"Bức tranh tổng thể" về khoáng sản Việt Nam: Nhiều bất cập trong thực hiện mục tiêu khai thác, chế biến khoáng sản

Lan Chi | 22/11/2022, 11:25

(TN&MT) - Quá trình tổng kết, đánh giá 10 năm thực hiện Chiến lược khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 (Chiến lược số 2427), Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam nhận thấy, tình hình thực hiện các mục tiêu chiến lược còn gặp nhiều khó khăn, một số mục tiêu có thể không đạt được như kỳ vọng, đặc biệt là mục tiêu về khai thác, chế biến khoáng sản.

Mục tiêu về khai thác khoáng sản trong Chiến lược đã nêu rõ: Khai thác khoáng sản phải gắn với chế biến, tạo sản phẩm có giá trị kinh tế cao; đến năm 2020 chấm dứt các cơ sở chế biến khoáng sản manh mún, công nghệ lạc hậu, hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm môi trường; hình thành các khu công nghiệp chế biến khoáng sản tập trung với công nghệ tiên tiến, có quy mô tương xứng với tiềm năng của từng loại khoáng sản.

Theo ông Nguyễn Văn Nguyên - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, đến nay, đã có một số khu vực phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản tương đối tập trung, có năng lực về công nghệ, quản trị, thu hồi được tối đa các sản phẩm có giá trị kinh tế, sản phẩm chất lượng tốt đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu, có lợi nhuận kinh tế, xã hội như vùng than Quảng Ninh, vùng quặng đồng, sắt, apatit Lào Cai, thiếc, wolfram Thái Nguyên, thiếc, đá hoa trắng ở Lục Yên tỉnh Yên Bái, Quỳ Hợp tỉnh Nghệ An, bauxit Tân Rai, Nhân Cơ, một số vùng sản xuất xi măng tập trung, chế biến nguyên liệu và sản xuất vật liệu xây dựng ceramic. Các vùng này có trữ lượng, tài nguyên để phát triển công nghiệp khai khoáng bền vững. Các sản phẩm đều có chất lượng tốt, có thị trường bền vững ở trong và ngoài nước.

anh-2-danh-gia-tiem-nang-khoang-san-min.jpg

Đánh giá tiềm năng khoáng sản.

Tuy nhiên, đến nay, một số loại quặng như đất hiếm, titan, zircon, chì kẽm, vàng, cát thủy tinh, felspat, kaolin chưa được đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến để sản xuất các sản phẩm có chất lượng tốt, giá trị kinh tế cao.

Các mỏ khai thác với quy mô nhỏ, bán thủ công, các cơ sở chế biến khoáng sản manh mún, công nghệ lạc hậu, hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm môi trường như sản xuất xi măng lò đứng, sản xuất gạch nung, khai thác, chế biến quặng titan trong cát xám, khai thác quặng vàng đã giảm bớt một phần, tuy nhiên, các mỏ khai thác đá làm vật liệu xây dựng, các dự án khai thác cát xây dựng còn phổ biến ở nhiều địa phương, gây nhiều tác động xấu đến môi trường, tài nguyên đất, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sạt lở, an toàn lao động. Mặt khác, ở nước ta, nhiều loại khoáng sản với đặc thù phân bổ quy mô nhỏ, lẻ, phân tán đã gây khó khăn trong việc hình thành các khu vực chế biến khoáng sản tập trung với công nghệ tiên tiến, có quy mô lớn do thiếu nguồn nguyên liệu tập trung. Một số khu công nghiệp chế biến khoáng sản tập trung có quy mô tương xứng với tiềm năng của từng loại khoáng sản, nhưng hiệu quả không cao, có những khu công nghiệp chế biến titan đã đầu tư hạ tầng nhưng chưa có nhà đầu tư.

anh-4-khai-thac-quang-dong-o-mo-sin-quyen.jpg
Khai thác quặng đồng ở mỏ Sin Quyền

Ông Nguyễn Văn Nguyên cho biết: Khai thác khoáng sản phải gắn với chế biến, tạo sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Các dự án khai thác khoáng sản khi cấp phép đã gắn với các dự án chế biến theo quy hoạch khoáng sản đã được phê duyệt, tuy nhiên, thời gian qua, nhiều dự án không triển khai được theo tiến độ nên xảy ra tình, trạng mất cân đối cung - cầu, tồn kho cao.

Chiến lược số 2427 đề ra mục tiêu đến năm 2020, chấm dứt các cơ sở chế biến khoáng sản manh mún, công nghệ lạc hậu, hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm môi trường, nhưng không thể hoàn thành mục tiêu này bởi việc chế biến thời gian qua gặp khó khăn, chủ yếu giá thấp, không có hiệu quả, doanh nghiệp khó khăn, sản xuất cầm chừng, không có đủ kinh phí đầu tư đổi mới công nghệ.

Phó Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Nguyên cho biết thêm, theo Quyết định số 1469/QĐ-TTg ngày 22/8/2014 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, chậm nhất đến năm 2020, các địa phương phải chấm dứt hoạt động của các loại lò sản xuất gạch nung sử dụng công nghệ lạc hậu (lò thủ công, lò đứng liên tục, lò vòng sử dụng nhiên liệu hóa thạch); loại bỏ toàn bộ các lò vôi thủ công gián đoạn và lò vôi thủ công liên hoàn trên toàn quốc.

Thực hiện Quyết định này, năm 2016, Bộ Xây dựng đã có Công văn yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện nghiêm lộ trình xóa bỏ các lò gạch thủ công, lò vôi thủ công; chấm dứt hoạt động đối với các lò nung thủ công sản xuất vật liệu xây dựng không đảm bảo các điều kiện về an toàn chịu lực, an toàn vận hành và vệ sinh môi trường; khẩn trương xây dựng và ban hành lộ trình xóa bỏ các lò nung thủ công sản xuất vật liệu xây dựng và thực hiện nghiêm túc theo lộ trình đã ban hành.

Tính đến tháng 12/2020, các địa phương đều có Chỉ thị của UBND tỉnh về việc xóa bỏ sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công và tăng cường sử dụng vật liệu xây không nung; nhưng mới chỉ có 55/63 tỉnh có xây dựng kế hoạch, lộ trình giảm sản xuất gạch đất sét nung, 56/63 tỉnh lập quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch phát triển vật liệu xây dựng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Có khoảng 3.900 cơ sở sản xuất gạch đất sét nung với tổng công suất thiết kế khoảng 26,8 tỷ viên/năm.

Đến năm 2020, việc xóa bỏ các lò vôi thủ công tại các địa phương đều không đạt yêu cầu đề ra. Cao nhất là tỉnh Ninh Bình (chỉ đạt 50%), đã xóa được toàn bộ các lò vôi thủ công, còn lại 47 lò vôi thủ công liên hoàn; tỉnh Hà Nam, tính đến hết năm 2018, xóa bỏ 14 lò trên tổng số 29 lò thủ công; TP. Uông Bí, Quảng Ninh mới xóa được 11/68 lò thủ công.

Trước thực trạng trên, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đánh giá, mục tiêu tái cơ cấu để chấm dứt các cơ sở chế biến khoáng sản manh mún, công nghệ lạc hậu, hiệu quả kinh tế thấp, gây ô nhiễm môi trường vào năm 2020 không hoàn thành.

Hiện tại ở Việt Nam, có khoảng 1.000 lò vôi sản xuất vôi theo phương pháp thủ công với công nghệ sản xuất gián đoạn hoặc liên hoàn, tập trung nhiều nhất ở thành phố Hải Phòng và các tỉnh: Thái Bình, Bắc Giang, Hải Dương, Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định, Thanh Hóa, Thừa Thiên - Huế, Kiên Giang, với tổng công suất khoảng 2.000.000 tấn/năm. Các lò vôi thủ công gây ra tình trạng ô nhiễm trầm trọng tại các địa phương.

Bài liên quan
  • Khai thác khoáng sản cần song hành với giảm nghèo bền vững
    (TN&MT) - “Ngành công nghiệp khai thác khoáng sản đã thực sự đóng góp cho thành tựu xóa đói giảm nghèo địa phương nơi tập trung Nihau nguồn khoáng sản?”. Đó là câu hỏi không ít người đặt ra trước thực trạng tồn tại một số mỏ khoáng sản ở một số địa phương gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đối với đời sống người dân, cản trở tăng trưởng kinh tế của địa phương.

(0) Bình luận
Nổi bật
Quảng Nam: Truy quét các tụ điểm khai thác vàng trái phép
(TN&MT) - Trước tình hình khai thác vàng trái phép đang “nổi lên” tại một số huyện trên địa bàn, UBND tỉnh Quảng Nam yêu cầu lực lượng chức năng tiếp tục truy quét các tụ điểm khai thác vàng trái phép, xử phạt nghiêm các đối tượng có hành vi vi phạm.
Đừng bỏ lỡ
  • Chiến lược khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030: Điều tra chuyên sâu, đánh giá tổng thể địa chất, khoáng sản
    (TN&MT) - Chiến lược khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 22/12/2011 (Chiến lược số 2427). Sau 10 năm triển khai thực hiện (2012 - 2021), phần lớn các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra trong Chiến lược số 2427 đã thu được những kết quả đáng kể trong việc hình thành “bức tranh tổng thể” về địa chất khoáng sản Việt Nam đoạn mới.
  • "Bức tranh tổng thể" về khoáng sản Việt Nam: Nhiều bất cập trong thực hiện mục tiêu khai thác, chế biến khoáng sản
    (TN&MT) - Quá trình tổng kết, đánh giá 10 năm thực hiện Chiến lược khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 (Chiến lược số 2427), Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam nhận thấy, tình hình thực hiện các mục tiêu chiến lược còn gặp nhiều khó khăn, một số mục tiêu có thể không đạt được như kỳ vọng, đặc biệt là mục tiêu về khai thác, chế biến khoáng sản.
  • “Bức tranh tổng thể” về khoáng sản Việt Nam: Cần tiếp tục điều tra, làm rõ tiềm năng địa chất, khoáng sản và nâng cao chế biến sâu
    (TN&MT) - Sau 10 năm triển khai thực hiện, bên cạnh những kết quả đáng kể, Chiến lược số 2427 cũng bộc lộ một số tồn tại bất cập, nhất là trong khai thác, chế biến và xuất khẩu khoáng sản, từ đó, đặt ra vấn đề cần xem xét, rà soát sửa đổi, điều chỉnh và xây dựng chiến lược mới để phù hợp với thực tế hiện nay.
  • Quảng Ninh bảo vệ tài nguyên khoáng sản: Quản lý chặt, xử lý nghiêm
    (TN&MT) - Những năm qua, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành hàng trăm văn bản chỉ đạo về công tác quản lý, bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản.
  • Khai thác khoáng sản phải gắn liền với trách nhiệm xã hội tại địa phương
    Trong những năm qua, hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Yên Bái đã đóng góp cho sự phát triển chung của tỉnh, tuy nhiên tại nhiều nơi hoạt động khai thác khoáng sản đã gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Vì vậy, hoạt động này cần phải gắn chặt với trách nhiệm xã hội góp phần giúp địa phương giảm nghèo bền vững.
  • Phú Yên đề ra giải pháp thực hiện chiến lược địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng
    Để nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản đảm bảo đồng bộ, thiết thực, hiệu quả và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, tình hình thực tế của tỉnh, UBND tỉnh Phú Yên vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 88, ngày 22/7/2022 của Chính phủ.
  • Phú Yên: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản
    Để nâng cao nhận thức và hành động của các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, tổ chức, cá nhân về vai trò, tầm quan trọng của công tác quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản, UBND tỉnh Phú Yên vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 29/6/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh.
  • Dẹp “vàng tặc” để xanh đời
    (TN&MT) - Những ngày cuối năm, chúng tôi về Chiềng Lương (Mai Sơn) nơi đã từng là “chiến trường” của “vàng tặc” ở Sơn La. Nhiều năm trước, nơi đây khá phổ biến tình trạng đào múc, hủy hoại đất nghi có vàng để khai thác trái phép. Tuy nhiên, trong 3 năm gần đây, bằng nhiều biện pháp, huyện Mai Sơn đã cơ bản chấn chỉnh nghiêm công tác quản lý đất đai, khoáng sản tại địa phương để phục vụ phát triển bền vững.
  • Quảng Nam: Giám sát chặt khai thác khoáng sản giúp phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững
    (TN&MT) - Quảng Nam là địa phương nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đa dạng chủ yếu tập trung ở nông thôn và miền núi. Để người dân được hưởng lợi từ tài nguyên khoáng sản, địa phương chú trọng khai thác hợp lý và giám sát việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. PV Báo TN&MT có cuộc trao đổi với ông Trần Thanh Hà – Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Quảng Nam về công tác quản lý, khai thác tài nguyên khoáng sản tại địa phương.
  • Điện Biên: Thực trạng và giải pháp khai thác sử dụng cát
    (TN&MT) - Cát, sỏi là khoáng sản có vai trò quan trọng, thiết yếu trong xây dựng và cơ bản đã được quản lý, khai thác, sử dụng theo quy hoạch và quy định của pháp luật về khoáng sản. Khai thác cát, sỏi làm vật liệu xây dựng là nhu cầu cần thiết của xã hội, vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa giải quyết sinh kế cho một số bộ phận người dân lao động.
  • Thanh Hóa: Nâng cao hiệu quả quản lý khai thác khoáng sản
    Thời gian qua, tỉnh Thanh Hóa đã tăng cường công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản chặt chẽ và hiệu quả, thường xuyên kiểm tra công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về khoáng sản nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
  • Bến Tre: Quản lý, sử dụng hiệu quả khoáng sản phục vụ giảm nghèo bền vững
    (TN&MT) - Trước nhu cầu cần cát xây dựng ngày càng nhiều nhưng nguồn cung lại hạn chế, việc khai thác cát trái phép trên địa bàn tỉnh có thời điểm, có nơi còn diễn biến phức tạp, nên tỉnh Bến Tre đã và đang tăng cường công tác quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản góp phần triển kinh tế - xã hội, phục vụ giảm nghèo bền vững. PV Báo TN&MT đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Minh Tuấn - Giám đốc Sở TN&MT Bến Tre xung quanh nội dung này.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO