“Check-in” cùng công trình thủy lợi cổ nhất ở Tây Bắc

Chính Tới - Ngọc Trâm | 01/04/2021, 14:02

(TN&MT) - Dọc theo dòng chảy đầu nguồn sông Nậm Mu xanh biếc uốn lượn trải dài theo những cánh đồng màu mỡ là những chiếc cọn nước (hơn trăm chiếc) làm nên nét đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái tại xã Bản Bo, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Đây là những công trình thủy lợi độc đáo, là phương thức lấy nước tưới ruộng cổ xưa nhất không chỉ lưu giữ tập quán canh tác đặc trưng của người vùng cao mà còn là điểm hấp dẫn du lịch sinh thái hiện nay.

Ông Mo Cương, già làng ở bản Bo kể: Trước đây, trên dòng chảy Nặm Mu này không chỉ có cọn nước, mùa nước cạn những bản người Thái, người Lự sống gần sông, họ còn làm nhiều cối nước, tiếng địa phương gọi là “đướng pê” (cối giã gạo bằng sức nước), không phải giã gạo bằng đạp chân. Nhờ những chiếc cọn nước này, ruộng đủ nước tưới, có ao chuông nuôi thả cá, nước dẫn về tận cầu thang nhà sàn để rửa chân.

Trông như một bánh xe khổng lồ, cọn nước góp phần tô điểm cho vẻ đẹp thơ mộng, dân dã của vùng núi Tây Bắc. Ảnh: Chính Tới

Theo ý kiến của một số nhà nghiên cứu, cộng đồng các dân tộc Thái, Mường, Tày, Lự, Dao… ở khu vực miền núi Tây Bắc được coi là những người làm cọn nước giỏi nhất với những cọn nước đủ các kích thước và hoạt động rất hiệu quả. Do đặc điểm lựa chọn vị trí cư trú gần các dòng suối nên từ xa xưa, các cư dân Tây Bắc đã sớm biết chế tạo và sử dụng cọn nước như một chiếc máy dẫn nước vào tưới ruộng, phục vụ sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi thủy cầm, nuôi cá ao hoặc dẫn nước về bản làng để sinh hoạt.

Cọn nước trên suối Muổi, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Ảnh: Chính Tới

Để làm nên chiếc con nước, người ta lấy vật liệu từ rừng như: tre, nứa, gỗ, mây, vầu… tạo nên chiếc guồng hình tròn có đường kính khác nhau tùy theo khoảng cách mặt sông, suối với mặt ruộng để đưa nước lên, chiều cao của guồng nước phải cao hơn mặt ruộng ít nhất một nửa sải tay trơt lên. Nhờ các nan cọn được nối với trục quay thành khung vững chắc, những sợi dây mây, dây thừng dẻo dai buộc chặt mà guồng được dựng vững trãi, ngày đêm cần mẫn đưa nước lên ruộng bởi những chiếc gầu bằng ống bương liên tục đổ nước vào máng.

Du khách tham quan guồng nước bên suối Nậm Mu, xã Bản Bo, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Ảnh: Chính Tới

Cọn nước - hay còn có những tên gọi khác là guồng nước, bánh xe nước đã gắn với phương thức canh tác truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số vùng cao, trở thành nét đặc trưng của vùng núi Tây Bắc. Chúng không ầm ào tiếng máy, không hao tốn nhiên liệu hay điện năng như những chiếc máy bơm, máy xay xát nhưng giá trị của nó thì không hề thua kém.

Nướng cá suối. Ảnh: Chính Tới

Ngoài phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, ngày nay những chiếc cọn nước này đã trở thành nét đặc trưng riêng của du lịch ở Bản Bo nói riêng, ở vùng Tây Bắc nói chung. Không đơn thuần chỉ là một công trình thủy lợi, chiếc cọn nước đã trở thành một biểu tượng, là bản sắc văn hóa độc đáo, là chứng nhân cho một nền văn minh lúa nước, góp phần làm phong phú cho nền văn hóa các dân tộc. Chúng đã gắn với đời sống nhiều thế hệ, chứa đựng biết bao tâm huyết và trí tuệ của đồng bào dân tộc. Vì vậy, bảo tồn những vòng quay của cọn nước cũng là gìn giữ một lối sống trong lành, gần gũi với thiên nhiên của đồng bào dân tộc vùng Tây Bắc.

Bài liên quan
  • Đắk Lắk: Hỗ trợ nâng cao đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số
    (TN&MT) - Đắk Lắk là tỉnh có diện tích lớn thứ 4 cả nước với 48 đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) đang sinh sống. Trong những năm qua, với những chính sách quyết liệt của Đảng, Nhà nước trong quá trình phát triển kinh tế ở các vùng đồng bào DTTS. Trong đó, chú trọng công tác đầu tư, phát triển, hỗ trợ hộ nghèo. Từ đó, đời sống của đồng bào các DTTS tỉnh Đắk Lắk đã được nâng lên rõ rệt.

(0) Bình luận
Nổi bật Sống xanh
187 ứng viên là người dân tộc thiểu số ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV
(TN&MT) - Theo Danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV được công bố tại Nghị quyết số 559/NQ-HĐBCQG do Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ - Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia ban hành, có 868 người ứng cử ở 184 đơn vị bầu cử trong cả nước. Trong đó, có 187 ứng viên là người dân tộc thiểu số (DTTS) ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV, chiếm 21,54%.
Đừng bỏ lỡ
  • Điện Biên: Sơ kết 5 năm thực hiện chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị
    (TN&MT) - Tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong chỉ đạo, tổ chức, triển khai thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW gắn với các nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng – an ninh là nhấn mạnh của Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Thành Đô tại Hội nghị Sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 05/CT/TW, của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
  • Gần 70 năm sau ngày Chiến thắng, Mường Phăng vẫn có bản chưa có điện
    (TN&MT) - Xã Mường Phăng là địa danh gắn liền với Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, nơi Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp chọn làm Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ của quân đội Việt Nam trong cuộc chiến chống Pháp. Sau ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5/1954 đến nay đã gần 70 năm. Nhưng tại xã này, vẫn có bản chưa có điện.
  • Dịch vụ môi trường rừng góp phần phát triển kinh tế các dân tộc thiểu số
    (TN&MT) - Thời gian qua, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Điện Biên và nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng, tăng độ che phủ rừng; chất lượng rừng được nâng lên, cải thiện đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Điện Biên.
  • Bảo Lạc (Cao Bằng): Giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc
    (TN&MT) - Bảo Lạc là một huyện biên giới, vùng cao nằm ở phía Tây của tỉnh Cao Bằng, trong đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) huyện Bảo Lạc chứa đựng kho tàng văn hóa đa dạng, độc đáo. Vì vậy, những năm qua, huyện Bảo Lạc đã quan tâm, chỉ đạo việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao dân trí, giảm nghèo trên địa bàn huyện.
  • Gia Lai: Hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho người đồng bào dân tộc thiểu số
    (TN&MT) - Trong những năm qua, với chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho các hộ dân người đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất, huyện Đức Cơ (Gia Lai) đã giúp hàng trăm hộ đồng bào dân tộc vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống.
  • Đắk Lắk: Các địa phương sẵn sàng cho ngày bầu cử
    (TN&MT) - Tính đến thời điểm này, công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV) và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 tại các địa phương của tỉnh Đắk Lắk đã cơ bản hoàn thành để tiến đến ngày 23/5 xứng đáng là ngày hội lớn của toàn dân. 
  • Bộ trưởng Hầu A Lềnh đánh giá cao đóng góp của Người có uy tín và người DTTS tiêu biểu tỉnh Tuyên Quang
    (TN&MT) - Sáng 27/4, UBND tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức Hội nghị biểu dương người có uy tín và người dân tộc thiểu số tiêu biểu lần thứ nhất
  • Tạo điều kiện tranh cử cho các ứng cử viên tiềm năng người DTTS
    (TN&MT) - Hội đồng Dân tộc của Quốc hội vừa phối hợp với Ủy ban Dân tộc tổ chức khai mạc Hội nghị tập huấn kỹ năng vận động tranh cử cho ứng cử viên đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh là người dân tộc thiểu số (DTTS).
  • Giao lưu, trao đổi kinh nghiệm công tác dân tộc các tỉnh, thành phố phía Bắc
    (TN&MT) - Tại TP. Bắc Giang, Hội nghị trao đổi kinh nghiệm công tác dân tộc các tỉnh, thành phố phía Bắc đã diễn ra với sự tham gia của 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Bắc Giang, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng, Lạng Sơn.
  • Gặp gỡ người Mông đi đầu phong trào hiến đất ở Điện Biên
    (TN&MT) - Đồng bào dân tộc thiểu số đất xây trường học, xây dựng nông thôn mới ở Điện Biên không phải là hiếm, để có được kết quả ấy là nhờ công tác vận động tuyên truyền của cán bộ đảng viên, trong đó tấm gương phải kể là anh Vàng A Phứ, Bí thư Chi bộ bản Nậm Chim; là người đi đầu phong trào hiến đất và vận động người dân cùng tham gia hiến đất để xây dựng nông thôn mới.
  • Điện Biên: Người dân tộc thiểu số đưa gia súc ra khỏi gầm sàn
    (TN&MT) - Trước đây, đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên có tập tục nuôi nhốt trâu, bò dưới gầm sàn, làm ảnh hướng không tốt đến sức khỏe con người. Nhận thức được điều đó, vài năm trở lại đây, bà con đã biết làm chuồng trại cho trâu bò ở một khu riêng, không còn tình trạng nuôi nhốt dưới gầm sàn. Đây là một việc làm rất tốt, góp phần bảo sức khỏe và vệ môi trường sống của bà con.
  • Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải giám sát, kiểm tra công tác bầu cử tại Cao Bằng
    (TN&MT) - Chiều 19/4, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đã dẫn đầu đoàn công tác của Ủy ban Bầu cử Quốc gia thực hiện giám sát, kiểm tra công tác bầu cử ĐBQH khoá XV và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026, tại tỉnh Cao Bằng. 
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO