu) và sông Mã (dài 90km, 17 phụ lưu), những năm qua, Sơn La đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ tài nguyên nước (TNN), đáp ứng nhu cầu khai thác, sử dụng nguồn nước cho phát triển kinh tế - xã hội.
  • Xây dựng giải pháp vận hành linh hoạt các hồ chứa
    (TN&MT) - Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa có Văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc đề xuất giải pháp vận hành linh hoạt các hồ chứa trong Quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông các tháng cuối năm 2022.
  • Quyết liệt bảo vệ tài nguyên nước dưới đất
    (TN&MT ) - Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa ban hành Văn bản số 2553/BTNMT-TNN gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường công tác bảo vệ tài nguyên nước dưới đất.
  • Thiết lập chính sách đồng bộ quản lý hiệu quả tài nguyên nước: Quản trị tài nguyên nước thông minh
    (TN&MT) - Áp dụng quản trị nước thông minh, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước của khu vực và quốc gia, giúp điều tiết, sử dụng TNN hợp lý, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo an ninh, an toàn và an sinh xã hội.
  • Thiết lập chính sách đồng bộ quản lý hiệu quả tài nguyên nước: Không ngừng hoàn thiện Chính sách pháp luật về tài nguyên nước
    (TN&MT) - Quản lý, khai thác và sử dụng có hiệu quả TNN có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của con người. Xác định được tầm quan trọng đó, những năm qua, các chủ trương, chính sách, pháp luật về TNN đã không ngừng được Bộ TN&MT xây dựng, hoàn thiện và ban hành đáp ứng yêu cầu cấp thiết bảo vệ hiệu quả nguồn nước phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội.
  • Đảm bảo tốt nhất nguồn nước cho người dân Bến Tre
    (TN&MT) - Trước những áp lực của biến đổi khí hậu (BĐKH) và nước biển dâng, tỉnh Bến Tre đã thực hiện nhiều giải pháp quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên nước (TNN). Bến Tre cũng vừa tổ chức Sơ kết 1 năm thực hiện Chương trình số 10-CTr/TU ngày 29/1/2021 của Tỉnh ủy về quản lý, đảm bảo an ninh nguồn nước, nguồn cấp nước ngọt, thích ứng với BĐKH giai đoạn 2020 - 2030.
  • Khẩn trương hoàn thiện quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Hồng - Thái Bình và sông Cửu Long
    (TN&MT) - Sáng 5/5, tại Hà Nội, Thứ trưởng Lê Công Thành đã chủ trì cuộc họp trực tuyến nghe báo cáo về tiến độ xây dựng các Quy hoạch tổng hợp Lưu vực sông Hồng - Thái Bình và sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
  • Thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé: Mang “ngọt” đến vùng đất mặn
    (TN&MT) - Trong không khí kỷ niệm ngày 30/4 - 1/5 năm nay, Báo Tài nguyên và Môi trường đã có cuộc phỏng vấn với GS.TS Trần Đình Hòa, Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam về một công trình đặc biệt: Hệ thống thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé. Dù chỉ vừa khánh thành giai đoạn 1, công trình đã góp phần to lớn giải nỗi lo hạn mặn, đánh dấu bước chuyển của đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trong chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
  • Khánh thành công trình Đập ngăn mặn 500 tỷ đồng trên sông Hiếu
    (TN&MT) - Ngày 28/4, UBND tỉnh Quảng Trị phối hợp với Bộ Nông nghiệp và PTNT tổ chức khánh thành công trình Đập ngăn mặn sông Hiếu, đây là công trình chào mừng kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng tỉnh Quảng Trị 1/5 (1972-2022).
  • Hà Nội duy trì sản xuất nước sạch mùa hè lên đến 1,52 triệu m3/ngày đêm
    (TN&MT) - Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, để đảm bảo đủ nguồn nước sạch cho nhân dân dịp hè 2022, Sở đã tham mưu UBND Thành phố kế hoạch cấp nước, duy trì sản xuất 1,37 đến 1,52 triệu m3 nước/ngày đêm.
  • Quản lý, vận hành, khai thác bền vững công trình cấp nước và vệ sinh nông thôn
    (TN&MT) - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa có Công văn số 2435/BNN-TCTL gửi các Bộ, Ngành, Đoàn thể và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tổ chức hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường năm 2022.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO